Maandag 26/09/2022

De tuin te boek

groot:Tuinboeken doen het ook goed op de Antwerpse Boekenbeurs. Naar jaarlijkse gewoonte bekeken we het nieuwe aanbod. Andermaal is een groot aantal nauwelijks het lezen, laat staan het kopen waard. Maar er zijn gelukkig ook enkele uitschieters.

Paul Geerts

Plantengidsen

- Terra's Gids voor de Beste Tuinplanten. Is een handig naslagwerkje op zakformaat waarin 2.000 kwaliteitsplanten die door de Britse Royal Horticultural Society worden aanbevolen (iets te) beknopt worden voorgesteld. Het gaat hierbij om één- en tweejarigen, vaste planten, struiken, rozen, bomen, klimplanten enz. In het tweede deel wordt een aantal planten gerangschikt volgens kenmerken als standplaats (zure grond, zon of schaduw enz), kleur, bloeitijdstip enz. Ook wordt een overzicht gegeven van de meest aanbevelenswaardige groente- en fruitrassen.

- Heidi Goethals & Frans Schuit, Bladverliezende Azalea's. Geeft een gedetailleerd overzicht van de interessantste tuinazalea's, waaronder de Harde Gentse die ooit de trots uitmaakten van de Gentse boomkwekers. Een onmisbaar boek voor de groeiende groep azalealiefhebbers, geschreven door twee azaleafanaten.

- Henk Gerritsen & Piet Oudolf, Meer Droomplanten. Bevat een uitgebreide en deskundige inventaris van ruim 1.200 nieuwe en oude vaste planten, struiken, bolgewassen en grassen, geselecteerd om hun schoonheid, hun natuurlijke uitstraling en vooral hun betrouwbaarheid in de tuin. De planten zijn gerangschikt op basis van hun gedrag in de tuin: zijn ze sterk of zijn ze nogal wispelturig, zaaien ze zich gemakkelijk uit, woekeren ze of blijven ze keurig op hun plaats. Oudolf en Gerritsen worden in binnen- en buitenland geroemd om hun vernieuwend gebruik van vaste planten en grassen. Dit boek laat zien waarom.

- Patrick Harding & Gill Tomblin, Nieuwe Bomengids. Is een handige veldgids om bomen te determineren in tuin, park en bos. De bomen zijn gerangschikt volgens de vorm van hun blad, waardoor herkenning eenvoudig is. Van elke boom en zijn voornaamste variëteiten worden gedetailleerde beschrijvingen gegeven met afbeeldingen van de belangrijkste kenmerken, het winter- en zomeraspect van de boom en gegevens over groeiplaatsen, bloei- en vruchttijd.

- Monty Don, De zinnelijke tuin. Is niet echt een plantengids, veeleer een schitterend gepresenteerde lofzang op de geneugten van de tuin. Het werk is prachtig om te bekijken en tegelijk goed geschreven, met een goed evenwicht tussen feitelijke informatie en meer lyrische beschouwingen, interessant en goed gedocumenteerd. De ideale combinatie van woord en beeld. Bovendien heeft de auteur gekozen voor een originele invalshoek - de tuin zoals we hem voelen, zien, horen, ruiken, smaken en intuïtief aanvoelen. Een invalshoek die hem de kans biedt om boeiend het schijnbaar afgezaagde thema van bijvoorbeeld kleuren in de tuin of water te behandelen. Ook de soms eigenzinnige standpunten van de auteur dragen sterk bij tot de charme van dit boek.

- Nori & Sandra Pope, Combineer op kleur. Is evenmin een traditionele plantengids. De auteurs hebben sinds het begin van de jaren negentig van de tuinen bij Hadspen House in Engeland een bedevaartsoord voor tuinliefhebbers gemaakt, ondermeer door hun inventief en vernieuwend gebruik van kleuren in de tuin, in combinatie met een gedegen plantenkennis. Daarover precies gaat dit boek. Elke kleur krijgt een apart hoofdstukje, met telkens hetzelfde stramien: de sfeer en het gevoel, die door die kleur worden opgeroepen, hoe je die kleur in de tuin kan gebruiken en met welke, vooral vaste planten en bollen, zodat toch voor voldoende verscheidenheid aan tinten en vormen wordt gezorgd, en ten slotte hoe die kleur in de loop van de seizoenen evolueert. Eén ding wordt alvast op overtuigende wijze in dit boek getoond: niet alleen een witte tuin is stijlvol, ook met gele, rode en zelfs oranje bloemen kunnen schitterende effecten worden bereikt. De perfectie die in dit boek wordt getoond, zal u wellicht nooit bereiken - in die zin is het een 'droomboek'.

