Vrijdag 30/09/2022

De prijs voor beste 'gekleurde' schrijver gaat naar...

Het Britse boekenvak krijgt een nieuwe prijs, enkel voor auteurs met een kleurtje. De Jhalak-literatuurprijs moet het gebrek aan diversiteit in de uitgeverswereld aankaarten. Maar wordt diversiteit zo niet een nieuwe vorm van hokjesdenken?

Om een gebrek aan etnische diversiteit in de Britse uitgeverswereld aan te kaarten, is een nieuwe literaire prijs in het leven geroepen. Een waarvoor enkel gekleurde auteurs wonend in Groot-Brittannië in aanmerking komen.

De Jhalak-prijs - Hindi voor 'een glimp' - is een reactie op een rapport dat vorig jaar verscheen. Daaruit bleek dat Britse auteurs met een migratieachtergrond meer kans maken om te worden uitgegeven als zij op een stereotiepe manier over hun eigen gemeenschap schrijven. De initiatiefnemers willen de sector inspireren om wat verder te kijken. Maar zit de oplossing voor een gebrek aan diversiteit in het creëren van een nieuw hokje?

De Nederlandse schrijfster Ebru Umar - zelf van Turkse afkomst - denkt alvast van niet. Vorig jaar schreef ze een column over de zwartwitdiscussie in de krant Metro. "Iedereen die afwijkt van de blanke norm, zal zich moeten bewijzen", schreef ze. "Zeik daar niet over. Dat je een minderheid bent, wil niet zeggen dat je minder goed bent. Sterker nog, je hoeft alleen maar te bewijzen dat je beter bent dan de blanke rest. En zo moeilijk is dat écht niet. Dus kap met het eisen om kleur omdat het hoort. Succes is de beste wraak."

Een aparte prijs in het boekenvak vindt Umar dus geen goed idee. "Ik zou er nooit aan deelnemen", zegt ze. "Ik zou niet voor eeuwig die buitenlandse auteur willen zijn die dat gewonnen heeft. Het lijkt toch maar een tweederangswedstrijd."

"In Nederland zijn uitgevers naarstig op zoek naar de Turkse, Aziatische of Surinaamse Arnon Grunberg. Ik begrijp dat niet. Het is heel moeilijk om te schrijven in een taal waarin je niet bent opgevoed. En dus ga je op zoek naar iets wat moeilijk te vinden is. Als ik een prijs win, hoop ik dat ik gewoon de beste ben."

Afspiegeling van de samenleving

In eigen land, bij het Minderhedenforum, klinkt wel een optimistisch geluid over de Jhalak-prijs. "Zolang er niet veel aandacht is voor mensen met een kleurtje, vind ik dat een goed initiatief", zegt directeur Wouter Van Bellingen. "Maar het moet wel van tijdelijke aard zijn. Het moet de aandacht vestigen op een onderbelichte groep met talent."

Van Bellingen denkt onder meer aan Chika Unigwe, een Belgische schrijfster van Nigeriaanse afkomst. Bij ons is ze nooit doorgebroken en heeft ze te weinig erkenning gekregen. Nochtans won ze onder meer de BBC Short Story Competition in 2003. "Zolang auteurs als Unigwe niet worden opgemerkt bij de reguliere prijzen in eigen land, is een apart circuit een goede reflex. Als een laatste stap in het proces van aanvaarding."

Maar dat proces kan ook op andere manieren worden ingezet, denkt Umar. Wat volgens haar kan werken om het gebrek aan diversiteit weg te werken, zijn quota. En dat niet alleen op etnisch vlak, maar bijvoorbeeld ook tussen man vrouw. "Dan dwingt het mensen om erover na te denken", zegt ze. "Neem nu talkshows in Nederland. Daar zie je bijna elke avond vijf mannen aan tafel zitten. Maar vraag mij om een lijst van tien vrouwen te geven over eender welk vakgebied, en ik kan ze geven. Er is dus niets mis met mensen te dwingen wat verder op zoek te gaan."

Een denkpiste die ook Van Bellingen onderschrijft. "De discussie houdt op vanaf het moment dat een wedstrijd of een tv-programma ook een afspiegeling van de samenleving is", zegt hij. "Zolang dat moeilijk blijft, zijn quota een manier om bepaalde groepen zichtbaar te maken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234