Woensdag 28/09/2022

'Deze gruwel moet in de aandacht blijven'

De Libanese tv-journaliste en documentairemaakster Diana Moukalled wil koste wat het kost vermijden dat de horror in Syrië vergeten wordt. 'Dagelijks wagen mensen hun leven om ons de terreur van het regime te laten zien.'

U bent naast journaliste ook vrouwenrechtenverdedigster. Welke rol spelen vrouwen in het Syrische conflict en in de verslaggeving erover?

Moukalled: "De Syrische vrouwen zijn vanaf de eerste dag van de Revolutie, bijna twee jaar geleden, de straat op gekomen. Velen zijn gearresteerd, gefolterd of gedood. De Syrische vrouwen die ik hier in Libanon zie, zijn vaak bijzonder uitgesproken in hun verzet tegen Assads regime, want ze hebben even hard geleden als hun mannen.

"Niet al die vrouwen zijn vluchtelingen. Velen komen bijvoorbeeld in het grootste geheim naar Beiroet om een snelcursus burgerjournalistiek te volgen. Zopas nog, toen hier meerdere vrouwen uit Daraya arriveerden, een zwaar belaagde voorstad van Damascus. Zij hebben thuis intussen een online-magazine opgezet. Die vrouwen hebben kinderen en een gezin, maar offeren hun eigen veiligheid en die van hun naasten op om de wreedheden van Assad te documenteren.

"Maar vrouw of man, dat doet er niet toe, alleen de menselijkheid telt. De interviews die Micheline Azar van de Syrische staatsomroep van stervenden en gewonden afnam (in augustus vorig jaar in Daraya, LD), en waarin ze die mensen door haar reportagestijl nóg meer tot slachtoffer maakte dan ze al waren, dat was mensonwaardige journalistiek. Maar Azar is wel een vrouw."

U hebt de documentaire About Latifa and Others gemaakt, over huiselijk en seksueel geweld in Libanon. Welke berichten ontvangt u uit Syrië? Eerder deze week sprak het International Rescue Committee van gruwelijk en wijdverbreid seksueel geweld.

"Er is sprake van systematische seksuele aanranding van vrouwen, kinderen én mannen. Ikzelf zag vreselijke video's van mannen die gefolterd werden door andere mannen die zeiden dat ze hun vrouwen zouden verkrachten. Persoonlijk heb ik nog geen verkrachtingsslachtoffers geïnterviewd omdat het moeilijk voor ze is om met de media te spreken. Ze willen hun identiteit niet prijsgeven en dat begrijp ik. Maar elke dag hebben we meer aanwijzingen. Wat in Syrië gebeurt is de verbeelding voorbij en erger dan een griezelfilm."

Hoe verifieert u contradictorische informatie? Het regime en de rebellen beschuldigen elkaar nog altijd van het gruwelijke bombardement op de universiteit van Aleppo, dinsdag.

"(fel) Die vragen krijg ik vaak van westerse journalisten en, eerlijk, ik vind ze niet fijn. Je moet weten dat het Syrische regime een totále blokkade van de berichtgeving heeft ingesteld. Vanaf dag één van de opstand heeft het regime elk bewijsstuk proberen te ontkrachten - video's die zogenaamd niet in Syrië maar in Irak gemaakt waren. Het begon met een eerste video, en alles wat daarna kwam was een herhaling van dat patroon. 'Deze beelden kloppen niet, ze komen uit Irak.'

"Wat nu Aleppo betreft: het is zonneklaar dat het regime de universiteit daar bestookt heeft. Hoe erg is het dat studenten niet alleen bommen over zich heen krijgen maar ook nog eens moeten bewijzen dat ze inderdaad gewond of dood zijn? De waarheid ligt pal voor ons: onafhankelijke journalisten hebben hun leven geriskeerd om te bewijzen dat de Syrische luchtmacht dit gedaan heeft en allemaal vertellen ze hetzelfde. Wil dat zeggen dat sommige facties binnen de oppositie geen geweld plegen? Neen. Maar het is allerminst proportioneel met wat het regime aanricht. Waarom moeten slachtoffers voortdurend bewijzen dat ze slachtoffer zijn?"

