Dinsdag 24/05/2022

De snelweg voor smartphones

Overal in het land muziek streamen en tv kijken op de smartphone, continue toegang tot uw sociale netwerken, pijlsnel foto's en video's maken en uploaden... Het kan binnenkort als u er de juiste smartphone voor hebt, want snel mobiel dataverkeer via zogeheten '4G'-diensten is klaar om uitgerold te worden. Behalve in Brussel, waar ze de stralingen te ongezond vinden. Hoe werkt het en wie heeft gelijk?

Wie vandaag zijn smartphone gebruikt om toegang te krijgen tot zijn Facebook, Instagram of e-mail, doet dat niet overal even snel of gemakkelijk: afhankelijk van waar u zich bevindt, surft u ofwel via gratis draadloos internet (wifi) dat door een lokale handelszaak of een genereuze buurtbewoner wordt geleverd, ofwel via de mobiele datadiensten die de operatoren u leveren. Daar zit al een belangrijk verschil: de eerste soort is gratis, de tweede betalend.

Maar daarmee zijn we er nog niet: opnieuw afhankelijk van waar u bent, en bij welke operator u een abonnement hebt, kan het mobiele datasignaal nog switchen van het tragere Edge (u ziet een 'E' boven aan het scherm van uw smartphone) of het snelle 3G.

Frequente mobiele datagebruikers hanteren een hiërarchie: het liefst draadloos internet via wifi, omdat dat gratis is (al hebben de operatoren, zeker de afgelopen vijf jaar, erg hun best gedaan om hun mobiele datadiensten zo goedkoop mogelijk te houden) én omdat dat voorlopig het snelste is. Alleen als er echt geen draadloze netwerken in de buurt zijn, wordt gesurfd via 3G, en als het echt nodig is (want het gaat veel trager) via Edge.

Dat gehannes met verschillende netwerken zou op termijn van de baan kunnen zijn wanneer de operatoren hun 4G-diensten op ons loslaten. Die nieuwe generatie mobiele telefonie wordt binnenkort aangeboden door de drie mobiele operatoren in ons land: Belgacom, Mobistar en Base hebben eind 2011 in ieder geval 15 tot 20 miljoen euro betaald voor een licentie om dat te mogen doen.

Voorlopig staat Belgacom voor, met een gedeeltelijke dekking in negen steden. Gebruikers die op dat 4G-netwerk gaan, krijgen om te beginnen een surfsnelheid die ongeveer een tienvoud is van die van hun 3G-signaal, en te vergelijken is met de snelheid waarmee ze thuis via de kabel of de telefoonlijn op het internet gaan. Als nu nog de dekking ruim genoeg wordt, en de tarieven die de operatoren hanteren niet te asociaal, heeft iedereen dus binnenkort (zeg maar: ergens in de komende vijf tot tien jaar) dezelfde, supersnelle verbinding om met zijn smartphone op internetdiensten te gaan.

"Zolang 4G-diensten niet echt volledige dekking hebben, blijf die versnippering natuurlijk aanhouden", zegt Steven Hartley, telecom-analist bij het Britse marktstudiebureau Ovum. "Maar het bereik van 4G is veel breder, dus operatoren kunnen veel sneller landelijke dekking bereiken dan bij 3G. Kijk naar Duitsland, waar ze 4G-mobilofonie gebruiken om landelijke gebieden, waar het moeilijk was om iedereen te bereiken via vast internet, eindelijk te voorzien van breedbanddiensten."

Nieuwe smartphone

Het belangrijkste voordeel dat 4G-diensten leveren aan de consument is een veel hogere surfsnelheid. Belgacoms bestaande 4G-diensten geven alvast een snelheid van 20 gigabit per seconde, net iets minder dan een doorsnee vaste internetverbinding en ongeveer even snel als draadloos internet. Maar de technologie laat technisch toe om surfsnelheden tot 300 megabit per seconde te halen: liefst honderd keer meer dan 3G, dat tot iets meer dan 3 megabit per seconde reikt.

