Zondag 14/08/2022

'Didier Reynders waant zich nu al koning'

Dat er een rooms-blauwe regering komt, daar zou ACW-topman Jan Renders

nog niets op verwedden. Sowieso had hij op iets anders gehoopt. 'Vanuit ons programma geven we de voorkeur aan rooms-rood, al dan niet met groenen erbij.'

Door Filip Rogiers / Foto Jimmy Kets

Zijn Waalse collega, MOC-voorzitter Thierry Jacques, liet aan duidelijkheid niets te wensen over. "Een centrumrechtse coalitie zou op een remake lijken van de regering Martens-Gol", foeterde hij vorige week. "Daarvan herinneren we ons de rampzalige gevolgen voor de sociale zekerheid." Verbonden als de christelijke arbeidersbeweging is met CD&V, is Jan Renders van nature voorzichtiger. Maar ook hij geeft een mogelijke regering Leterme-Reynders geen gewonnen spel.

Vond u het eigenlijk een geruststellende uitslag op 10 juni? Vlaanderen stemde toch rechts?

Jan Renders: "We vonden het niet onprettig dat heel wat kandidaten van ACW-strekking het goed hebben gedaan. Minder prettig wordt het als je de mogelijkheden voor een coalitie bestudeert. We steken niet onder stoelen of banken dat we liever hadden dat de kaarten beter hadden gelegen voor rooms-rood, al dan niet met groenen erbij. Zo'n coalitie ligt dichter bij ons programma. We zijn voor het behoud van een sterke sociale zekerheid, meer structurele strijd tegen armoede, rechtvaardige belastingen, maar ook participatieve democratie, betrokkenheid bij het beleid. En we ijveren ook voor duurzaamheid: hoe houden we ook voor de volgende generaties de maatschappij leefbaar? Met zo'n programma heb je automatisch bondgenoten bij de socialistische beweging en partij en bij de groenen. We staan verder af van de liberalen."

Van een notoir liberaal hebben we nochtans volgende boutade: 'Op 10 juni is Open Vld de grootste linkse partij geworden.' Daar zit toch iets in?

"De Open Vld links?! In Vlaanderen stemmen veel mensen duidelijk rechts, voor Vlaams Belang en Lijst Dedecker. Maar vanuit het links-rechtsschema situeer ik ook de liberalen aan de rechterkant. Het thema van de herverdeling staat voor ons centraal. Op die as betekent links: progressiviteit in de belastingen, voldoende inkomsten voor de sociale zekerheid, een sterke overheid die de overdreven vermarkting tempert en goede gemeenschapsvoorzieningen. Kortom, het behoud van ons zorgmodel. Op die as vind ik dat de liberalen inderdaad niet in het linkse kamp zitten. Minder in elk geval dan de christendemocraten, als ik het sociaal-economisch programma van de CD&V lees."

Open Vld is niet meer de PVV van Martens-Gol-Verhofstadt. U klasseert ze wel zeer gemakkelijk als conservatief en rechts.

"Ik heb niet gezegd dat ze conservatief en rechts zijn. Zeker in Europa is Open Vld niet de meest rechtse van alle liberale partijen. In Nederland zou de partij ergens tussen VVD en de links-liberalen van D66 zitten. Het is er mij echt niet om te doen om hen in die hoek te drummen. Dat liberalen ook progressief kunnen zijn, zal ik niet ontkennen. Ik ken er heel wat die het hart op de juiste plaats hebben. Maar essentieel in hun redenering is toch de vrijheid van het individu, wat dan vooral ten goede komt aan de mondigste, de best opgeleide burger die gewapend is om keuzes te maken in het leven.

"Wie laaggeschoold is, de intellectuele of karakteriële mogelijkheden ontbeert om echt vrij te zijn, komt met liberalen al snel in de verdrukking. En laat je die mensen in de kou staan, dan nemen ze hun toevlucht tot proteststemmen en help je mee aan de verrechtsing van de samenleving. Het ACW is voor ontvoogding hé, maar je moet de mensen ook niet overschatten in hun draagkracht. Zelfs mondige mensen kunnen heel kwetsbaar zijn. Je mag prima opgeleid zijn, als je ziek, werkloos of depressief wordt, word je ineens heel kwetsbaar."

Op Rerum Novarum hoopte u nog op rooms-rood. Nochtans hangt ook elders in Europa al enige tijd verandering in de lucht met Nicolas Sarkozy en Angela Merkel. Is het nu fasten your seatbelts voor vakbonden en mutualiteiten?

"Ho maar, die rooms-blauwe regering is er nog niet. Ik zie hic et nunc op basis van de agenda's nog niet meteen een akkoord in het verschiet. In de politiek is er altijd meer mogelijk dan aanvankelijk soms maar lijkt."

U bedoelt dat u Johan Vande Lanotte (sp.a) gaat aanporren om alsnog mee te doen?

"(Wuift weg) Dat laten we aan de politiek over. Ik begrijp zijn ontgoocheling wel. Ik bedoel gewoon dat we nog niet aan een nieuwe regering toe zijn. Iedereen spreekt nu van het verlies van de socialisten, dat groter is dan iedereen had verwacht, ook ik. Maar niemand stelt zich de vraag of de verkiezingen dan zo'n groot succes waren voor de liberalen. MR heeft verloren, weliswaar minder dan Open Vld. Maar door het nog forsere verlies van de PS, dat voor het eerst in de geschiedenis achter de liberalen strandt in Wallonië, kregen ze plots een psychologisch voordeel. Didier Reynders waant zich nu al koning, als je hem op televisie ziet paraderen. Hij heeft de indruk gewekt dat de liberalen aan zet zijn, maar dat klopt niet. Ik vind dat ze niet te veel redenen hebben om hun agenda zo op de voorgrond te zetten."

