Donderdag 11/08/2022

InterviewDierenrechtenadvocaat Anthony Godfroid

Dierenrechtenadvocaat Anthony Godfroid: ‘Advocaten zijn niet mijn favoriete gezelschap. Ik hou niet van mensen die zichzelf te serieus nemen’

Advocaat Anthony Godfroid en een van de legbatterijkippen die hij redde. Beeld © Stefaan Temmerman
Advocaat Anthony Godfroid en een van de legbatterijkippen die hij redde.Beeld © Stefaan Temmerman

Op het proces over de dood van Sanda Dia vertegenwoordigt hij de goudvissen, twee jaar geleden redde hij katje Lee van euthanasie. Anthony Godfroid (34) is al tien jaar advocaat van de dieren. ‘Ook naast het werk ben ik een buitenbeentje: ik ben pas op mijn 32ste uit de kast gekomen.’

Eline Bergmans

Hij schuift de kippendraad een stukje opzij om ons binnen te laten in zijn woning met kantoor in Schilde. “Ik wil ook de poort opendoen”, zegt Anthony Godfroid. “Maar eigenlijk is dit makkelijker.”

De 34-jarige advocaat is op verschillende vlakken een buitenbeentje. Op Twitter neemt hij geen blad voor de mond over justitie, maar deelt hij ook graag zijn enthousiasme voor Disney-films en roept hij op om geld in te zamelen voor Armeense straatkatten.

In de gedeukte Mercedes die op de oprit staat, rijdt hij al tien jaar het land rond voor zijn juridische kruistocht tegen brood­fokkers. Godfroid treedt ook op als advocaat van Gaia en in bijna alle grote processen over dierenwelzijn. Zo streed hij mee tegen onverdoofd slachten en redde hij twee jaar geleden het katje Lee van euthanasie. Ook op het proces over Sanda Dia – de jongen die in 2018 stierf tijdens een zwaar uit de hand gelopen doopritueel – vertegenwoordigt hij de dieren: de goudvissen die moesten worden opgegeten en met visolie weer uitgebraakt, een paling en enkele muizen die tot schachtenpap werden vermalen.

De zaak gaat over een jongen die is gestorven in een put. Is het dan wel gepast om het over de rechten van een goudvis te hebben?

“Reuzegom heeft een voorgeschiedenis met Spekkie, een biggetje dat in 2009 mascotte was van de Antwerpse studentenclub. Het dier kreeg ontsmettingsmiddel toegediend, waarna het werd doodgeschoten en met een sigaret in zijn bek geroosterd. Toen de beelden opdoken in 2013 zijn er enkele Reuzegommers vervolgd voor dierenmishandeling, maar de zaak werd met een minnelijke schikking geregeld.

“Gaia wilde in de zaak-Sanda Dia een punt maken: er mogen geen levende dieren gebruikt worden in ensceneringen. Je kunt het een dierenrechtenorganisatie toch moeilijk kwalijk nemen dat ze opkomen voor de dieren? Maar ik begrijp de gevoeligheid. Daarom heb ik aan het parket gezegd dat wat mij betreft de zaak over dierenwelzijn had kunnen worden afgesplitst. Maar daar is men niet op ingegaan.”

Zijn dierenrechten voor u gelijkwaardig aan mensenrechten?

“Alles wat pijngevoelig is, moet op een correcte manier behandeld worden. Maar er is wel een onderscheid. Dierenproeven zijn daar een duidelijke illustratie van. Ik kan zelf met dierenproeven leven als er een goede omkadering en transparantie is en als ze een aantoonbaar nut hebben voor de medische vooruitgang.

“Maar het is een interessante denkoefening: dieren kunnen geen toestemming geven en het equivalent van wilsonbekwaamheid bij mensen, zijn dementerenden. Toch voel je daar duidelijk een verschil: proeven uitvoeren op dementerenden is geen optie. Maar zelfs als mensenrechten boven dierenrechten staan: ze geven ons niet het recht om leed toe te brengen aan dieren als het kan vermeden worden. Het is omdat wij ethische wezens zijn dat we dieren met respect moeten behandelen.”

