Vrijdag 01/07/2022

Design am Rhein

Met de Antwerpener Strasse, de Genter Strasse en de Brüsseler Platz is het niet echt een verrassing dat Keulen voor de eerste editie van haar vierdaagse designfestival Rheindesign de Belgische hoofdstad als partner kiest. Voor de muzikale omlijsting echter geen Jo Vally, Clouseau of Laura Lynn, maar een concert door twintig wasmachines.

Door An Bogaerts

Keulen wil de allures krijgen van een de-signhoofdstad. De internationale meubelbeurs die er jaarlijks plaatsvindt, is al een mooi begin. Rheindesign moet het de-signimago van de stad nog verder opkrikken. Het is een lange weg waar Keulen aan timmert. Toen de muur viel, trok heel wat talent naar Berlijn. Keulen bleef ietwat creatief geplunderd achter. In de stad rijst de Dom als een gigantische godzilla op tussen de moderne winkelstraten, het nieuwe station en trendy musea. Tijdens WOII werd Keulen zo zwaar gebombardeerd dat men blij is dat tenminste de Dom overeind bleef. Dat is een 'dom' toeval: Amerikaanse vliegeniers gebruikten het bouwwerk als oriëntatiepunt bij hun bombardementen.

De zoektocht naar designparels in Keulen voert me vooral langs architectuur uit de jaren 50 en 60. Hier en daar wat overgebleven art-nouveau maar vooral rechte lijnen zonder veel franje. Het meest opvallende gebouw van Keulen is nog heel recent. De Italiaan Renzo Piano die ook het Centre Pompidou ontwierp, maakte van de flagshipstore van Peek & Clopppenburg een gigantisch glazen ei. De Keulenaars zelf noemen het gebouw 'de vis'. Zij menen in de vorm een dikke vis te herkennen. "Dat is een geweldig bouwwerk en we zijn trots op onze vis", zegt Andreas Grosz, voorzitter van het Keulse KAP-forum voor architectuur, technologie en design, én organisator van Rheindesign. "Maar voor iets kleinschaliger design moeten we naar de Belgische buurt."

Op weg naar de Belgische buurt passeren we het Neumarkt Plaza. "Hier vindt tijdens het festival een concert door wasmachines plaats", zegt Grosz. "Het is verbazend hoe mooi het geluid van draaiende wasmachines kan zijn." Das Belgisches Viertel ligt ten westen van de Rijn, bijna aan het stadspark. We wandelen door de Antwerpener Strasse en de Brüsseler Strasse naar de Brüsseler Platz. Daar ligt tegenover de kerk een trendy fiftiescafé. De bar van Café Hallmackenreuther wordt 's avonds omgetoverd tot designdanscafé voor hippe Keulenaars. Uit het vat vloeit Kölsch, op en top Keuls bier. "Keulen telt ongeveer 24 brauhausen die hun eigen Kölsch maken. De smaak kan dus verschillen", vertelt de barjongen. Zo wordt een glas bier een voorbeeld van food design - een van de thema's van Rheindesign - en is een halte bij Hallmackenreuther zeker gerechtvaardigd.

Vlakbij de Brüsseler Platz, in de Brüsseler Strasse, trekt Grosz me mee een wassalon binnen. "Rockon.de is een wassalon, een lounge én een kledingzaak", vertelt Grosz. "Het is toch een plezier om hier je was te laten draaien terwijl je in de lounge een boek leest of rondkuiert in de winkel?" Niet zozeer de 3-in-1-formule spreekt aan, dat bestaat in Londen en New York al langer, maar wel de gezellige inrichting. Wasmachines tussen dieprood behang, designzeteltjes en een houten bar. Wassen kan dus best een gezellige bezigheid zijn. In de shop van het wassalon vinden we alleen grote internationale labels terug. Toch heeft Keulen ook op modevlak een aantal verborgen talenten, zoals Eva Gronbach. Verborgen is ze niet echt, want ook in Brussel zijn creaties van haar te koop. Tijdens Rheindesign gunt ze het publiek een blik achter de schermen van haar atelier.

Gronbach (35) studeerde aan de Brusselse modeschool La Cambre en kreeg daar een les in chauvinisme. "In België ziet men mode als een reflectie van jezelf en dus ook van de plaats waar je vandaan komt. Dat was voor mij een echte shock. Ik wilde niet als Duitse bestempeld worden. Duitsland heeft zo'n verschrikkelijke geschiedenis. Daar ga je toch niet mee pronken?" En dat is nu net wat Gronbach wel heeft gedaan. Ze gebruikt de Duitse geschiedenis zelfs heel confronterend in haar ontwerpen. "Dat is voor onze generatie de enige manier om daarmee om te gaan." Haar logo is de Duitse adelaar, en ook de Duitse vlag wordt in heel wat kledingstukken van Gronbach gebruikt. De naam van haar recentste collectie: German Jeans. "Ik wil helemaal niet provoceren, maar het wordt eens tijd om dat enorme juk van Hitler van ons af te gooien. En dat is wat ik via mijn kleding wil doen. Ik gebruik oude symbolen om ze naar de toekomst te projecteren." Dat leidt soms tot verwarrende situaties. "Er waren hier eens een groep Japanners op bezoek die niet zo bijster veel van de Duitse geschiedenis kenden. Toen ze mijn T-shirts met adelaarprint zagen, leken ze het symbool wel te herkennen. Ze zeiden dat ze mijn reclamecampagne al hadden gezien, in de Reichstag in Berlijn. Die mensen waren er echt van overtuigd dat ik die adelaar daar had gehangen", lacht ze.

