Woensdag 05/10/2022

De sniper laat voorlopig niet in zijn kaarten kijken

Nu de kroongetuige een fantast bleek te zijn, mogen de vele honderden onderzoekers weer van nul beginnen. En de sfeer in Washington wordt er niet beter op: 'Ik snak naar een sigaret, maar ik durf niet naar buiten.' Gert Van Langendonck volgde in Maryland en Virgina het spoor van de sniper.

'Wanneer u zich op straat begeeft, stap dan met een stevige tred en in een zigzaggend patroon. Probeer in beweging te blijven. Een bewegend doelwit is moeilijker te raken dan een stilstaand. Als u toch moet stilstaan, bijvoorbeeld om benzine te tanken, zorg dan dat er altijd beschutting is tussen u en open ruimten waar een sniper zich zou kunnen bevinden. Buig door de knieen om uw profiel te verlagen."

De anti-sniperrichtlijnen die de politie eerder deze week gaf, worden door de Washingtonians niet echt opgevolgd. Niemand loopt zigzaggend over het bijna lege parkeerterrein van de Home Depot in Seven Corners, Virginia. De weinige klanten rennen wel zo hard als ze kunnen van hun auto naar de winkel, tot grote tevredenheid van de fotografe van de Sunday Telegraph die speciaal met dat doel bij de ingang heeft postgevat. Maar ze rennen vooral omdat het verschrikkelijk aan het regenen is. Drie personeelsleden van Home Depot, die onder een afdak voor de regen staan te schuilen, overleggen wat hun kansen zijn om hun werkdag levend te beeindigen. "Volgens mij kan hij ons hier perfect raken van de overkant van de straat", zegt een van hen. "Van vijf voetbalvelden afstand, heeft de politie gezegd."

Veel meer valt niet te ondernemen tegen een sluipschutter die op elk moment eender waar kan toeslaan in een regio waar meer dan 4 miljoen mensen wonen. Er is eigenlijk maar één quasi-zekerheid: de kans is klein dat de sniper twee keer op precies dezelfde plaats toeslaat.

Het parkeerterrein van Home Depot, een veredelde Brico, is de plaats waar maandagavond Linda Franklin werd doodgeschoten terwijl ze met haar man de boodschappen in de auto aan het laden was. Franklin, een FBI-werkneemster en een herstelde kankerpatiënte, ging met haar gezin verhuizen. Ze had wat spulletjes nodig. Het was de negende en voorlopig laatste dodelijke aanslag van de sniper. Het had ook de aanslag moeten zijn die de politie het eerste ernstige spoor gaf naar de identiteit van de geheimzinnige sluipschutter. Voor het eerst was er immers een ooggetuige, iemand die de schutter gezien had, die wist te vertellen dat de sniper een olijfkleurige huid had, met een beige bestelwagen met een kapot linkerachterlicht reed, waarvan hij een deel van de nummerplaat had onthouden, en dat hij een wapen gebruikte dat leek op een AK-74.

Dat was - eindelijk - heel specifieke informatie, op basis waarvan er de voorbije dagen bij de politie duizenden telefoons binnenlopen van goedbedoelende burgers die allemaal wel iemand kenden met een beige bestelwagen en/of een olijfkleurige huid. Alleen, er klopte niets van.

Het is donderdagmiddag en zoals elke dag rond die tijd komt er beweging in het tentenkamp dat de media hebben opgeslagen voor het politiehoofdkwartier in Rockville in de staat Maryland. Bij gebrek aan verse aanslagen zijn de persbriefings van de norse politiechef Charles Moose hét nieuwsevenement van de dag. Moose heeft meestal geen nieuws te melden, maar hij doet dat altijd met verve, en dus onderbreken radio- en tv-stations elke dag graag voor hem hun uitzendingen.

