Zaterdag 02/07/2022

NieuwsGezondheid

Dit kan hét jaar van de strijd tegen prostaatkanker worden. Maar slechts één manier kan het sterftecijfer drastisch terugdringen

Een chirurg in Lyon verwijdert, met behulp van robotassistentie, een tumor in de prostaat bij een patiënt. Beeld AFP
Een chirurg in Lyon verwijdert, met behulp van robotassistentie, een tumor in de prostaat bij een patiënt.Beeld AFP

Wordt 2022 hét doorbraakjaar in de strijd tegen prostaatkanker? Volgens experts zitten er alvast enkele veelbelovende geneesmiddelen in de pijplijn. Maar er is slechts één manier om het sterftecijfer drastisch terug te brengen: preventief testen.

Yannick Verberckmoes

“Aan prostaatkanker ga je niet dood. In 90 procent van de gevallen toch niet. Het zijn eerder de onderliggende ziektes waar je door sterft.” Toen Louis van Gaal, de bondscoach van Oranje, enkele weken geleden aankondigde dat hij prostaatkanker had, bleef hij er opvallend koel onder.

Maar volgens experts mogen we de aandoening niet minimaliseren. In westerse landen is prostaatkanker de meest voorkomende kanker bij mannen. Jaarlijks krijgen ruim 8.000 heren in België de diagnose. Als die nog niet is uitgezaaid, valt de kanker goed te behandelen. Maar als er wel sprake is van een ‘metastase’, dan zijn er geen therapieën om de aandoening te genezen.

“In sommige gevallen klopt het inderdaad dat patiënten eerder mét prostaatkanker sterven dan erdoor”, zegt onco-uroloog Charles Van Praet (UZ Gent), verwijzend naar Van Gaal. “Maar voor 1.500 mannen per jaar in ons land betekent de diagnose nog steeds een doodvonnis.”

Lasergeleide bom

Toch zijn er nu enkele grote ontwikkelingen die patiënten in die situatie hoop kunnen geven. Enkele nieuwe behandelingen zouden volgens studies de patiënten met een uitgezaaide kanker langer laten leven en meer kwaliteit bieden. De eerste is een baxtertherapie met ‘radionucliden’. Die gaan als lasergeleide bommen de kankercellen in het lichaam uitschakelen.

“Dit is echt een grote doorbraak”, zegt Van Praet. “Die behandeling is al in sommige Belgische centra beschikbaar. Het medicijn bestaat uit één molecule die de prostaatkankercel opent, alsof ze met een sleutel een slot ontgrendelt. Dan laat ze een radioactieve stof binnen, die met haar straling de cel kapot maakt.”

Omdat de behandeling zich enkel op de kankercellen richt, zijn er weinig bijwerkingen. Vorig jaar hebben een Australische en een Amerikaanse studie aangetoond dat twee derde van de uitbehandelde patiënten erg goed op de therapie reageerden. “De therapie kan het leven van de patiënten met vier maanden verlengen”, zegt ook oncoloog Gert De Meerleer (UZ Leuven). “Dat is op zich al spectaculair.”

Artsen denken dat die radionuclidenbehandeling efficiënt kan zijn om prostaatkanker te bestrijden in vroegere stadia na uitzaaiing van de ziekte. Maar omdat er voorlopig nog geen studies zijn die aantonen dat die behandeling beter is dan de huidige methodes, mogen ze die nog niet gebruiken.

Als de kanker niet is uitgezaaid, behandelen artsen de tumor nu met bestralingen of met een operatie. Als die wel al ‘gemetastaseerd’ is, zetten ze in op een combinatie van medicijnen. Doorgaans gebruiken ze dan één middel om het mannelijk hormoon testosteron te verminderen en chemotherapie om de groei van de tumor af te remmen. Ook op dat vlak maakt de medische wetenschap nu vorderingen.

Uit onderzoeken blijkt dat het hormoonmiddel Darolutamide patiënten met uitgezaaide prostaatkanker langer laat leven. In december toonde een grootschalige klinische studie aan dat ze 82 procent kans hadden om nog zes jaar in leven te blijven, terwijl het anders 69 procent is. “Het is aangetoond dat een behandeling met Darolutamide beter werkt dan vroegere standaardtherapieën”, zegt Van Praet.

Jaarlijks overlijden in België zowat 1.500 mannen aan prostaatkanker. Beeld AFP
Jaarlijks overlijden in België zowat 1.500 mannen aan prostaatkanker.Beeld AFP

Wetenschappers denken ondertussen nog na over nieuwe methodes om prostaatkanker aan te pakken voor die uitgezaaid is. Zo heeft de Britse gezondheidsautoriteit een techniek goedgekeurd, waarbij artsen met elektrische schokjes een tumor wegbranden. Dat levert minder nevenschade op dan een klassieke operatie, die bij sommige mannen tot erectieproblemen of incontinentie leidt.

Er zijn ook nog veelbelovende proeven met een vaccin tegen kanker. Zo wees een recente studie met het RhoVac-vaccin uit dat patiënten die een prik kregen na een operatie, drie jaar later nog steeds ‘immuun’ zijn: artsen troffen bij hen geen uitzaaiingen aan. “Maar die laatste twee behandelingen zijn nog erg experimenteel”, zegt Van Praet. “Er zijn nog geen studies die aantonen dat ze echt beter zouden werken dan de behandelingen die we nu hebben.”

Testen

Volgens de specialisten is er wel iets waar we zeker van kunnen zijn. Als ons land preventief zou testen op prostaatkanker - zoals nu al gebeurt bij baarmoederhals- of borstkanker - dan zouden de artsen veel meer mensen kunnen redden, omdat ze er dan vlugger bij zijn. In Finland bestaat zo’n programma al, hier is de betrouwbaarheid van de test nog een struikelblok.

Mannen die kankerweefsel in hun prostaat hebben, maken de antistof PSA (prostaatspecifiek antigen) aan. De PSA-test gaat dus na hoe hoog de waarde van die stof in hun bloed is. Maar omdat veel mannen ook die antistof aanmaken als ze geen kwaadaardig weefsel hebben, levert die test veel vals-positieven op.

“Maar als medici dan nog eens een MRI-scan nemen, dan weten ze meteen of er iets verdachts aanwezig is bij de prostaat van de patiënt”, zegt Van Praet. “Indien nodig kunnen ze dan overgaan tot een biopsie om een agressieve tumor op te pikken.”

Uit studies blijkt volgens hem dat met een doorgedreven screening een vijfde minder patiënten aan de ziekte zou overlijden. “Onze gezondheidsminister Frank Vandenbroucke (Vooruit) wil de PSA-test niet eens terugbetalen”, zegt zijn collega De Meerleer. “Dan zijn we toch echt niet goed bezig?”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234