Vrijdag 01/07/2022

Dekens en voedselpakketten

Spannend en intelligent: Aad van den Heuvel. 'Een verre moordenaar'

Fred Braeckman

In zowat tien jaar heeft de Nederlandse journalist en televisiemaker Aad van den Heuvel drie misdaadromans geschreven. Ze hebben alle gemeen dat een journalist er een belangrijke rol in speelt. Het beroep is erg geliefd bij thrillerschrijvers, laten we zeggen meer dan de boekhouderij. Reporters kunnen in de fantasie van de lezer gemakkelijk van hot naar her vliegen, nieuwsgierig zijn, met iedereen kennismaken. Van al die mogelijkheden maakt Van den Heuvel handig gebruik, maar er is meer.

In De verdwijning (1987) bijvoorbeeld geeft hij rake meningen over de kleine kantjes van de televisieverslaggeving en raakt hij duidelijk een aantal eigen frustraties kwijt; het vergroot de geloofwaardigheid van zijn personages. De roman gaat over een journalist die spoorloos is en door een collega wordt gezocht. Stenen tijdperk (1992) speelt op Nieuw-Guinea, waar de zoon van een rijke Nederlander verdwenen is. Ook hier gaat een reporter achter hem aan. In beide verhalen kijken de inlichtingendiensten met veel belangstelling mee.

Ook Van den Heuvels jongste thriller, Een verre moordenaar, gaat over een verdwijning. Niet van een persoon, maar van een meer dan 300 jaar oud document. Pieter van Grunsven, student, ontdekt in het archief van een maritiem museum in Marseille het dagboek van de Nederlander David van Nijendaal, die er 300 jaar geleden door de West-Indische Compagnie op uit was gestuurd om in West-Afrika met het rijke Ashene-volk contacten te leggen. Nijendaal was met de Ashene de beste maatjes geworden en had zelfs een schat meegekregen. Die had hij, toen zijn kleine expeditie door een vijandige stam zo goed als uitgemoord was, moeten begraven. Hij beschrijft nauwkeurig waar.

Van Grunsven vertelt het verhaal aan zijn peetoom, de gewezen diplomaat Maarten Kramer. Kort daarop wordt hij vermoord, maar het dagboek heeft hij Kramer met de post toegestuurd. Die probeert te weten te komen wie Van Grunsven naar de andere wereld heeft geholpen. De laatste man die met Pieter contact heeft gehad is een Nederlandse historicus die aan de universiteit van het West-Afrikaanse Gavia doceert. Kramer komt tot de conclusie dat alles te maken heeft met het oude document. Voor de Ashene heeft dat een buitengewone culturele waarde, omdat het wellicht de eerste geschreven neerslag van hun geschiedenis bevat. Dat het ook de weg naar een schat zou kunnen wijzen is voor Kramer van minder belang.

Samen met een Nederlandse journalist vertrekt hij naar het door burgeroorlog verwoeste Gavia, waar krijgsheren vechten om de macht. De moordzuchtige president lijkt alleen nog in zijn eigen paleis te heersen, wie echt de touwtjes in handen heeft is een steenrijke Libanees die alle partijen wapens levert. Opgehitste en gedrogeerde kinderen van nauwelijks tien trekken gewapend door de straten, het leven in Gavia is een hel. (Wie de actualiteit een klein beetje heeft gevolgd merkt dat Van den Heuvel inspiratie heeft geput uit de recente geschiedenis van Liberia en dat de Ashene in werkelijkheid de Ashanti zijn.) Een verre moordenaar heeft iets van een avonturenverhaal, maar het is ook een spannende, mooi opgebouwde en vooral intelligente thriller - dat Van den Heuvel wat schraal schrijft en meer op het verstand dan op de emotie mikt is meer een vaststelling dan kritiek. Kramer mag dan een buitenstaander zijn, hij observeert nauwkeurig wat er rondom hem gebeurt. Om cynische opmerkingen zit hij niet verlegen: de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève ziet hij als een instelling die de mensen in de derde wereld in leven houdt zodat ze door gebrek aan voedsel en veiligheid alsnog kunnen sterven. Overigens interveniëren de VN in Gavia niet omdat ze alles wat in Afrika gebeurt als een natuurramp beschouwen. Ze sturen wat dekens en voedselpakketten en dat is dan weer dat.

Wat opvalt is Van den Heuvels grote bezorgdheid voor het stukje Afrika dat hij beschrijft. Realistisch, ironisch en zonder vrees voor gruwel. De toekomst ziet hij somber in, want als er even hoop op vrede is, liggen corruptie en machtswellust meteen op de loer. En Europa is ook al niet meteen een voorbeeld - een doorgewinterde Afrikaanse journalist vraagt Kramer ergens terloops of de Balkan misschien ook Afrika is. De man wordt in een nieuwe regering minister van informatie.

Aad van den Heuvel, Een verre moordenaar, Archipel, Amsterdam/Antwerpen, 229 p., 699 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234