Zondag 03/07/2022

Video

Dit sterrenstelsel is verste ooit gezien

Drie sterrenkundigen uit Leiden hebben waarschijnlijk het oudste sterrenstelsel ooit gevonden. Ze zagen een licht van vlak na de oerknal, uit de beginjaren van het heelal. Het licht heeft er 13,4 miljard jaar over gedaan om de aarde te bereiken. Toen het licht werd uitgezonden, was het heelal pas 400 miljoen jaar oud, of drie procent van zijn huidige leeftijd.

Redactie

Het nieuw gevonden sterrenstelsel kreeg de welluidde naam GN-z11, bevindt zich nog 200 miljoen lichtjaar verder dan de vorige recordhouder (EGSY8p7), en is opvallend helder. "Het is jonge sterren aan het vormen, veel meer dan we hadden verwacht. Een grote verrassing. We kenden het stelsel al wel, maar niemand had er ooit goed naar gekeken. Niemand dacht dat het zo ver weg kon staan. Juist omdat het zo helder was, werd het over het hoofd gezien", zegt onderzoeker Marijn Franx van de Sterrenwacht in Leiden (Nederland) die met twee collega's bij de waarneming was betrokken.

Het heelal was nog piepjong toen het stelsel zijn licht uitzond. Franx: "Als het universum nu een mens van gemiddelde leeftijd is, een 45-jarige, was het bij dit stelsel anderhalf jaar oud. Een dreumes. Het loopt net en kan nog niet praten."

GN-z11 is 25 keer kleiner dan onze Melkweg, en bezit maar één procent van de sterren in ons eigen stelsel. Maar het groeit snel aan met een sterrenproductie die twintig keer zo hoog is als in de Melkweg.

Dubbele verrassing

Franx is "nog steeds in verbazing" over de ontdekking. "Het is een dubbele verrassing. Dit is helderder dan verwacht en verder weg dan gedacht. Het is opmerkelijk dat zo'n helder stelsel in het vroege heelal blijkt te bestaan. We weten nog niet precies wat we hiermee moeten en hoe ver we nog terug kunnen. We moeten misschien de theorie aanpassen om te kijken hoe dit kan bestaan. Dat doet me bijzonder veel deugd, het maakt ons werk veel spannender."

De ontdekking staat volgende week in het belangrijke wetenschapsblad Astrophysical Journal.

De nieuwe recordhouder werd ontdekt met de ruimtetelescoop Hubble. Die wordt over een paar jaar vervangen door de James Webb, die nog scherper kijkt. Met die telescoop is het misschien mogelijk nog oudere stelsels te zien, van nog korter na de oerknal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234