Maar vandaag is het een beetje anders. Moose heeft zijn collega's van Fairfax County, waar de Home Depot van Seven Corners gelegen is, meegebracht. Al snel blijkt waarom. Niet alleen is er vandaag weer geen nieuws, maar bovendien blijkt al het nieuws van de voorbije week onjuist te zijn. Hij zegt het met tegenzin, maar het komt hierop neer: de politie heeft zich laten voorliegen door de kroongetuige van maandag. Die bleek zich op het moment van de aanslag binnen in de Home Depot te hebben bevonden, van waar hij of zij helemaal niets heeft kunnen zien. Of de persoon in beschuldiging wordt gesteld, laat Moose snerend in het midden. "Wij zien het momenteel iets groter dan dat: we zouden graag de moordenaar vatten."

Moose is de voorbije weken zeer tegen zijn zin een mediaberoemdheid geworden. Als politiechef van Montgomery County, waar de eerste zeven aanslagen hebben plaatsgevonden, en als hoofd van de speciale taskforce, is hij voor de media en de bevolking hét gezicht van deze crisis geworden. Maar Moose heeft het niet hoog op met de media, en dat laat hij geregeld merken. "Het is mij misschien ontgaan maar ik heb niet gehoord dat de burgers een mandaat hebben gegeven aan Channel 9 of aan The Washington Post om deze zaak op te lossen", zei hij vorige week. "Laat het mij weten zodra ze dat doen. Dan gaan wij gewoon ander politiewerk doen en laten we het verder allemaal over aan de media."

Dat was nadat de media hadden uitgebracht dat er bij de school in Bowie, waar op 7 oktober een dertienjarige jongen door de sniper verwond werd, een tarotkaart was aangetroffen met de woorden 'Dear Policeman: I am God' erop.

Politiechef Moose komt zo weggelopen uit een thriller van Patricia Cornwell, zoals het hele sniperverhaal overigens. In All that remains moet gerechtsdokter Kay Scarpetta een serie moorden op jonge koppels in Virginia oplossen. Bij elk van de moorden wordt een speelkaart achtergelaten, en Scarpetta vermoedt dat een militair uit kamp Peary, een trainingskamp van de CIA, achter de misdaden zit. Ook in de echte wereld wordt een ex-militair met scherschutter-ervaring niet uitgesloten als dader: de politie heeft het Pentagon gevraagd om de gegevens gevraagd van recentelijk ontslagen militairen.

In het boek lost Scarpetta het mysterie uiteindelijk op door terug te gaan naar de eerste, vrij onschuldige misdaad van de moordenaar, het doodschieten van een hond. De eerste actie van de sniper van Washington vond, zo wordt aangenomen, plaats op woensdag 2 oktober omstreeks half zes 's avonds, hier in Aspen Hill, Maryland. Doelwit was een Michaels Craft Store, een van de talloze filialen van een keten in prullaria. Assistent-manager Debbie was nog aan het werk. "Daar is de kogel door het raam gekomen", zegt ze. "Op het moment zelf dachten we dat er een lamp gesprongen was of zo." De kogel doorkruiste de winkel zonder klanten of werknemers op zijn weg tegen te komen en kwam tot rust in een partij herfstversieringen. "We wisten toen nog niet wat we nu weten, maar een kogel die door het raam komt, het is niet niks. We hebben er onmiddellijk de politie bijgeroepen."

Er zijn vandaag maar een handvol klanten in de Michaels-winkel. "Zoals iedereen in de regio hebben wij commercieel zwaar te lijden gehad onder de gebeurtenissen", zegt Debbie. Voor verder commentaar verwijst ze naar het hoofdkwartier in Texas, waar het officiele standpunt luidt dat "elk verband tussen de sniper en Michaels op toeval berust". Het is voor een winkelketen ook geen pretje om geassocieerd te worden met een seriemoordenaar die schijnbaar lukraak shoppers doodschiet - vraag het maar aan Delhaize ten tijde van de Bende-aanslagen. Nog in minstens twee andere gevallen sloeg de sniper toe vlakbij een Michaels. Op 4 oktober werd een vrouw doodgeschoten op de parking van een Michaels in Spotsylvania Country in Virginia, en in het complex van de Home Depot in Seven Corners bevond zich eveneens een Michaels. In zes gevallen was er een Michaels op een goeie kilometer van de plaats van de misdaad. De theorie van een gefrustreerde, ontslagen Michaels-werknemer ligt voor de hand.

