Vrijdag 19/08/2022

'Deze wet benadeelt de Belgische banken'

Het pas goedgekeurde bankenplan van de Belgische regering dreigt de banken zuur op te breken. Herman Daems, voorzitter van BNP Paribas Fortis, pleit ervoor om de Belgische wetgeving te synchroniseren met de Europese regelgeving. 'Zelfs een strenger Europees bankenplan is beter.'

"Met deze hervorming redt de regering de risicobankier, niet de spaarder. De splitsing tussen spaar- en zakenbanken die de regering wil doorvoeren, is niet meer dan schone schijn." Het bankenplan, dat de regering-Di Rupo eind vorig jaar goedkeurde, kreeg heel wat kritiek te slikken. Ook de banksector blijkt ontevreden over de nieuwe wetgeving, die banken verbiedt te speculeren met de spaarcenten van haar klanten.

"We laten toe dat er andere regels gelden voor buitenlandse banken in ons land dan voor Belgische banken. Op die manier trek je de concurrentie scheef", zegt Herman Daems (67), éminence grise van het Belgische bedrijfsleven die in 2009 na de overname van Fortis door BNP Paribas voorzitter werd van de grootste bank van ons land.

Wat schort er aan het bankenplan?

Herman Daems: "Het toezicht op de banken verschuift naar Europa, laat ons dan ook de wetgeving voor de banken Europees organiseren. Nu voert België een eigen 'verkeersreglement' in. Die wetgeving geldt enkel voor Belgische banken, niet voor buitenlandse banken. Ze is er voor BNP Paribas Fortis, maar niet voor BNP Paribas in Frankrijk. Ze is ook niet van toepassing op buitenlandse branchebanken zoals Rabobank en Deutsche Bank."

U vreest dat de branchebanken het spaargeld uit België gaan wegzuigen?

"Kijk wat er aan het gebeuren is. Kijk naar de advertenties. Die zeggen genoeg."

Rabobank en Deutsche Bank bieden een hogere rente dan uw bank.

"Die kleine banken bezitten geen uitgebreid kantorennet zoals wij. Dat geeft hen de mogelijkheid een hogere rente te bieden. Ze komen hier het geld innen en investeren het elders."

België zet flink de schaar in de bonussen voor bankiers. Terecht?

"Als de Belgische staat financiële adviseurs nodig heeft, gaat ze die tegenwoordig halen bij Angelsaksische investeringsbanken, die wel vrolijk bonussen blijven betalen.

"Ik heb nog nooit een bonus in mijn leven gehad. Ik pleit hier dus niet voor mezelf. Maar als je een aantrekkelijke financiële sector wilt behouden dan moet het systeem voldoende fair zijn. Nu doen de buitenlanders wat ze willen en de Belgen straf je af. Dat is vreemd."

Vreest u voor jobverlies?

"Op lange termijn wel. We wijken af van wat Europa doet. Ik vrees dat deze afwijking tot een verschraling van de financiële sector in België zal leiden. We riskeren heel wat financiële kennis te verliezen."

U vreest dat activiteiten naar Londen of Parijs verhuizen?

"Als je te horen krijgt dat in België een aantal diensten verboden worden, die elders wel toegelaten zijn, dan weet je dat die activiteiten vroeg of laat vertrekken."

Heeft de regering dan geen rekening gehouden met de kritiek van de banken?

"Toch wel. Wellicht zullen we die diensten toch nog hier kunnen houden. Mocht het bankenplan nog strenger zijn geweest, dan hadden we er een kruis over kunnen maken.

"Maar ik blijf me zorgen maken. Om investeringen, overnames en export van Belgische bedrijven te financieren, heeft BNP Paribas recentelijk nog diensten vanuit Parijs naar Brussel verhuisd. Ik zou niet graag horen dat men in Frankrijk zich afvraagt of dat een goede beslissing is geweest."

Uw lobbywerk heeft dan toch succes gehad.