‘Ik zal nooit zaken aannemen die ik niet in overeenstemming met mijn geweten kan brengen’, schrijft u op uw website. Had u de Reuzegommers kunnen verdedigen?

“Nee. Dat er levende dieren betrokken worden bij een studentendoop vind ik totaal not done. Maar daarnaast heb ik ook moeite met hoe ze in het leven staan. In een speech die Reuzegom bij de start van het schooljaar hield, omschreven ze zichzelf als ‘de elite’. Zo’n uitspraak getuigt van een totaal gebrek aan respect voor de medemens. Het is onvoorstelbaar dat jongens van 20 jaar zichzelf op die manier zien, terwijl ze nog niks bewezen of betekend hebben. Alles wat ze hebben, hebben ze dankzij papa en mama.”

U bent net als veel leden van Reuzegom ook het kind van een rijke familie uit de rand van Antwerpen. Voelt u zich op een manier met hen verwant?

“Daar vergist u zich. Ik ben inderdaad opgegroeid in Schilde, maar stam uit een mijnwerkersfamilie uit Wallonië. Mijn grootvader is tot zijn 14 jaar naar school geweest. Hij is in de jaren twintig naar Vlaanderen gekomen, waar hij dankzij avondschool boekhouder is geworden. Hij is uiteindelijk hoofdboekhouder kunnen worden van de GB in Antwerpen. Dankzij hun inzet hebben mijn grootouders ervoor gezorgd dat hun twee zonen hebben kunnen studeren: mijn vader geneeskunde, mijn oom rechten.

“Mijn opa is in de jaren negentig bestuurder geworden van Sabena, maar wij hebben nooit deel uitgemaakt van ‘les francophones de Flandre’ die hier vrij talrijk zijn. Verschillende Reuzegommers gingen naar de Franstalige scouts, een reservaat voor mensen die het wat hoog in hun bol hebben en waar ik niet de minste affiniteit mee heb. Integendeel. Wij waren gewoon Walen.”

Een aantal van de beklaagden op het Reuzegom-proces pleit onschuldig, behalve voor de inbreuken op de dierenwelzijnsregelgeving. Alsof ze dat niet zo ernstig lijken te vinden.

“Aanvankelijk was het niet eens een tenlastelegging. Dat is het pas geworden na tussenkomst van Gaia. Maar het is iets wat ze moeilijk kunnen ontkennen, omdat de bewijzen daarvoor op tafel liggen. Die levende dieren waren er nu eenmaal: de aankoopbewijzen zitten in het dossier.”

In Justice for All op Vier zei uw confrater Bert Vanmechelen dat hij nooit pedofielen, maar ook nooit dierenbeulen zou kunnen verdedigen. Zijn die twee voor u vergelijkbaar?

“Een onmondig kind en een dier zijn allebei weerloos. Er is een grote gelijkenis.”

Wie stond al tegenover u in de rechtbank? Wie zijn de mensen die dieren mishandelen?

“Een aantal eigenschappen zie ik vaak terugkomen: naast armoede en marginaliteit is er ook een culturele component. Wij hebben de laatste jaren een grote evolutie doorgemaakt op vlak van dierenwelzijn. In andere culturen kijkt men vaak anders naar dieren. Dan zegt men bijvoorbeeld: ‘Een hond in een bench opsluiten, is toch geen probleem? Wij doen dat altijd zo.’ Bij landbouwers – die heb ik ook al regelmatig tegenover mij gehad – hoor je dat argument ook vaak.

“Een laatste categorie zijn mensen die een familielid of een ex willen treffen door een huisdier. Zo stond ik ooit tegenover een Oekraïense man die in Kortrijk de kat van zijn huisgenote in de oven had gestopt. Er was ruzie geweest en hij wilde zijn flatgenoot straffen. De kat was zwaar verbrand – de oven stond op 180 graden – maar heeft het gelukkig wel overleefd. De man heeft de maximumstraf gekregen: dat was toen zes maanden cel effectief en een levenslang verbod om nog dieren te houden.”

Hoe ver gaat u zelf in uw liefde voor dieren. Bent u vegetariër?