"Veel meer dan dat 4G sneller is, kun je er eigenlijk niet over vertellen", zegt Hartley. "Er zijn niet noodzakelijk nieuwe toepassingen mogelijk: alles gaat gewoon veel sneller. Als je over 3G een YouTubefilmpje in hoge kwaliteit bekijkt, heb je ontegensprekelijk haperingen wanneer je het meteen afspeelt; je moet het eerst volledig binnenladen. Bij 4G begint datzelfde filmpje meteen vlot te lopen. Dat verschil valt moeilijk uit te leggen als je het niet ziet. Maar zodra je 4G hebt, snap je meteen het voordeel.

"De duidelijkste meerwaarde die erin zit is voor zakelijke gebruikers: 4G geeft een veel stabielere, veiligere verbinding met de server. Het is daarmee dat operatoren in de Verenigde Staten en Japan, waar 4G al veel verder staat dan bij ons, het verschil maakten."

Die overgang naar 4G vereist dat de consument ook een nieuwe smartphone koopt. Er zijn momenteel een handvol toestellen die op 4G-netwerken kunnen, en het zijn allemaal de (duurdere) vlaggenschepen van de verscheidene fabrikanten: er is een versie van Samsungs Galaxy S III die op 4G kan, de Nokia Lumia 920- en 820-smartphones kunnen erop, en in principe (Apple moet het Belgische netwerk van Proximus nog goedkeuren) kunt u ook met een iPhone 5 surfen over 4G.

De tweede stap naar 4G is dat u meestal ook iets hogere kosten in uw tariefplan moet aanvaarden. En u mag zich, voorlopig althans, niet in Brussel bevinden. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hanteert voor iedere gsm-antenne die wordt geplaatst een stralingsnorm van 3 volt per meter, wat een pak lager is dan in de rest van het land, en ook strenger is dan wat de Wereldgezondheidsorganisatie of de Europese Unie aanbevelen.

"We zitten vast", zegt woordvoerster Frédérique Verbiest van Belgacom. "Als we ons aan die drempel moeten houden, kunnen we ons 4G-netwerk niet activeren in Brussel. Als we de straling van 4G optellen bij die van ons gsm-netwerk en onze bestaande 3G-diensten, zitten we automatisch erover."

Stralend

De strenge stralingsnorm in Brussel wordt verdedigd door minister van Leefmilieu Evelyne Huytebroeck (Ecolo), die bezorgd is over de gezondheidsaspecten van de extra gsm-straling. Een recente studie van de Universiteit Gent toonde aan dat 4G niet merkelijk méér straling veroorzaakt dan 3G, maar dat is het discussiepunt niet: het probleem is dat er nog een nieuw netwerk bijkomt dat voor extra straling zorgt.

Dat gsm-straling überhaupt kankerverwekkend is, is overigens nog steeds niet adequaat aangetoond: het is een kapotgelobbyde discussie die ondertussen al twee decennia woedt, en waar nog steeds geen sluitende conclusies over zijn getrokken.

Huytebroeck heeft ondertussen al wel wat toegevingen gedaan. Ze wil de uitgestuurde straling van 4G apart meten van die van de oudere 3G- en 2G-netwerken, zodat er geen cumulatie-effect meer is op plaatsen waar er een 3G- en 4G-antenne staat. Ook wil ze de aanvraagprocedure voor een bouwvergunning voor gsm-antennes versoepelen, zodat er meer antennes kunnen worden geplaatst die met een lagere frequentie uitzenden. Bovendien stelt ze dat het probleem zichzelf automatisch oplost wanneer de oude 2G-antennes stilaan worden uitgefaseerd.

Maar volgens Neelie Kroes, Europees commissaris voor de Digitale Agenda, is dat niet voldoende: de Brusselse stralingsnorm moet een eind naar boven, zegt ze, of de regio dreigt economische schade op te lopen aangezien 4G, zeker in de grootsteden, op dit moment vooral wordt gebruikt voor zakelijke toepassingen.

