Woensdag 29/06/2022

Dertien huizen zitten diep in de schulden

De opera is een ontspanningsvorm voor de rijken, de bejaarden en de bedrijven geworden

Italiaanse opera hapt naar adem

Italië mag dan het thuisland van de opera zijn, cultuurminister Rocco Buttiglione waarschuwt voor een teloorgang van het nationale monument. De dertien Italiaanse operahuizen zitten zwaar in de schulden en zijn op zoek naar een manier om te overleven. In de nieuwe begroting krijgen ze 30 procent minder overheidssubsidies.

Rome

The Independent

Peter Popham

'Ik besef", zei Buttiglione in Milaan, "dat dertien opera's te veel is, maar het is niet mogelijk om te beslissen welke nu moeten sluiten. Ze zijn allemaal in zo'n slechte staat dat het einde van de Italiaanse opera nadert als ze niet herstructureren." Alle gesubsidieerde kunstvormen bevinden zich in crisis door de zware bezuinigingen van de minister van Financiën Tremonti. Vorige week werd uit protest gestaakt in theaters, bioscopen, concertzalen en opera's. De opera's zijn er het ergst aan toe. Ze zijn zeer afhankelijk van overheidsgeld en het aantal toeschouwers daalt zienderogen.

Bijna de helft van het Italiaanse kunstenbudget (496 miljoen euro) gaat naar de opera. Tremonti wil dat budget de volgende drie jaar jaarlijks verminderen met 164 miljoen. Premier Berlusconi strooide vorige week zout in de wonde door te beweren dat de opera zelf verantwoordelijk is voor zijn problemen. "In de Scala in Milaan werken duizend mensen, terwijl vierhonderd meer dan genoeg zou zijn", zei hij over de bekendste Italiaanse opera.

Dat beroemde Milanese huis kende de ene crisis na de andere sinds de heropening vorig jaar. De nieuwe artistieke directeur, de Fransman Stéphane Lissner, zegt dat Berlusconi zich baseert op verkeerde cijfers. "Er zijn 800 personeelsleden, de helft artiesten." Roberto Bolle, primo ballerino bij de Scala, zegt dat Berlusconi beter zou moeten weten met zijn schoonzoon Maurizio Vanadia, echtgenoot van Marina Berlusconi en ex-topdanser bij de Scala.

Politici en ambtenaren zijn het eens met Buttiglioni en vrezen ook dat de Italiaanse opera voor een 'uitzichtloze' crisis staat. Hij waarschuwde de opera's: "Geen enkele moet erop rekenen dat iemand hen uit de penarie zal halen, wat er ook gebeurt. Ze kunnen allemaal bankroet gaan, ze moeten allemaal hun boekhouding in het oog houden. Ze zitten allemaal tot over hun oren in de schulden."

De kern van het probleem is, aldus een anonieme interne bron, dat veel gezelschappen wel voortreffelijke producties brengen, maar de managers zijn politiek benoemd en hun kantoren bulken van de vrienden en familieleden. "Vijftien jaar geleden hadden we één pr-medewerker, nu hebben we er zes", zegt ze over haar opera. "We brengen prachtige producties, maar die worden afgevoerd na een vast aantal opvoeringen. Ze gaan ook nooit naar het buitenland omdat er geen ondernemerstalent aan de top staat."

De bron werkt in de opera San Carlo, in het hartje van Napels, een stad met 24 procent werklozen en het hoogste moordcijfer van Italië. "Je kunt van de overheid toch geen eindeloze aalmoezen verwachten", zegt ze, "voor een theater in een stad die sterft van de honger? De opera's hebben de staat jarenlang als een geldautomaat gebruikt. Er komen heel weinig mensen naar de opera, en er wordt ook geen moeite gedaan om hen aan te trekken."

Daarmee kom je bij een fundamenteler probleem: Italië lijkt la lirica, de opera, niet langer te smaken. Een generatie geleden was iedereen in Milaan geïnteresseerd in wat er in de Scala gebeurde. Elke Italiaanse taxichauffeur kon de bekendste aria's neuriën en Maria Callas en Giuseppe di Stefano waren razend populair.

Vandaag ligt dat anders. Door de popmuziek en Berlusconi's televisiedieet van soaps, quizprogramma's en oude Amerikaanse films zijn Verdi en Puccini uit de mode geraakt. De opera is een ontspanningsvorm voor de rijken, de bejaarden en de bedrijven geworden. Dat is overal zo, maar in Italië misschien nog meer omdat de opera's geen moeite doen om de harten van de jongeren te veroveren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234