“Ik zet me ook buiten het werk in voor dieren, maar ik ben geen fanaticus. Ik vang kippen op uit legbatterijen, ik heb een tijdje voor een hangbuikvarken gezorgd en ik heb drie straatkatten geadopteerd. Maar ik ben niet voor de afschaffing van dierentuinen en ik eet niet volledig vegetarisch. Ik eet geen kip, kalkoen of varken. Voorlopig, in afwachting van kweekvlees, eet ik alleen sporadisch rundvlees.

Hoe ver gaat uw begrip voor dierenactivisten? Mogen ze de wet overtreden?

“Soms is het overtreden van de wet de enige manier om bepaalde misstanden aan de kaak te stellen. Als personeelsleden van een slachthuis niet meer kunnen aanzien hoe er met dieren wordt omgegaan, en een bodycam gaan dragen, heb ik daar geen enkel probleem mee. In mijn ogen is zo’n gedrag perfect legitiem en zelfs noodzakelijk. Maar wat ik wel afkeur zijn zaken als het milieuactiefront, die de moord op Pim Fortuyn op hun geweten hebben. Dat zijn criminelen waar ik geen enkel begrip voor heb.”

Waarom ging u rechten studeren?

“Ik kan niet tegen onrechtvaardigheid. Als de sterkste wint, louter en alleen omdat hij de sterkste is en niet omdat hij het verdient, dan steiger ik.”

Bent u zelf ooit lid geweest van een studentenclub?

“Ik was lid van Sofia (de officiële studentenvereniging van de rechtenfaculteit van de Universiteit Antwerpen, EB) omdat ik zo toegang kreeg tot de samenvattingen die ze op het forum postten. Maar ik ben nooit gedoopt en ik ben altijd ver weg gebleven van hun activiteiten. Tijdens de voorbereidende dagen voor de studenten, heb ik ooit één cantus meegemaakt waarbij ik een stukje van mijn voortand ben verloren. Ik was een pintje aan het drinken toen een of andere idioot het grappig vond om onderaan tegen het glas te duwen om het bier te doen bruisen. Het glas kwam tegen mijn tand, en die brak af. Sindsdien ben ik nooit meer naar daar geweest. Mijn vader was woedend. Het hielp ook niet dat ik die nacht in de gracht ben gevallen met braamstruiken toen ik moest plassen.

“Als ik er nu over nadenk, was het totaal onverantwoord: al die studenten drinken zich compleet laveloos. Maar dankzij die ervaring wist ik wel dat ik niets in een studentenclub te zoeken had. Ook Sofia is het overigens niet goed vergaan: die zijn een tijdje ontbonden nadat hun leden zaal Horta kort en klein hadden geslagen.”

Hoe werd u advocaat van de dieren?

“Het was een chocoladebruine labradorpup uit Tsjechië die mijn carrière heeft bepaald. Ik liep toen stage bij een internationaal kantoor gespecialiseerd in zakenrecht, maar Kaneeltje raakte een gevoelige snaar. Het dier stierf aan een longziekte, amper tien dagen nadat zijn baasje hem in huis had gehaald. Ik dacht snel een schadevergoeding te kunnen eisen van de verkoper, op grond van het consumentenrecht. Maar dat bleek makkelijker ­gezegd dan gedaan.

“De handelaar begon ons te ­intimideren. Dat ging ver: zo speelde hij aan de telefoon De dodenmars van Beethoven. Maar ik won de zaak. Op 14 februari 2012 – het valentijnsvonnis – sprak het vredegerecht van Hoogstraten zich uit: op grond van de bepalingen van het consumentenrecht heeft de hondenkoper de terugbetaling van de aankoop en de dierenartskosten van de verkoper kunnen terugkrijgen. Sindsdien zijn er veel broodfokkers gevolgd.”

Dierenwelzijn is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Toch wordt er vaak smalend gedaan over uw rol. Een collega noemde uw burgerlijke partijstelling op het proces Reuzegom in een column gênant. Raakt u dat?