Tezelfdertijd is de Libanese publieke opinie zeer verdeeld en zit de vrees voor het overslaan van de vonk erin.

"Ja, maar er zijn veel mensen die de revolutie steunen en Syrische vluchtelingen of activisten opvangen. Die zitten vooral in het noorden en de Bekaavallai, de vluchtelingen gaan doorgaans niet naar het zuiden. In het begin van de revolutie was het standpunt van de Libanese regering trouwens schandelijk. Ze wilde geen gewonden opvangen. Onder druk van de opinie deed ze het uiteindelijk toch, al weigert ze de term vluchtelingen."

Lang niet elke Libanees is uw zender, Future TV News, goed gezind, en in het verleden kreeg u problemen. Wat is het effect van de Syrische revolutie?

"Future TV is het eigendom van de familie Hariri (van de in 2005 vermoorde zakenman en politicus Rafic Hariri, LD). In 2008, toen de Hezbollah grote delen van Beiroet bezette, hebben ze onze zender enkele dagen lang gesloten. Wij slaagden erin vanaf een andere plaats uit te zenden en ons standpunt tegen de Hezbollah te blijven hardmaken. En ja, toen de Syrische revolutie losbarstte steunde onze zender die - en dat doet hij nog altijd. Maar zelfs dan is mijn journalistieke werk gebaseerd op wat ik als journalist, als Libanese en als mens waarneem. Krijg ik daarvoor kritiek? Ja. Krijg ik haatmails of haattelefoons? Ja. Maar daar blijft het gelukkig bij."

Jonge media-activisten bewegen hemel en aarde om getuigenis af te leggen, maar hoe kunnen we vermijden dat de opinie moe wordt, en dat Syrië uit het hoofdnieuws verdwijnt?

"Dat risico is reëel. In het begin, toen er zes of tien doden per dag vielen, en daarna, toen het er al dertig of veertig waren, zat Syrië permanent in het hoofdnieuws. De tragedie is dat we vandaag gemiddeld aan 150 doden per dag zitten, maar dat de wereld hoe langer hoe meer de andere kant opkijkt. De vraag luidt dus hoe we dit verhaal levend kunnen houden? Het is niet alleen de internationale opinie, ook de Syriërs zijn moe - moegevlucht, moegestreden.

"Het heeft natuurlijk te maken met uitzichtloosheid: niemand weet wat de toekomst zal brengen. Helaas, aan die hele onzekerheid is het dat het regime zich vastklampt.

"Intussen zitten de Syrische fotografen, filmmakers en journalisten geen moment stil. Alleen bereikt hun materiaal vaak enkel nog de Arabische wereld. De westerse media moeten veel meer aanwezig zijn. Ze zouden ook minder moeten focussen op het islamisme en Al Qaida. Syrië is Irak niet. Het is net de herinnering aan het Iraakse trauma dat westerse regeringen tegenhoudt om tussenbeide te komen. Althans, dat is jammerlijk genoeg het excuus dat ze gebruiken."

Tezelfdertijd weegt de radicale islam overal zwaar op de Arabische lente.

"Die lente is nog maar pas begonnen. Onze samenlevingen trotseren forse moeilijkheden, ja, maar we zijn op zijn minst wakker geworden. De nieuwe media helpen ons fundamenteel in het opeisen van onze rechten. In Egypte zijn de Moslimbroeders bijvoorbeeld vooral aan de macht omdat ze nu eenmaal beter georganiseerd waren. Maar tegelijk hebben we daar vandaag vrijere media dan ooit. De islamitische satellietzenders hebben daar een voorsprong op de seculiere media, maar geloof me: ook wij zullen onze weg vinden."

Diana Moukalled neemt deel aan de debatavond over Syrische activisten op 22 januari in de Brusselse KVS. De avond wordt opgezet door Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Amnesty International, Broederlijk Delen en Pax Christi in samenwerking met De Morgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234