Woensdag 28/09/2022

De strijd om de schoolbanken

In Nepal zit het onderwijs tussen hamer en aambeeld. Scholen worden onder druk gezet, zowel door maoïstische rebellen als door overheid en leger. In de strijd om de schoolbanken vonden inmiddels een zestigtal leraren de dood en werden vrijwel alle privé-scholen op het platteland gesloten.

Katmandoe

Van onze medewerkster

Lucia de Vries

Puskar Gautam trekt de pet met Nike-logo verder over zijn oren als hij terugblikt op het begin van zijn rebellencarrière. "Mijn leven veranderde met de komst van een nieuwe leraar in ons dorp", vertelt hij. De nieuwe meester koos hem en acht andere studenten uit voor gratis bijlessen in een bijzonder onderwerp: het gedachtegoed van Mao Zedong. Puskar was toen dertien. Acht jaar later was hij districtbevelhebber van het maoïstische rebellenleger.

Poonam Lama (13) kreeg de schrik van haar leven toen de dorpsschool opgeblazen werd door rebellen. Niemand raakte gewond, maar Poonam zat ineens thuis. "Het was een goedkope en goede privé-school", vertelt ze in perfect Engels, "ik kon die dag niet stoppen met huilen."

De Nepalese schoolbanken vormen de ideale arena voor politieke indoctrinatie. Tijdens het autocratische Panchayat-regime trokken activisten als leraren door het land. Tijdens hun korte aanstellingen overtuigden ze lokale gemeenschappen van hun politieke gedachtegoed. De onderwijsevangelisten creëerden een perfecte basis voor de politieke revolutie in 1990. Vandaag is het niet veel anders. Leraren nemen op het platteland, waar de meerderheid van de bevolking analfabeet is, een belangrijke positie in, als onderwijzer en ook als politieke mentor.

Toen in 1996 de Communistische Partij Nepal (Maoïst) ondergronds ging waren het studenten als Pushkar en hun ouders die de rebellen steunden. Zij wisten inmiddels voldoende over Mao om de wapens op te pakken om de 'imperialistische regering' omver te werpen. Scholen werden de belangrijkste schietschijf. "We moeten niet bang zijn deze grote industrie te vernietigen die enkel maar werklozen produceert", zei rebellenleider Baburam Bhattarai en veegde daarmee het Nepalese onderwijs van tafel. Inmiddels zijn vrijwel alle privé-scholen op het platteland gesloten. In een dorp als Kalimati, in Centraal-Nepal, bevindt de lokale overheidsschool zich tussen hamer en aambeeld. "'s Nachts kalken de rebellen anti-overheidsleuzen op de schoolmuren. 's Ochtends komt het leger en verwijt ons dat we de rebellen steunen", zegt het zichtbaar vermoeide schoolhoofd. Leraren worden gedwongen zo'n 30 procent van hun magere salaris af te staan en ruimte te geven voor lesjes in Mao-gedachtegoed.

Bijna een miljoen studenten stonden tot voor kort frequent voor een gesloten schooldeur tijdens bandhs, stakingen afgekondigd door de rebellen. Een zestigtal Nepalese leraren vond inmiddels de dood - de helft omgebracht door rebellen, de andere helft door leger of politie. De bekendste van hen was Mukti Nath Adhikari, een toegewijd schoolhoofd dat door maoïsten op het schoolerf werd opgehangen. Een foto van de geëxecuteerde Adhikari verscheen in landelijke tijdschriften; de opname schokte plattelandsleraren, die in toenemende mate wegvluchtten uit de dorpen.

Onderwijs is sowieso een heikel onderwerp in Nepal. Het schooldiploma wordt door de bevolking gezien als hét ticket naar een beter leven, maar de praktijk is anders. Slechts een derde slaagt voor de hogere school, en onder hen bevinden zich nauwelijks studenten van afgelegen overheidsscholen. Zo'n 45 percent van de kinderen blijft op een gegeven moment thuis om de ouders te helpen op de boerderij. Degenen die het felbegeerde School Leaving Certificate bemachtigen, lopen grote kans op teleurstelling: de Nepalese arbeidsmarkt kan slechts een op de tien jongeren van een baan voorzien.

De mislukking van het onderwijssysteem voert terug naar de jaren zeventig, toen de overheid besloot de scholen te nationaliseren. De lokale privé-scholen, gerund door ex-Gurkha-soldaten en lokale gemeenschappen, werden gesloten. Sinds die tijd experimenteert de overheid met onderwijsplannen, vaak met fatale gevolgen. Het allernieuwste Basic and Primary Education Project (BPEP 2) geldt nu al als een mislukking. In maart kopte de Kathmandu Post dat een groot deel van BPEP's onderzoeksbudget in verkeerde zakken verdwijnt. Het gebrek aan kwaliteitsonderwijs wordt sinds 1990 opgevangen door privé-scholen.

De maoïsten maakten korte metten met de groei van de privé-scholen. Zij werden ervan beschuldigd te hoge inschrijvingsbedragen te hanteren en 'imperialistisch gedachtegoed' te verspreiden. De ex-studenten zitten nu óf thuis óf bezoeken overheidsscholen, die kampen met een groot overschot. De overheidsscholen hebben, onder druk van rebellen, het verplichte vak Sanskriet (het Hebreeuws van de hindoes) laten vallen, het inschrijvingsbedrag aan de ouders teruggegeven en aarzelen bij het zingen van het volkslied, dat de koning de hemel in prijst en dus zeer omstreden is.

Poonam Lama had geluk: haar vader vond een betaalbare privé-school in de hoofdstad en huurde een kamertje waar zijn drie kinderen nu wonen. Puskar Gautam was minder fortuinlijk. Na tien jaar toewijding aan de 'Party' werd hij door zijn 'kameraden' gevangen genomen en bedreigt met executie. Hij was te kritisch. Puskar ontsnapte en woont nu ondergronds in Katmandoe. Hij heeft onvoldoende geld voor een vervolgstudie.

Dit is het derde en laatste deel van een serie over Nepal. De vorige delen verschenen op 1/6 en 3/6.

Leraren nemen in Nepal een zeer belangrijke positie in, als onderwijzer en als politieke mentor

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234