“Zijn opinie was vooral gênant, want het sloeg juridisch nergens op. Ik vind het altijd jammer als mensen cynisch worden. Ik heb op Twitter toen wel gereageerd, al is het maar op het cynisme niet te laten winnen. Maar ook andere advocaten hadden veel kritiek op onze burgerlijke partijstelling. Ik vind het heel opmerkelijk dat er steeds naar mijn rol of naar die van Gaia wordt verwezen, terwijl andere advocaten voor drugscriminelen optreden en daarmee toch ook hun hypotheek afbetalen.”

Aan de balie bent u een buitenbeentje. Ik heb weinig van uw confraters al voor de camera’s een vreugdedansje zien maken als ze een kat van euthanasie kunnen redden.

“Advocaten zijn niet mijn favoriete gezelschap. Ik hou niet van mensen die zichzelf te serieus nemen. Dan ben ik liever iemand die een vreugdedansje maakt. Ik geef toe dat ik gevraagd heb om het niet uit te zenden, maar het was wel authentiek. Die uitspraak betekende voor mij een enorme ontlading. Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) heeft het mij in die zaak enorm moeilijk gemaakt en getreiterd. Volgens mij besefte iedereen op het FAVV heel goed dat die kat geen rabiës had. Het dier was gevaccineerd in Cusco en in die regio in Peru is rabiës al langer uitgestorven dan in Wallonië. Wat mij enorm stoorde, was dat ze wetenschappelijke nonsens verkondigden en dat het FAVV surfte op een angstgolf die er heerste door corona.”

Godfroid verdedigde in 2020 ­studente Selena Ali die katje Lee na haar stage in Peru mee naar België nam, tot groot ongenoegen van het Federaal Voedselagentschap.  Beeld Gregory Van Gansen / Photo News
Godfroid verdedigde in 2020 ­studente Selena Ali die katje Lee na haar stage in Peru mee naar België nam, tot groot ongenoegen van het Federaal Voedselagentschap.Beeld Gregory Van Gansen / Photo News

Recent profileert u zich op Twitter ook regelmatig over lgbtq+-zaken. Waarom?

“Misschien omdat ik veel schade heb in te halen? Ook buiten mijn werk ben ik een buitenbeentje. Ik ben pas op mijn 32ste zelf uit de kast gekomen, nadat ik jaren een relatie had met een vrouw.”

Hoe kwam dat?

“Ik denk dat het te maken heeft met schaamte. Ik heb moeite om mezelf terug te vinden in de holebibeweging. Ik heb niets met extreem extravagant gedrag. Neem nu Darklands, het festival in Antwerpen, waar mannen zich als puppy verkleden en een kick krijgen van seks op openbare plaatsen, dus tussen toeschouwers die niet geïnteresseerd zijn in hun seksuele beleving. Dat gaat voor mij veel te ver. Dergelijk gedrag is strafbaar, maar ook voor mij persoonlijk is het enorm schadelijk geweest. Het is een van de redenen dat ik zo lang in de kast ben gebleven. Dat en de angst voor hiv speelde ook mee.”

Op andere vlakken bent u totaal niet bezig met het idee dat anderen over u hebben. Bij uw geaardheid lag dat dan anders?

“Het is enorm moeilijk geweest. Gelukkig vielen de reacties mee. Het is een van de voordelen aan het uit de kast komen op je 32ste: je familie kan je moeilijk nog buiten sjotten.”

Ben u al op de Pride geweest?

“Nee, voor mij is het makkelijker om iets op Twitter te schrijven dan mee te wandelen met de Pride. Al is die in 2022 wel nog relevant. Toen ik vorig jaar arm in arm liep met een man in Breda riepen twee Noord-Afrikaanse jongeren ‘vuile flikker’ naar ons en hoesten ze expres in ons gezicht. Om erger te vermijden zijn we afgedropen, maar die gebeurtenis maakt me nog altijd erg boos. Maar als ik op een dag zou meewandelen met de Pride, dan wel liever in Molenbeek en andere moeilijke wijken. Ik vind dat de holebibeweging veel te veel voor eigen kerk preekt. Op de Kunstberg moeten we echt niet meer met vlaggen gaan wapperen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234