"Ik weet niet of minister van Financiën Koen Geens mijn commentaar heeft gelezen. Ik ben maar een kleine stem in het kapittel."

Dat gelooft niemand.

"Zo voel ik dat toch aan."

Komt het Belgische bankenplan te vroeg?

"We hadden beter langer nagedacht over welke banken en welke financiële sector we in de toekomst wensen, maar een debat ten gronde was niet mogelijk."

De politieke profilering was te groot?

"Dit soort fundamentele wetgeving bespreek je het best niet in de aanloop naar verkiezingen."

Moeten we naar een nieuwe bankenhervorming in België?

"Nee. We hadden beter gewacht op Europa, dat nog bezig is met zijn bankenplan. De wet moet voor iedereen gelijk zijn. Als de Europese regelgeving strenger is dan het Belgische bankenplan, dan nog verkies ik een Europese oplossing.

"Ik zeg dit niet omdat ik hoop dat de Europese regelgeving minder streng zou zijn dan de Belgische wetgeving. Ik ben voor een strenge bankenwet. Er is ontzettend veel misgelopen in de financiële sector, maar het is geen wijze oplossing om de sector daarvoor tot het einde van zijn dagen naar de verdoemenis te wensen."

Met dit plan wordt de risicobankier gered, niet de spaarder, zeggen critici.

"Dat is overdreven. Sinds de financiële crisis zijn we veel voorzichtiger geworden. Ik heb geen enkele twijfel om te zeggen dat spaargeld veilig is bij Belgische banken. We hebben enorme inspanningen gedaan om sterker te worden en grotere kapitaalbuffers op te bouwen. Er is gezorgd dat er staal en beton bij BNP Paribas Fortis zit. Wat een probleem blijft, is de rentabiliteit. Die moet omhoog om nieuwe activiteiten te ontwikkelen."

U wilt meer speculeren?

"Daar gaat het niet over. De tijd van het casinobankieren is voorbij. Gelukkig maar. Ons land heeft nood aan banken die de internationale roeping van vele Belgische bedrijven kunnen ondersteunen. Als baggerbedrijven zoals Deme en De Nul grote projecten hebben in het buitenland, willen ze zich indekken tegen wisselkoers- en andere risico's. Daarvoor zijn bepaalde transacties nodig. Gaan we dat werk uit handen geven aan buitenlandse bankiers?"

Zijn we verlost van de drama's die we in 2008 met Fortis, Dexia en KBC hebben beleefd?

"Zolang de systemen blijven draaien, hebben we veilige banken. Maar zal er nooit meer een financiële crisis uitbreken? Dat kan niemand garanderen."

De wetgever kan dan niet streng genoeg zijn. Was het niet beter een volledige scheiding tussen spaar- en zakenbanken door te voeren?

"Men vergeet dat de eerste banken die destijds in de problemen zijn gekomen, gewone spaarbanken zijn geweest. Als je alleen maar spaargeld ophaalt en uitleent, kun je bij tegenspoed veel sneller in de problemen komen. Denk maar aan Northern Rock in Engeland en de caixa's in Spanje."

De val van Fortis was anders ook niet mis.

"Er zijn tal van redenen waarom het bij Fortis is misgegaan, maar dat had niets te maken met het universeel karakter (gemengde spaar- en zakenbank, JCS) van de bank."

De huidige vicevoorzitter van het directiecomité, Filip Dierckx, had een groot aandeel in de val van Fortis. Hij is nog steeds op post. Zijn er wel voldoende lessen getrokken uit de crisis?

"De mensen die vandaag de kar trekken bij BNP Paribas Fortis zijn bijna allemaal nieuwe mensen."

Dierckx kan geen kwaad meer doen voor de bank?

"Dat suggereer ik niet. Hij is een zeer deskundig man."

Moet hij opstappen als hij veroordeeld wordt in het Fortisproces?

