Zondag 22/05/2022

AnalyseVS

De VS zijn zo blij niet meer met Biden, en net nu komt een partijgenoot extra stokken in de wielen steken

De Amerikaanse president Joe Biden hield in mei dit jaar een toespraak over de aanpak van de Amerikaanse infrastructuur, een project dat ook banen moet scheppen.  Beeld AFP
De Amerikaanse president Joe Biden hield in mei dit jaar een toespraak over de aanpak van de Amerikaanse infrastructuur, een project dat ook banen moet scheppen.Beeld AFP

Eén Amerikaanse senator, een partijgenoot nog wel, blokkeerde de grootse plannen van president Joe Biden voor een socialer en groener Amerika. En dat net nu Biden meer dan ooit behoefte heeft aan resultaten.

Peter Giesen

Joe Biden presenteerde zich in zijn eerste honderd dagen als een verrassend radicale hemelbestormer die het Amerikaanse kapitalisme een socialer gezicht wilde geven, weg van het neoliberalisme dat het land sinds de jaren tachtig domineert. Hij werd al vergeleken met Franklin D. Roosevelt, de president uit de jaren dertig die de Verenigde Staten transformeerde tot een beter land voor de gewone man.

Build Back Better, een pakket maatregelen van 1,8 biljoen (1.800 miljard) dollar, moest Amerika socialer maken, onder meer door een vorm van kinderbijslag waarmee armoede onder kinderen zou worden bestreden. Dankzij de plannen zouden de VS ook weer een wereldleider op klimaatgebied worden. Maar zondag werden die vergezichten getorpedeerd door één man, de Democratische senator Joe Manchin uit West Virginia.

Van meet af aan was Bidens achilleshiel duidelijk: de flinterdunne meerderheid van de Democraten in het Congres. “Geen enkele president heeft zo veel geprobeerd met zo’n kleine marge in het Congres”, schrijft The Washington Post. De Senaat bestaat uit vijftig Democraten en vijftig Republikeinen. Als de stemmen gelijk zijn, beslist vicepresident Kamala Harris.

In deze constellatie kan de stem van een enkele senator cruciaal zijn. Zo kreeg Joe Manchin een rol die hij met plezier lijkt te spelen. Onbewogen bleef hij onder de woede van Biden en zijn Democratische partijgenoten. Andere mensen laten zich misschien intimideren door het Witte Huis, zei hij maandag voor een lokaal radiostation, “maar ik kom uit West Virginia”.

Steenkoolindustrie

Manchin noemde de kosten van Bidens plannen onverantwoord hoog. Maar volgens critici heeft zijn koppige houding een andere reden: de klimaatplannen schaden de steenkoolindustrie die belangrijk is voor West Virginia. Zelf heeft Manchin een belang van 500.000 tot 1 miljoen dollar in een familiebedrijf dat steenkoolafval levert aan een elektriciteitscentrale. “Hij ontving meer campagnedonaties van de olie-, kolen- en gasindustrie dan welke senator ook in de huidige verkiezingscyclus”, schrijft The New York Times.

Senator Joe Manchin. Beeld AFP
Senator Joe Manchin.Beeld AFP

Manchins blokkade van Build Back Better is een enorme tegenvaller voor Joe Biden, wiens presidentschap toch al in zwaar weer is terechtgekomen. “Waarom voelt het presidentschap van Biden als een mislukking?”, schreef politicoloog Corey Robin in The New York Times. De president kreeg wel een aantal dingen voor elkaar, aldus Robin, zoals een pakket aan coronasteun van 1,9 biljoen dollar en een plan voor infrastructuur van 1,2 biljoen. “Maar er is een gevoel dat hij niet in de buurt komt van het oplossen van de problemen, hoeveel geld hij ook uitgeeft.”

Sinds de zomer wordt de president keer op keer geconfronteerd met slecht nieuws. Belangrijkste bron van onvrede onder Amerikanen zijn de almaar stijgende prijzen. De inflatie is inmiddels opgelopen tot 6,8 procent, het hoogste cijfer sinds 1982. Volgens critici heeft Biden de inflatie aangewakkerd door te veel geld in de economie te pompen.

Zijn imago van ervaren en competente leider, tegenpool van de grillige Donald Trump, liep ernstige schade op door de chaotische aftocht uit Afghanistan. Ook onder Biden blijft de coronapandemie doorzeuren, mede overigens door de lage vaccinatiegraad in staten waar Trump de meeste aanhangers heeft.

Het voortdurende gesteggel van linkse en rechtse Democraten over de Build Back Better-plannen draagt evenmin bij aan een slagvaardig imago. De plannen waren al danig verwaterd door tegenstand van rechtse Democraten als Manchin. De oorspronkelijke 6 biljoen werd 3,5 biljoen en uiteindelijk 1,8 biljoen. Om Manchin binnenboord te houden schrapte Biden een van zijn belangrijkste klimaatmaatregelen: een boete voor elektriciteitscentrales die kolen en gas stoken.

Impopulair bij jongeren

Het bleek vergeefse moeite. Zondag keerde de senator uit West Virginia zich ook tegen de uitgeklede versie van Build Back Better. Hoewel Biden al sinds 1973 in Washington rondloopt, bleek hij niet bij machte zijn partijgenoten op één lijn te krijgen.

De populariteit van de president is dan ook flink gedaald. Op dag 335 van zijn presidentschap vindt nog maar 43,5 procent van de Amerikanen dat hij een goed beleid voert. Slechts een president was op dag 335 nog minder populair: Donald Trump met 37 procent. Biden ligt van twee kanten onder vuur. Hij is impopulair bij jongeren die vinden dat hij te weinig aan het klimaat doet. Daarnaast vinden rechtse kiezers hem te slap op het gebied van immigratie en misdaad.

Joe Biden heeft haast. Eind 2022 vinden alweer de midterm-verkiezingen voor het Congres plaats. Doorgaans worden die verloren door de partij van de zittende president. Als dat gebeurt, is Bidens kans om Amerika te veranderen alweer verkeken, terwijl in 2024 de terugkeer van Donald Trump op de loer ligt.

Als de president de Democratische meerderheid in het Congres wil behouden, heeft hij behoefte aan resultaten, desnoods een verwaterde versie van Build Back Better. De komende periode zal hij weer onderhandelen. Niet alleen met Joe Manchin, maar ook met linkse Democraten die woedend zijn op de senator uit West Virginia en geen concessies meer willen doen. Zoals The Washington Post schrijft: “De leiderschapskwaliteiten en de politieke vaardigheden van de president zullen zwaar op de proef worden gesteld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234