Eva Gronbach neemt me mee naar haar favoriete café. Metzgerei Schmitz is een slager met daarnaast een gezellige taverne. In de slager kiezen klanten een vleessalade of een stuk worst die ze dan bij een kom dampende soep in de taverne opeten. "Charcuterie is hier sexy", zegt Gronbach. "Dat is een Duitse traditie die hier in Keulen door de jongeren wordt omarmd. Niets zo hip als een slaatje of quiche van de Schmitzslagerij hier komen opeten." Keulen is een jonge, tolerante stad, weet Gronbach te vertellen. 'Er kütt wie es kütt' is hier een belangrijke lijfspreuk, die evenveel betekent als 'klinkt het niet dan botst het'. "Nog een leuke is 'Jeder Jäck ist anders'", zegt Gronbach. Dat wil zoveel zeggen als 'iedereen is anders'. En in Keulen betekent dat twee dingen: het carnaval, waar iedereen sowieso anders is en de homoscene, die erg goed is ingeburgerd.

Na een riante café au lait - geen kaffee mit milch, we zitten nog altijd in de Belgische wijk - is het volgens Gronbach tijd voor een dessertje. En wat dan volgt is een prachtig staaltje food design: roze taarten met groene bloemen, zwarte cupcakes met witte letters, bruidsbiscuits met romantische versieringen,... in het winkeltje van Madame Miammiam, alias Anne Schultes, een jonge Kölnerin die na haar designstudies in Londen besloot om design en cake te verenigen. De kleine chocolade cupcakes smaken zoals alleen chocolade dat kan: hemels.

Over chocolade gesproken, waar zijn de links naar Brussel? "Het Belgische Huis zal een tentoonstelling organiseren met de naam Gemeinsinn: een overzicht van de Belgische designscene. Daarnaast vindt er ook een uitwisseling plaats tussen Belgische en Duitse designers. Gewoon om eens te kijken wat we van elkaar kunnen leren", zegt Grosz. Wat ze in Keulen niet meer moeten leren, is hoe men van een (saaie) traditionele attractie een sensationele rit maakt. De Gondolomat is een kabellift over de Rijn, die ter ere van Rheindesign wordt ingericht door binnenhuisarchitecten. Slechts één cabine wordt getransformeerd, dus tactisch aanschuiven is de boodschap. Maar ook al zit je niet in een designcabine, genieten van het uitzicht doe je sowieso. Het kan haast geen toeval zijn dat de rit ook boven het Claudius Thermal Spa passeert waar in de buitenzwembaden zwemkledij streng verboden is.

Geen designbezoek aan Keulen zonder Design Post binnen te wandelen, een hangar vol bekend en minder bekend design. De Belgen zijn hier goed vertegenwoordigd. Modular, Extremis en Quinze & Milan om er maar een aantal te noemen. DesignPost werd vorig jaar opgericht ter ere van de meubelbeurs. Hét grote verschil is dat Design Post een gans jaar lang toegankelijk blijft. Voor Rheindesign pakt Design Post het erg zomers aan met een groot terras waarop creatief wordt omgesprongen met eten en drinken. Maar net als bij interieurdesign, kan food design te ver gaan. Een rucolavodka met parmezaan, dat is net iets te gewaagd voor mijn interieur. n

INFO Het zomerfestival Rheindesign vindt in de hele stad Keulen plaats van 20 tot 24 juni. Een overzicht van de meer dan 40 activiteiten vind je op www.rheindesign.eu.

Thalys biedt zes dagelijkse rechtstreekse verbindingen tussen Brussel-Zuid, Luik en de steden Aken en Keulen. De Thalys doet er 2u20 over om Keulen vanuit Brussel-Zuid te bereiken. Een heen- en terugreis Brussel-Keulen kan al vanaf 29 euro in Comfort 2 (Smileys-tarief). Meer info op www.thalys.com of 070/66.77.88.

l Hallmackenreuther

Brüsseler Platz 9

l Rockon.de

cleanicum store & wassalon

Brüsseler Strasse 74-76,

www.rockon.de/cleanicum

l Eva Gronbach

Aachener Strasse 28, www.evagronbach.com,

te koop bij STIJL, Dansaertstraat 74 in Brussel

l Metzgerei Schmitz

Aachener Strasse 30,

www.metzgereischmitz.com

0049-221/13.95.577

l Madame Miammiam

'too nice to slice', Unter Kahlenhausen 27,

0049-221/271.92.42

www.madamemiammiam.de

l Design Post, Home of Design

Deutz-Mülheimer-Str. 22a

Wo, do en vrij: 10u tot 18u - Za: 10u tot 16u

www.designpostkoeln.de

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234