- Jacqueline De Moor, Buitengewoon geschikt. Is een beetje een buitenbeentje in dit rijtje en dit niet alleen omdat het in eigen beheer is uitgegeven. Uitgangspunt van dit plantenboek is niet op de eerste plaats de tuin, wel de bloemsierkunst: welke planten kunnen we in de tuin zetten om te gebruiken bij het bloemschikken. Het boek geeft een uitgebreide lijst van bijna 1.500 planten met hun teeltwijze en een gedetailleerde beschrijving van hoe ze bij het bloemschikken kunnen worden aangewend. Een aantal bloemstukken met hun materialenlijst en werkbeschrijving dienen als voorbeeld en inspiratie. Het spreekt mij niet direct aan, maar ik kan me best inbeelden dat fervente bloemschikkers dit erg boeiend vinden.

Praktische gidsen

- Ivo Pauwels, 101 Tuinvragen, Een praktische vraagbaak voor planten en tuinieren. Is een bundeling van vaak gestelde tuinvragen (en uiteraard antwoorden) uit het Radio 2-programma De Huisraad door groenjournalist Ivo Pauwels. Onderwerpen die aan bod komen zijn ondermeer ziekten en plagen, woekerend onkruid, plantenselectie, snoeien, vermeerderen, overwinteren, mest en compost. Een apart hoofdstukje is gewijd aan kamerplanten. Uiteraard niet volledig, maar best handig.

- Rob Herwig, Handboek vijvers en Heldere vijvers. Doet bij mij de vraag rijzen wie er nog zit te wachten op het zoveelste 'complete' vijverboek, maar blijkbaar bestaat er nog steeds een markt voor. Zeker met Herwig als auteur. In feite gaat het hier om dunne doordrukjes van zijn eerder verschenen 'Volkomen Vijverboek'. Herwig weet waarover hij schrijft, maar daarmee is dan ook alles gezegd.

- Jo Cuijpers, Tuinier met plezier het hele jaar door. Is op het eerste gezicht geen praktische gids, maar bevat een schat aan nuttige en vooral no-nonsense tips. In dit boekje zijn de tuincolumns gebundeld, die Cuijpers elke maand schrijft in het blad Onze Eigen Tuin onder de titel Tuinles voor sukkels. Leuk geschreven, met een flinke dosis humor en met als gezond uitgangspunt: geniet van je tuin en ga er niet onder gebukt.

- Stephen Anderton, Een tweede jeugd voor uw tuin. Een bundeling praktische adviezen voor het verjongen en vernieuwen van oude tuinen, verwaarloosde hagen en bomen enz. Alle mogelijke aspecten komen aan bod - van woekerend onkruid tot een lekkende vijver - en worden op een boeiende, deskundige en soms verrassend verfrissende en directe manier behandeld. Een aanrader voor wie zo'n oude tuin koopt en niet weet hoe eraan te beginnen.

Tuinarchitectuur

Er verschijnen in ons taalgebied zelden interessante boeken over tuinarchitectuur. De meeste boeken over dit onderwerp zijn in feite kijkboeken waarin wat mooie prentjes van tuinen worden getoond, maar die voor de rest weinig om het lijf hebben. Soms bevatten ze wel eens wat leuke ideetjes voor de inrichting van een terras, een voortuintje of iets dergelijks, maar eigenlijk gaan ze niet zozeer over tuinarchitectuur dan wel over buitenhuisdecoratie. In deze categorie verschenen dit jaar een hele resem boeken.

- Jill Billington, Grootse ideeën voor kleine tuinen. Is een vertaling uit het Engels. Alhoewel de interessante tuinarchitectuur al lang niet meer uit Engeland komt, blijven uitgevers dit soort boeken met gretigheid vertalen. Dit boek behoort gelukkig tot de betere in het genre. De getoonde voorbeelden van soms minuscule stadstuintjes en dakterrassen zijn best de moeite waard en worden op een deskundige manier beschreven.