België was overigens al geen Europees voorloper wat de adoptie van 4G betreft: met name de Scandinavische landen, Groot-Brittannië en Duitsland zijn ons voor. En op wereldschaal loopt Europa nog een eind achter op met name de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea. Zeker die inhaalbeweging van de VS is vreemd: bij de adoptie van 3G stond Europa een hele stap voor op Amerika.

"Het probleem is dat Europese operatoren de neiging hebben om meer geld te vragen voor het gebruik van 4G", zegt Hartley. "Dat is geen goede propositie: consumenten willen geen 5 tot 10 euro per maand meer betalen voor mobiele diensten die alleen maar sneller zijn. In de Verenigde Staten bleven de tarieven gelijk: de snellere dienst zorgde er automatisch voor dat consumenten veel meer mobiel gingen surfen, en door de snelle adoptie van 4G verwachten Amerikaanse operatoren ook dat ze veel sneller hun bestaande 3G-infrastructuur kunnen afbreken. Dat is een heel andere aanpak dan degene die hun Europese collega's hanteren."

DE G-EVOLUTIE

1G

De eerste generatie mobiele telefoons dateert uit 1983: de toestellen - veelal autotelefoons - werkten via een analoog signaal, over één frequentieband, en konden uitsluitend stemtelefonie leveren.

2G

Begin jaren 90 kwamen de 'echte' gsm's: ze waren digitaal, er kwamen dual- en tri-band-toestellen op de markt, en ze konden ook eenvoudige gegevens doorstralen. We zagen de opkomst (en soms ook weer de snelle neergang) van sms, mms en wap. Mobiele telefoons uit die tweede generatie kunnen gegevenssnelheden tot 9,6 kilobit per seconde aan: veel te weinig om over het internet te surfen, laat staan een filmpje te streamen.

2,5G

Toestellen van generatie 2,5 hebben al een transmissiesnelheid voor gegevens tot 115 kilobit per seconde, en kunnen muziek, beelden en video's verzenden. De eerste 2,5G-standaard, GPRS (General Packet Radio Service), lanceerde het concept van de pakketschakeling: de gebruiker ontvangt zijn gegevens in pakketjes, en betaalt alleen wanneer hij zo'n pakket gegevens verzendt. Geen belminuten meer, wel belmegabytes dus. Later kwam het Edge-systeem, dat zelfs videostreaming toeliet

3G

Onder de noemer '3G' konden verschillende geavanceerde mobilofoondienstenworden ondergebracht, maar de 3G-standaarden die in Europa naar voren traden zijn UMTS (Universal Mobile Telecommunication System) en HSDPA (High-Speed Downlink Packet Access). Onder 3G zijn transmissiesnelheden tot maximaal 14 megabit per seconde mogelijk, maar de Belgische operatoren beperken dat tot een drietal mbps.

3,75G

Operatoren sleutelen zoveel aan hun bestaande datanetwerken dat er in sommige landen ondertussen een 'tussengeneratie'is ontstaan. De mobiele HSUPA-technologie (High-Speed Uplink Packet Access) geeft surfsnelheden tot maximaal 23 megabit per seconde, maar het 'normale' debiet zal rond de 5 mb/s liggen. Dit soort diensten werden uitgerold in landen als Oostenrijk, Finland en Duitsland.

4G

Met de LTE-technologie, die dus de huidige 4G-generatie aandrijft, zijn op termijn surfsnelheden van 100 tot 300 megabit per secondemogelijk. Maar operatoren hoeven dat niet meteen op de spits te drijven: de meeste Europese 4G-diensten lopen tegen enkele tientallen megabit per seconde.

5G

Stilaan wordt er ook aan een vijfde generatie mobiele telefonie gedacht. Daar hangt nog geen technologieaan vast, maar bij eerste tests in Groot-Brittannië wordt er momenteel geprobeerd om surfsnelheden vanaf 200 megabit per seconde te halen. Ook Europees commissaris Neelie Kroes praatte ondertussen al over 5G, met als belangrijkste argument dat de opmars van mobiel datagebruik zich pas de afgelopen jaren heeft voltrokken, en dat een gemiddelde consument, net als bij de groei van internetgebruik via vaste netwerken, de komende jaren alleen maar veeleisender zal worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234