Maar de Michaels-theorie bewijst alles en niks. De plaatsen in en rond Washington die de voorbije weken wereldberoemd zijn geworden, lijken allemaal als twee druppels water op elkaar. De namen verwijzen niet naar dorpen maar naar kruispunten in een monotoon landschap van gesloten slaapsteden, benzinestations en winkelcentra waar steeds dezelfde merknamen terugkeren.

Misschien is dat wel het enige echte profiel van de sniper: het voorwerp van zijn toorn is suburbia zelf, de cleane buitenwijken waar niks dan relatief welgestelde Amerikanen wonen. Het is een bevolkingsgroep die zichzelf altijd heel veilig heeft gevoeld, ver verwijderd van het wereldtoneel en van symbolische locaties zoals het World Trade Center of het Pentagon. Moeilijk te raken ook, tenzij één voor één.

Nergens is suburbia zozeer suburbia als in het winkelcentrum van Leasureworld, vlakbij Aspen Hill. En nergens kon de scherpschutter het geveol van veiligheid zozeer verkrachten als hier. Om half negen 's ochtends schoot de sniper op deze plek de 34-jarige Sarah Ramos dood, een Salvadoraanse immigrante die nietsvermoedend op een bankje voor de Crisp & Juicy-kiptent zat te wachten op een lift naar haar werk. Ramos studeerde rechten in haar moederland, maar hier in suburbia werkte ze als poetsvrouw. De ruit van de Crisp & Juicy, waar de kogel doorheen vloog, is inmiddels hersteld. Het Mexicaanse personeel weet van niets: de zaak was zo vroeg op de ochtend nog niet open.

Ook op deze parkeerplaats wordt niet gerend of gezigzagd, maar daar is een goede reden voor. Leasureworld is een seniorengemeenschap. Het winkelcentrum bedient meer dan achtduizend welgestelde bejaarden die achter bewaakte muren in een afspiegeling van de film Cocoon leven. Ieder heeft zijn eigen appartementje, maar de directie zorgt ervoor dat het hen aan niets ontbreekt. Er zijn twee zwembaden, tennisterreinen, geregeld worden shows opgevoerd. Er is een busje dat de senioren naar het winkelcentrum brengt, en voor wie echt slecht te been is, voorziet de supermarkt elektrische winkelkarretjes met zitplaatsen.

"Het is een heel happy plaats om te wonen", zegt de 90-jarige William Turner, die uit de supermarkt komt. "Heel comfortabel en vooral heel veilig. Er wordt voor alles gezorgd. En dan gebeurt er zoiets, uitgerekend hier."

De directie van Leasureworld stelt de publiciteit rond de sniper niet op prijs. "Ze hebben mij net opgebeld", komt een bewaker zeggen. "Ik moest u zeggen dat journalisten hier niet gewenst zijn, en dat ik desnoods de politie moet bellen om u van het domein te verwijderen." Leasureworld is net aan het uitbreiden met tweeduizend nieuwe woningen en het hele snipergedoe, zegt de bewaker, "is bad for business".

De plaatsen in Montgomery County waar de sniper heeft toegeslagen, herkent men aan het gebrek aan klanten en de aanwezigheid van tv-ploegen en satellietwagens. In het Mobil-pompstation op de hoek van Aspen Hill Road en Connecticut Avenue gooi ik de tank vol onder het oog van drie cameraploegen. Hier werd op donderdag 3 oktober met één schot de 54-jarige taxichauffeur Prem Kumar Walekar gedood tijdens het tanken. Volgens pompbediende Kwan Wim is het effect van de sniper-aanslag al uitgewerkt. "We krijgen meer klanten dan het Shell-station aan de overkant. Misschien is het uit nieuwsgierigheid. Of vinden ze onze benzine gewoon beter?"