- David Scott, De eenvoud van zen. Een prachtig boek dat perfect inspeelt op de huidige zenrage en op het minimalisme in de (binnenhuis)architectuur. Het grootste deel van dit boek is trouwens gewijd aan de binnenhuisinrichting, wat een aantal heerlijke interieurfoto's oplevert. Alleen in het slothoofdstuk wordt tussen de schitterende foto's van oude en nieuwe Japanse tuinen wat geleuterd over wat de essentie van de zentuin zou zijn. Als salontafelboek zeer geslaagd, als tuinboek nauwelijks de moeite waard. - Jane Cumberbatch, Eigentijds buitenwonen. Eveneens een vertaling uit het Engels. Dit boek gaat naar eigen zeggen "over bruikbaarheid, door nuttige maar aardige hulpmiddelen op stijlvolle, eenvoudige manier te gebruiken en naar vindingrijke oplossingen te zoeken om een buitenruimte een net zo fleurig, behaaglijk en charmant voorkomen te geven als welke kamer in de woning dan ook". Het is een prachtig geïllustreerd, maar volkomen overbodig salontafelboek waarin zelfs degenen die inderdaad menen dat ze hun tuin moeten inrichten en decoreren zoals ze eerder hun huis al hebben aangekleed, nauwelijks iets belangwekkends zullen ontdekken. - Maayke de Ridder, Tuin Ideeën Boek. Dit product van de redactie van het Nederlandse tuinblad Mijn Tuin is zo mogelijk nog overbodiger. Het is zelfs niet mooi om naar te kijken. En de 'ideeën' waarover dit boek zegt te gaan zijn zo prutserig en vaak zo oubollig dat ik ze zelfs niet tegen betaling in mijn tuin zou willen toepassen. - Modeste Herwig, Aangename achtertuinen. Is het logische vervolg op het twee jaar geleden verschenen 'Voorbeeldige voortuinen' (let op de alliteraties!). Het is het soort tuinboek zoals er twaalf in een dozijn gaan. Maak wat foto's van tuinen, vertel er een verhaaltje bij, geef wat beplantingsdetails, en klaar is kees. Ook de getoonde tuinen zijn van het soort zoals er twaalf in een dozijn gaan. Het is niet slecht, maar allemaal zo banaal.

- Ivo Pauwels, De bloementuinen van Brigitte de Villenfagne. Bestaat in de presentatie van een twintigtal tuinen die Brigitte de Villenfagne samen met haar zoon Michaël de Villegas in de voorbije jaren in binnen- en buitenland ontwierp. Het boek biedt een goede staalkaart van het werk van beide ontwerpers en vooral dan van de manier waarop de Villenfagne de door haar zoon ontworpen tuinen als het ware aankleedt met bloemen en bloeiende struiken. In zijn genre best verdienstelijk. - Arend Jan van der Horst, Villatuinen. Lommerrijk wonen in de lage landen. Toont een twintigtal tuinen van Van der Horst in België en Nederland, aan de hand van interviews met de enthousiaste eigenaars. Dat is sympathiek en het leest vlot, maar na een paar verhalen heb je het wel bekeken. Bovendien zijn de meeste tuinen die in dit boek worden voorgesteld nu niet direct mijlpalen in de tuinarchitectuur van de Lage Landen. - Andries Van den Abeele & Hugo Maertens, Tuinen en verborgen hoekjes in Brugge. Is een mooie fotografische impressie van verborgen groen in de Brugse binnenstad. Bruggeling en monumentenbeschermer Dries Van den Abeele zorgde voor een historische inleiding en voor commentaar bij de foto's. Een leuk, ietwat nostalgisch boekje. - Roy Strong, Koninklijke tuinen in Engeland. De kunst- en tuinhistoricus Roy Strong beschrijft in dit boek heel erudiet, maar toch leesbaar heden en verleden van de vele koninklijke tuinen in Engeland, waarbij hij ook veel aandacht besteedt aan het ontstaan van die tuinen en de historische context. Het boek is gebaseerd op de gelijknamige tv-serie die onlangs door Teleac werd uitgezonden. Een boek voor de liefhebbers van dit soort kasteeltuinen, dat prachtig is, mede dank zij de schitterende foto's.

Voor wie geïnteresseerd is in tuinarchitectuur kan ik ten zeerste twee recent verschenen boeken aanbevelen.