"Daar loop ik niet op vooruit. We zullen de 'fit and proper'-regels over bekwaamheid en betrouwbaarheid toepassen als dat nodig zou zijn. Overigens is de vraag op het Fortisproces niet of de vroegere verantwoordelijken van de bank te overmoedig zijn geweest, wel of er communicatiefouten zijn gemaakt en de belegger misleid werd."

Aan de kant van de toezichthouder werd Jean-Paul Servais herbenoemd tot voorzitter van de FSMA. Was dat geen fout signaal?

"Vraag dat aan de overheid. Ik ben daar niet voor verantwoordelijk, net zomin als voetbalspelers verantwoordelijk zijn voor de aanduiding van de scheidsrechter."

Het debat over het bankenplan werd overheerst door de discussie over de spaarfiscaliteit. Is er een kans gemist om spaargeld actiever in te zetten voor de economie?

"Het was verstandiger geweest het belastingvoordeel over verschillende vormen van sparen te spreiden. Dat zou niet alleen beter zijn voor de economie, maar ook voor de banken. Nu stroomt al het geld binnen op spaarrekeningen."

Waar de spaarder nauwelijks op verdient. Betaalt hij het gelag van de crisis?

"Je kunt het ook omdraaien. Gezinnen en bedrijven kunnen dankzij de lage rente vandaag zaken realiseren die ze anders niet zouden kunnen doen."

Die lage rente is nochtans de schuld van de banken. Overheden voeren een soepel monetair beleid om de economie die door de bankencrisis de dieperik in is gegaan, aan te zwengelen.

"Je kunt niet de hele verantwoordelijkheid voor de crisis in de schoenen van de banken schuiven. Overheden hebben daar ook schuld. Begin jaren 90 riepen haast alle toonaangevende politici dat de Belgische banken te klein waren, dat ze dringend een fusie met andere banken moesten aangaan. De banken hebben daaraan gevolg gegeven, sommige banken zoals Dexia zijn evenwel ondoordacht te werk gegaan."

De overheid verkocht onlangs haar aandelen in BNP Paribas Fortis. U was daar niet echt voor te vinden. Wilt u uw hachje redden?

"U vergist zich. Ik heb met de Belgische overheid niets te maken. Ik zit hier als vertegenwoordiger van de Fransen, met wie ik uitstekende contacten heb. Ik doe mijn job en luid mijn klok op de juiste momenten en met de juiste tonaliteit. Het is juist dat ik had gehoopt dat de Belgische overheid aandeelhouder zou blijven. Maar dat was niet om mijn positie te verbeteren. Ik had immers niets te verdedigen. Mijn mandaat loopt nog tot 2016."

Waarom wou u dat de Belgische overheid in de bank bleef?

"Ik hoor sommige politici zeggen dat de overheid met haar aandelenpakket van 25 procent niets te zeggen had. Ze vergissen zich. Een bedrijf werkt niet als een parlement, waarin de oppositie kan roepen wat ze wil, de meerderheid houdt er toch geen rekening mee. In een bedrijf ligt dat helemaal anders. De wet verplicht bedrijven om rekening te houden met de wensen van de minderheidsaandeelhouders. Met de Belgische overheid als minderheidsaandeelhouder was het makkelijk om de bank te besturen ten bate van iedereen in België."

Hoe kijken uw Franse broodheren naar hun Belgische bank?

"Met veel respect. Ze kijken op naar de Barco's, Bekaerts, Soudals en andere mooie exportbedrijven die wij hier hebben. In Frankrijk hebben ze dat type uit de kluiten gewassen kmo's niet. Ze zien ook dat België in Europa een uitzondering is op het vlak van bedrijfsfinanciering. Overal in Europa is die financiering teruggelopen, behalve in België. Het volume aan investeringen in de bedrijven is de voorbije jaren gestegen en zit zeker op hetzelfde niveau als voor de crisis. Onze ondernemingen staan er beter voor dan algemeen gedacht. Dat stemt me optimistisch voor de toekomst."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234