Maandag 08/08/2022

De stad als sprookjesboek

Kunstenfestivaldesarts legt ook dit jaar veel belangstelling aan de dag voor Brussel als biotoop. De film LKN Confidential toonde al hoe een oude traditie van winkel drijven bijna ondanks zichzelf overleeft in de Lakensestraat. De film Boulevard d’Ypres/Ieperlaan van Sarah Vanagt doet het omgekeerde.

anagt verzamelde verhalen van mensen die uit alle windstreken in Brussel belandden. Het resultaat is even indrukwekkend maar stemt nog minder vrolijk.

Langs het kanaal, aan de noordelijke punt van de Vijfhoek, bevindt zich een uniek stukje stad. Ooit lagen hier verbindingsdokken van het kanaal naar de haven in de binnenstad. Toen de haven zich noordwaarts verplaatste, werden die dokken gedempt. Er werden twee nieuwe, kruisende lanen aangelegd. Hun namen, Ieperlaan en Diksmuidelaan, verwezen naar de Eerste Wereldoorlog, die toen nog vers in het geheugen zat.

Het bijzondere aan de imposante flatgebouwen die hier verrezen, is dat vele ervan op de begane grond grote loodsen hebben. Veel havenbedrijven hadden hier immers een vestiging. Vanaf de jaren ’60 zochten die hun heil buiten de stad, maar toch kwamen de loodsen niet leeg te staan. Immigranten startten hier steeds vaker groothandels in exotische producten. Sinds het Klein Kasteeltje, dat vlakbij ligt, omgebouwd werd van rekruteringscentrum voor het leger tot asielcentrum, zie je in deze straten ook vaak groepjes asielzoekers. Ze zoeken een baan of hangen gewoon wat rond op de kruising van de lanen.

De straatdrukte rond de groothandels en de grote diversiteit in nationaliteiten van de nieuwe bewoners trokken artiesten en intellectuelen aan. Dat, en de nabijheid van belangrijke cultuurhuizen, maakte van de plek sinds enige tijd geleden een gegeerde woonplek. Het gevolg is bekend: de huidige bewoners moeten steeds vaker hun biezen pakken wegens te hoge huurprijzen. Ook de groothandels houden niet stand: de stad, de spreekbuis van de welstellende nieuwe bewoners, tolereert niet langer de drukte die ze veroorzaken.

Gentrification heet dat fenomeen. Sarah Vanagt weet er alles van, want ze woont hier zelf. Terwijl ze de straat filmt in lange shots of haar camera laat dwalen over het dakenlandschap van de wijk, laat ze bewoners hun verhaal doen. Hier en daar smokkelt Vanagt naar aanleiding van zo’n verhaal zelf een stukje geschiedenis binnen. Zo zie je een film over Afrikaanse soldaten uit de Franse kolonies. In de Eerste Wereldoorlog werden ze opgevorderd om in ons land te vechten tegen de Duitsers.

Bewoners vertellen hun, of een, geschiedenis vaak als een sprookje. Soms raken werkelijkheid en fantasie daarbij onontwarbaar verstrikt. Al in het begin van de film zie je een paar sneakers aan een kabel boven de straat hangen. Veel later pas vertelt een werkman een grappig verhaal over hoe een kraanman fantaseert over een asielzoeker die de sneakers verloor toen hij overspel pleegde en op de vlucht moest slaan. Zo’n verhaal toont hoe een wijk als deze een onuitputtelijke bron van fantasie is. Maar misschien zal dat, met het vertrekken van de huidige bewoners, snel verleden tijd zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234