- 39 Tuinplannen. Dit werk van de befaamde Deense landschapsarchitect C.Th. Sorensen dateert van 1966, maar is pas nu in het Nederlands vertaald. Het is een klein boekje - het telt nog geen honderd pagina's - en er staat geen enkele kleurenfoto in. Maar wat Sorensen te vertellen heeft en de manier waarop hij dat doet, is gewoon schitterend. Hij toont 39 voorbeelden van volkomen verschillende tuinen voor telkens hetzelfde perceel van 30 meter diep en 27 meter breed bij een doordeweekse woning. Ieder tuinplan is gebaseerd op een idee, een inspiratie - een boerentuin, een fruittuin, een speeltuin, een Renaissance-parterre, een bos, een verzameltuin of zelfs helemaal geen tuin -, die wordt afgebeeld samen met het plan. Beter dan tientallen luxueuze prentjes van zogeheten inspirerende tuinideeën toont Sorensen welke mogelijkheden er allemaal bestaan om van een op het eerste gezicht banaal terrein een prachtige en vooral persoonlijke tuin te maken.

- Van een heel andere orde is het boek Een park voor de 21ste eeuw waarin de plans getoond worden voor de aanleg van een modern stadspark op de voormalige terreinen van de Westergasfabriek aan de rand van Amsterdam. Het boek toont de sterk uiteenlopende visies van vijf landschapsarchitecten die deelnamen aan een ontwerpwedstrijd die uiteindelijk werd gewonnen door de Amerikaanse Kathryn Gustafson. Ook in ons land liggen er tal van dergelijke terreinen die om een nieuwe bestemming schreeuwen. 'Een park voor de 21ste eeuw' is verplichte lectuur voor al wie daar op de een of andere manier bij betrokken is of wie is geïnteresseerd in parkaanleg en stadsgroen.

- Nori en Sandra Pope, Combineer op kleur. Planten voor de eigentijdse tuin, Uitg. Terra Warnsveld, voor België: Denis, Mortsel .

- Monty Don, De zinnelijke tuin, Uitg. Lannoo.

- Henk Gerritsen & Piet Oudolf, Méér Droomplanten, Uitg. Lannoo.

- Terra's Gids voor de Beste Tuinplanten, Uitg. Lannoo.

- Heidi Goethals & Frans Schuit, Bladverliezende Azalea's, Kosmos-Z&K Uitgevers, Antwerpen.

- Patrick Harding & Gill Tomblin, Nieuwe Bomengids, Uitg. Tirion, voor België: Agora, Aalst.

- Jacqueline De Moor, Buitengewoon geschikt, uitgegeven in eigen beheer, gedistribueerd door Exhibitions International, Leuven, kan worden besteld bij de auteur: Meidoornstraat 12, 2260 Westerlo, 014/26.49.26.

- C.Th. Sorensen, 39 Tuinplannen, Uitg. Blauwdruk, Wageningen.

- Susanne Piët & Evert Verhagen, Een park voor de 21ste eeuw, Uitg. Thoth, voor België: EPO, Antwerpen.

- Ivo Pauwels, De bloementuinen van Brigitte de Villenfagne, Uitg. Stichting Kunstboek.

- Arend Jan van der Horst & Julia Voskuil, Villatuinen, Uitg. Terra 1999, voor België: Denis, Mortsel.

- Modeste Herwig, Aangename achtertuinen, Uitg. Kosmos-Z&K, Utrecht/A'pen.

- Maayke de Ridder, Tuin Ideëen Boek, VNU Tijdschriften, voor België: Tirion Uitgevers, Aalst.

- Jane Cumberbatch, Eigentijds buitenwonen, Uitg. Bosch & Keuning, voor België: Tirion Uitgevers, Aalst.

- Jill Billington, Grootse ideëen voor kleine tuinen, Uitg. Schuyt & Co, voor België: Standaard Uitg., Antwerpen.

- David Scott, De eenvoud van zen, Uitg. Bosch & Keuning, voor België: Tirion Uitgevers, Aalst.

- Roy Strong, Koninklijke tuinen in Engeland, Uitg. Terra, voor België: Denis, Antwerpen.

- Jo Cuijpers, Tuinier met plezier het hele jaar door, Het Spectrum, voor België: Standaard Uitg., Antwerpen.

- Ivo Pauwels, 101 Tuinvragen, Een praktische vraagbaak voor planten en tuinieren, Uitg. Lannoo.

- Stephen Anderton, Een tweede jeugd voor uw tuin, Uitg. Terra, voor België: Denis, Antwerpen.

- Rob Herwig, Handboek vijvers, Kosmos-Z&K Uitgevers, Antwerpen.

- Andries Van den Abeele & Hugo Maertens, Tuinen en verborgen hoekjes in Brugge, Uitg. L. Vanhaecke.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234