Hoe zit het met de beloftes die Yves Leterme (CD&V) heeft gedaan op Rerum Novarum: twee miljard euro voor sociale uitgaven? Die zullen moeilijker na te komen zijn in een rooms-blauwe regering.

"Dat waren niet zomaar vlugge beloftes. Het was ingebed in een breder verhaal, een rechtvaardigheidsagenda. Hij had het over een sterke sociale zekerheid, maar ook over rechtvaardige belastingen en een beter werkende justitie. Bref, voor een organisatie van de samenleving waarbij de spreekwoordelijke 'kleine man' beter beschermd wordt. Ook Jo Vandeurzen heeft in zijn kritiek op paars altijd gesproken over een wij-samenleving, meer sociale cohesie en minder individualisme. Ik ben het helemaal eens met Koen Pelleriaux (huisideoloog van sp.a, FR) die voor de verkiezingen in uw krant zei dat de sociaal-economische programma's van CD&V en sp.a nauwelijks verschillen."

Hoe komt het dat er in Wallonië nog altijd gedroomd wordt van een olijfboomcoalitie? In Vlaanderen krijg je met het woord 'Sienjaal' alleen nog de lachers op je hand.

"Dat waren nochtans vruchtbare gesprekken (halfweg de jaren negentig tussen vertegenwoordigers van SP, Agalev, VU, ACW, ABVV en 'onafhankelijken', met het oog op een progressieve frontvorming, FR). Ik heb deelgenomen aan twee werkgroepen over een sociaal Europa en over rechtvaardige belastingen. De derde werkgroep ging over directe democratie en werd voorgezeten door ene Vincent Van Quickenborne (nu Open Vld, toen zat hij er als woordvoerder van de 'vernieuwingsgroep' Triangel, FR). Ik bedoel maar: het was ook soms warrig. En sommigen probeerden via die weg het links-liberalisme aan zet te krijgen. Maar het ACW heeft er wel constructief aan meegewerkt. Als wij progressief Vlaanderen in de ware betekenis van het woord kunnen steunen, dan doen wij dat. We zitten niet in een cocon.

"Natuurlijk, in Franstalig België liggen de verhoudingen heel anders. Wat bij ons CD&V is, is daar de PS. Sterk lokaal verankerd, geworteld in verenigingen en organisaties gaande van de voetbalclub over de fanfare tot het 11.11.11-comité. In Wallonië heeft een olijfboomcoalitie door de sterkte van de PS gewoon wiskundig een breder draagvlak. Maar het blijft ook voor ons, op basis van ons programma, een verleidelijke gedachte."

Vooral Luc Cortebeeck (ACV) heeft na acht jaar paars de achting van Verhofstadt gewonnen, maar met rooms-blauw zou de zin voor het sociaal overleg wel weer eens

verder zoek kunnen geraken. Misschien moet het nu weer via Poupehan?

"Poupehan is geschiedenis. We zijn er best fier op dat Guy Verhofstadt zijn oorspronkelijk sterk neoliberaal discours over vakbonden en cours de route heeft bijgestuurd. Men had ons voorspeld dat we het moeilijk zouden krijgen, met het primaat van de politiek, maar we staan er nog altijd. Als er projecten moeten worden opgezet in het kader van de decenniumdoelstellingen voor armoede, de klimaatcoalitie, de situatie van mensen zonder papieren, worden we altijd als eerste gevraagd om mee te werken. We hebben het netwerk, de expertise.

"Ik ben dus helemaal niet zo pessimistisch over onze slagkracht. Ik ga ervan uit dat we krachtig genoeg zijn om de wind in dit land voldoende sociaal te houden. Een regering zal hoe dan ook rekening moeten houden met de volkswil, en die wordt niet alleen gekanaliseerd via het stemgedrag. Een regering die het sociaal overleg zou afbouwen, komt in de problemen. Ik zie overigens geen regering tot stand komen in dit land zonder christendemocraten of socialisten. En zodra een van die twee partners regeert, en voor ons het liefst beide, zijn we er vrij zeker van dat het overleg niet ondergeschoffeld geraakt. Bij de christendemocraten staat de participatieve democratie trouwens in hun charter."

Als het over staatshervorming gaat, zal CD&V vandaag meer luisteren naar N-VA dan naar ACW. Of niet?

"We zijn geen conservatieve beweging, ook niet op dit vlak. We zeggen niet op alles njet. Alleen zeg ik met Marc Justaert (topman van de Christelijke Mutualiteit, red.) en Luc Cortebeeck dat we moeten oppassen voor zottigheden waarvan de mensen de dupe zouden worden. We zijn niet bereid om de essentiële solidariteitsmechanismen die in de sociale zekerheid gebeiteld zitten, op te geven. Ik heb ook Leterme horen zeggen dat hij enkel een staatshervorming wil die de mensen ten goede komt. En dat heeft hij niet gezegd omdat wij hem dat 'gevraagd' hebben."

De zwakkeren, slecht gewapend om vrije keuzes te maken, komen met de liberalen al snel in de verdrukkingDe liberalen hebben niet zo veel redenen om hun agenda zo op de voorgrond te zetten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234