Zaterdag 29/01/2022

AchtergrondBoostervaccinatie

De zoektocht naar J&J-gevaccineerden loopt langs kraakpanden, bordelen en havens

null Beeld Bob Van Mol
Beeld Bob Van Mol

Daklozen, sekswerkers en matrozen: het zijn maar enkele van de moeilijk bereikbare groepen die dit voorjaar met Johnson & Johnson werden ingeënt. Nu moet de overheid hen opnieuw zien te bereiken. ‘Het zal niet evident zijn’, zegt vaccinatiechef Dirk Ramaekers.

Ann De Boeck

Zeevaarders die in volle coronacrisis aanlegden in de havens van Antwerpen of Zeebrugge kregen standaard het vaccin van Johnson & Johnson toegediend. De bemanningsleden verbleven soms maanden op zee, waardoor ze enkele weken later moeilijk konden terugkomen voor een tweede prik. Tot op heden is Johnson & Johnson nog steeds het enige goedgekeurde vaccin in ons land waarbij één dosis volstaat om iemand tegen corona te beschermen.

Net daarom werd Johnson & Johnson ook uitgedeeld aan kwetsbare groepen in de samenleving die moeilijk te bereiken zijn. Denk aan daklozen, sekswerkers, drugsverslaafden en mensen zonder papieren. Deze mensen werden met mobiele vaccinatiebussen en via vzw’s opgespoord en overtuigd om dan toch maar snel een eenmalige prik te laten zetten. Velen verdwenen daarna terug van de radar.

De nieuwe fase in de vaccinatiestrategie vormt dan ook een behoorlijke uitdaging. De ministers van Volksgezondheid beslisten woensdag dat iedereen die Johnson & Johnson kreeg een herhalingsvaccin, of boosterprik, moet krijgen. Hiermee volgen de ministers het advies van de Hoge Gezondheidsraad, die dinsdag al het licht op groen had gezet. De bedoeling is dat de eerste boosterprikken met J&J al in december worden gezet.

De reden is dat de immuniteit na het vaccin sneller blijkt af te brokkelen dan na andere vaccins. Volgens een studie in het wetenschappelijke vakblad Science is de bescherming na zes maanden teruggevallen tot op 13 procent. Dat heeft ernstige implicaties voor de 363.000 mensen die in ons land het J&J-vaccin toegediend kregen.

Strijdplan

Op zich is er geen reden tot paniek, zegt Dirk Ramaekers, hoofd van de taskforce vaccinaties. “In de studie kijkt men naar het voorkomen van infecties, hoewel de meerderheid van de besmettingen slechts lichte of geen symptomen veroorzaken. Wij kijken vooral naar het voorkomen van ernstige ziekte en sterfte. Op dat vlak werken alle vaccins nog altijd goed. Al komen er uit de Verenigde Staten indicaties dat Johnson & Johnson wat minder begint te werken. Vandaar de ingreep.”

Het strijdplan richt zich nu op twee grote groepen. Eerst heb je de mensen boven de veertig jaar en de jongeren die zich vrijwillig opgaven om J&J te krijgen. Deze groep is officieel geregistreerd bij de overheid en valt makkelijk op te sporen. Zij krijgen binnenkort een uitnodiging in de bus om zich aan te dienen bij een vaccinatiecentrum in de buurt. Daar krijgen ze een vaccin van Pfizer of Moderna ter aanvulling.

Daarnaast heb je de kwetsbaren, die de overheid veel moeilijker kan contacteren. “Vooral in Brussel en Antwerpen zullen we alles in het werk moeten stellen om mensen te bereiken”, zegt Ramaekers. “Het wordt niet evident.”

Voordeel is wel dat de feestdagen eraan komen. Veel mensen die normaal lang van huis zijn, zoals de zeevaarders, komen in die periode naar huis. Dat is volgens de taskforce dan ook de ideale timing om de boosterprik uit te delen. Bovendien zijn de nachtelijke temperaturen fors aan het zakken zijn, waardoor ook daklozen stilaan op zoek gaan naar een overnachtplaats. Mobiele teams kunnen in opvangcentra mensen aansporen om toch voor die tweede prik te gaan.

Kraakpanden

We know the drill”, zegt Inge Neven, hoofd van de Brusselse gezondheidsinspectie. In het Brussels Gewest zijn op dit moment nog altijd maar zes op de tien mensen gevaccineerd. De inspanningen om mensen een eerste prik te geven, lopen nog volop. “Via diezelfde kanalen gaan we nu ook proberen om mensen die Johnson & Johnson kregen een tweede keer te bereiken.”

Concreet trekken vaccinatiebussen en speciale teams naar kraakpanden, opvangcentra en slecht gevaccineerde wijken. Daarbij krijgen ze steun van organisaties zoals Dokters van de Wereld, Artsen zonder Grenzen, Samusocial en het Rode Kruis. Al vrezen deze organisaties dat het erg moeilijk wordt om de mensen van toen terug te vinden, laat staan te overtuigen. De meesten hebben geen vast adres of telefoonnummer.

Op de vraag of het wel de juiste keuze was om bij het begin van de crisis in te zetten op J&J, antwoordt Ramaekers van wel. “We wisten nu eenmaal dat bepaalde mensen wellicht nooit zouden terugkeren voor hun tweede prik. Dankzij die ene prik zijn ze de voorbije maanden langdurig beschermd geweest. Veel alternatieven waren er niet.”

Hele bevolking

De vaccinatiecentra maken zich intussen op voor een nieuwe toestroom aan mensen. In 2022 zal namelijk de hele bevolking een herhalingsprik krijgen, zo hebben de ministers van Volksgezondheid beslist. Tot nu toe was dat enkel het geval voor 65-plussers, mensen met een verlaagde immuniteit en zorgpersoneel. Op 27 november zitten de ministers opieuw samen over dit algemene boosterplan.

De klok tikt. Want terwijl de vierde coronagolf om zich heen grijpt, blijkt de boostercampagne bij de 65-plussers te stokken. In Vlaanderen kregen tot nu toe 350.000 Vlamingen een herhalingsprik, terwijl er al 610.000 in aanmerking komen. Verschillende vaccinatiecentra beginnen ook te kraken onder de werkdruk. “Het ziet ernaar uit zij nog niet meteen de deuren kunnen sluiten”, zegt Ramaekers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234