Maandag 08/08/2022

De topschutter van de Braziliaanse pop

rock

caetano veloso verbluffend veelzijdig in het brusselse psk

Brazilianen zijn niet alleen puike voetballers, ook in muzikaal opzicht spelen ze al jaren op wereldniveau. Vorig weekeinde zorgden Daniela Mercury en Zuco 103 nog voor hoogtepunten op Couleur Café en maandagavond gaf Caetano Veloso, al decennialang een van de belangrijkste artiesten uit de música popular brasileira, een briljant concert in een afgeladen Paleis voor Schone Kunsten.

Brussel

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Hij oogt aanmerkelijk jonger dan zijn zestig jaar, maar Caetano Veloso teert dan ook niet op zijn verleden. De zanger en liedjesschrijver blijft zich voortdurend ontwikkelen, waardoor zijn recente platen minstens even sterk zijn als die uit de jaren zestig of zeventig. In Brazilië beschikt Veloso over dezelfde status als een Dylan of een Lennon in de Angelsaksische popmuziek. Hij is afkomstig uit Bahia, een provincie die voornamelijk wordt bevolkt door mensen van Afrikaanse origine en bekendstaat om haar immense culturele rijkdom. Voor hij in 1964 aan zijn muzikale carrière begon, studeerde hij filosofie en film. Caetano Veloso schrijft complexe teksten die zijn beïnvloed door de concrete poëzie van Oswald de Andrade en Haroldo de Campos, maar zelfs in een land waar 40 procent van de inwoners analfabeet is, heeft het hem niet belet razend populair te worden. De vanzelfsprekendheid waarmee highbrow kunst wordt gecombineerd met volkse tradities is trouwens typisch Braziliaans en verklaart waarom de artiest zowel in intellectuele kringen als door de grote massa op handen wordt gedragen.

Veloso beschouwt zichzelf terecht als de artistieke erfgenaam van João Gilberto, de grondlegger van de bossanova, met wie hij een fluwelen stemgeluid gemeen heeft. Bovendien weet hij zijn nummers, net als zijn mentor, van een fikse dosis lichtheid, melancholie en verfijning te voorzien. Voorts behoorde hij aan het einde van de sixties, samen met Gilberto Gil, Tom Zé, Gal Costa en Os Mutantes, tot de aanstokers van tropicalismo, een radicale beweging die het aanschijn van de Braziliaanse popmuziek (of MPB) drastisch zou veranderen. Onder impuls van The Beatles en Jimi Hendrix werden samba en bossanova vermengd met ingrediënten uit psychedelia en avantgarde en gingen artiesten zich bedienen van tapeloops en elektronische instrumenten. Een en ander veroorzaakte een schokeffect: in 1968 werd Caetano Veloso door het publiek uitgejouwd omdat hij elektrische gitaar speelde en in een plastic outfit op het podium stond. Kort daarna werden hij en Gil door de militaire machthebbers gearresteerd, voor vier maanden opgesloten en ten slotte het land uitgezet. Twee jaar lang leefden ze allebei als ballingen in Londen, maar hun terugkeer zou uitgroeien tot een absolute triomf: dertig jaar later zijn Veloso en Gil nog altijd boegbeelden van de MPB. Dat ook jongeren naar hen opkijken, komt doordat het duo altijd vindingrijk, creatief en sociaal bewogen is gebleven. Luister er Caetano Veloso's meesterwerken Estrangeiro en Circuladô maar eens op na: dit is muziek met een scherpte waar veel hardcorebands alleen maar van kunnen dromen.

Het was een opvallend ontspannen Veloso die, gesecondeerd door een achtkoppige band, maandag in Brussel neerstreek. De aanwezigheid van een drummer en niet minder dan vier percussionisten maakte meteen duidelijk dat ritme tijdens het concert een prominente rol zou spelen, maar dat ging nooit ten koste van de melodie. Caetano Veloso kan uiteenlopende stijlen naar zijn hand zetten en dat leverde een uiterst gevarieerde set op, die gedeeltelijk in het teken stond van zijn recente cd Noites do Norte: de ingetogen titelsong, het even stevige als grofkorrelige 'Rock'n'Raul', het door pittige afropopgitaartjes voortgetrokken '13 de Maio'. De muzikanten kweten zich voortreffelijk van hun taak. Vooral cellist Jaques Morelenbaum, een oudgediende uit de groep van Tom Jobim, leverde de hele avond lang onvergetelijke bijdragen.

Uit het akoestische solokwartiertje onthielden we intieme uitvoeringen van tot bossanovaklassiekers uitgegroeide songs als 'Coração Vagabundo' en het aan Toots Thielemans opgedragen 'Você é Linda'. Tijdens die momenten kon je in de zaal een speld horen vallen. Een ander hoogtepunt was het uit 1993 daterende 'Haiti', uit de met Gilberto Gil opgenomen cd Tropicália 2: dwarse, grillige cutting edge-rock die iemand als Arto Lindsay beslist tot goedkeurend gemompel zou hebben bewogen.

Behalve in het Portugees zong Veloso ook nog in het Italiaans ('Michelangelo Antonioni'), Spaans (een beheerste, nog net niet kitscherige lezing van 'Cucurrucucú Paloma') en Frans (een hilarisch nummer van Aznavour uit de film Une femme est une Femme). Bovendien gaf hij in Brussel blijk van een verbluffende veelzijdigheid door ook stukjes samba, reggae, rap en noise in zijn optreden te verwerken. Tijdens de bissen kwamen zelfs enkele onvervalste carnavals- en capoeirahits voorbijwaaien. En zo kwamen experiment en traditie mooi bij elkaar. Dat Veloso intussen een voetbaltruitje van Ronaldo had aangetrokken was geen toeval. Op zijn terrein is hij immers ook een topschutter.

WIE: Caetano Veloso WAAR EN WANNEER: PSK, Brussel, maandag 1 juliONS OORDEEL: Een even gevarieerde als briljante set van een artiest die zich, na een carrière van veertig jaar, nog steeds blijft ontwikkelen.

Dat Veloso een truitje van Ronaldo aantrok, was geen toeval. Op zijn terrein is hij immers ook een topschutter

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234