Het optimisme van de pompbediende wordt tegengesproken door zijn verlaten benzinestation. En Malik Pasha, de zaakvoerder van een benzinestation op de Rockville Pike, de hoofdweg van de regio, vertelt een ander verhaal. "Ik schat dat wij nog altijd 35 procent minder klanten hebben dan voor de sniper", zegt hij. Drie dagen geleden heeft de man een plakkaat geplaatst met de boodschap: 'Wij tanken in uw plaats voor dezelfde prijs!' Het is de ultieme klantvriendelijkheid: de pompbediende die zijn leven in de schaal legt voor de klant. Maar het heeft niets uitgehaald, zegt Pasha: de mensen blijven weg.

Voor Pasha kunnen ze de sniper niet snel genoeg pakken: dan komt er misschien een einde aan het voortdurende geruzie met zijn vrouw. "Mijn

kinderen gaan al drie dagen niet meer naar school omdat ik ze niet kan brengen door mijn werk, en ik wil niet dat ze te voet gaan zoals vroeger. Dus zit mijn vrouw elke dag thuis vast met de kinderen, want de babysit, die wil ook niet meer komen. Mijn vrouw is niet echt blij met de situatie."

Gisteren ging Washington het derde weekend in sinds het begin van de snipercrisis. De politie weet niet meer dan dat er een sniper actief is die mogelijk met een witte bestelwagen rijdt. De vraag is wat verschrikkelijker zou zijn: nieuwe aanslagen die mogelijk nieuwe pistes opleveren, of dat de sluipschutter er gewoon mee ophoudt en iedereen in het ongewisse laat. Dat zou niet voor het eerst zijn. Twintig procent van de seriemoorden in de VS blijven onopgelost. Over de identiteit van de Zodiac Killer, die in de jaren zestig en zeventig 37 moorden pleegde in de regio van San Francisco, bestaat nog altijd geen zekerheid. De Southside Slayer, die in de jaren tachtig 20 prostituees vermoordde in Los Angeles, stopte in 1987 plotseling met moorden. Misschien belandde hij om een andere reden in de gevangenis, misschien is hij dood. Misschien is de Washington-sniper maandagavond onder een auto gelopen.

De inwoners van Washington treffen elk op hun eigen manier voorbereidingen. Op het radiostation WTNT vraagt presentator Michael Graham aan de luisteraars wat voor veranderingen de sniper in hun leven heeft teweeggebracht. "Ik heb voor mijn kind een kogelvrij vestje gekocht", zegt een luisteraar. "Ik laat mijn dochter precies hetzelfde doen als tevoren", zegt een andere. "Als we onze levens gaan veranderen omwille van de sniper, dan laten we hem winnen. En dat is verkeerd." "Onzin", zegt nog een luisteraar. "Als de sniper mijn dochter doodschiet, dan is het volgens mij hij die gewonnen heeft, niet ik of mijn dochter."

Dit weekend zijn tal van publieke bijeenkomsten in de regio afgelast: een muziekfestival in Washington, een oldtimersbeurs in Rockville, alle buitenschoolse activiteiten. Behalve dan in Fairfax County, waar de schoolvoetbalwedstrijden dit weekend wel doorgaan, maar op geheime locaties. Ook de pompoenenverkoop voor Halloween heeft te lijden onder de sniper: het is geen moment om mensen schrik aan te jagen of zijn kinderen in het donker de straat op te sturen om bij wildvreemden te gaan aanbellen. Maar de Ten-Miler, een jaarlijkse militaire stratenloop met begin- en eindpunt bij het Pentagon, waarop tienduizend mensen zijn ingeschreven, gaat gewoon door.

En in een motel in Rockville zit de receptioniste met een probleem. "God, ik snak naar een sigaret. Maar ik durf niet naar buiten te gaan. Ik ben bang om neergeschoten te worden."

Op het parkeerterrein van Leisureworld wordt niet gerend of gezigzagd, zoals de politie adviseert, maar daar is een goede reden voor. Dit winkelcentrum ligt midden in een seniorendorp, waar meer dan achtduizend welgestelde bejaarden wonen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234