Woensdag 17/08/2022

ReportageSaint Louis, Missouri

‘Doctor Love’ moet meisjes en vrouwen in Missouri voorbereiden op een wereld zonder abortus: ‘Ik vrees dat er doden gaan vallen’

Voorstanders van het recht op abortus demonstreren in de stad Saint Louis, in de conservatieve staat Missouri.  Beeld Christopher Smith
Voorstanders van het recht op abortus demonstreren in de stad Saint Louis, in de conservatieve staat Missouri.Beeld Christopher Smith

De Amerikaanse staat Missouri wil een verbod op abortus. Politici willen zwangere vrouwen zelfs verbieden de brug over de Mississippi te nemen naar de staat Illinois, waar het recht op de ingreep in de wet verankerd is. ‘Ik vrees dat er doden gaan vallen.’

Maral Noshad Sharifi

Veel vrouwen in Missouri hebben nog nooit hun eigen vagina gezien. Latrice Holt (37) begint erover op een bankje in Saint Louis, terwijl ze haar gezicht insmeert met zonnebrandcrème. “In mijn staat leren meisjes zich te schamen voor alles wat met hun lichaam te maken heeft: vagina’s, seks, abortus, allemaal taboe.” Boven Holt torent de Gateway Arch, een 192 meter hoge boog, de parel van Saint Louis. Over een klein uur, als de zon nog feller schijnt, zal zij op deze plek een grote demonstratie leiden.

Holt wordt ‘Doctor Love’ genoemd. Hier, in het overwegend witte, conservatieve midwesten van Amerika, waar 77 procent van de inwoners christelijk is, praat niemand graag over seksualiteit – nu niet en vroeger niet. In die omgeving geeft Holt seksuele voorlichting op onwaarschijnlijke plekken: tijdens comedyshows, talentenavonden en buurtactiviteiten.

Latrice Holt, alias ‘Doctor Love’,  bij de Martin Luther King-brug die de stad Saint Louis in tweeën deelt. Zij geeft seksuele voorlichting aan jonge vrouwen. De meesten weten van toeten noch blazen. Beeld Christopher Smith
Latrice Holt, alias ‘Doctor Love’, bij de Martin Luther King-brug die de stad Saint Louis in tweeën deelt. Zij geeft seksuele voorlichting aan jonge vrouwen. De meesten weten van toeten noch blazen.Beeld Christopher Smith

Ze praat over het vrouwelijke lichaam, gevoelens van verliefdheid en het moment waarop spermacel en eicel elkaar ontmoeten. Veel scholen bieden seksuele voorlichting aan, maar kinderen hoeven die niet te volgen. Daarom proberen organisaties als die van Holt hen buiten scholen te treffen. Wat kinderen wel verplicht meekrijgen: dat seks voor het huwelijk fout is. Het zijn dergelijke hardnekkige – vaak eeuwenoude – dogma’s die Holt tijdens toespraken in een kwartier probeert te bestrijden.

Voor ‘Doctor Love’ is daar onlangs een nieuwe missie bijgekomen: meisjes en vrouwen in haar staat voorbereiden op een wereld zonder abortus.

“Om spanning weg te nemen begin ik altijd met een grap”, zegt Holt. “Ik vraag wanneer ze voor het laatst naar hun eigen vagina hebben gekeken.” Ze ziet dan veel vertwijfelde blikken. Nooit, hoort ze meestal, of misschien één keer. “Daarna zeg ik: het is vast nóg langer geleden dat jullie naar wetgeving rondom jullie vagina hebben gekeken?” Eerst wordt er gelachen in de zaal, en daarna gegoogeld.

40 miljoen vrouwen

De kans is groot dat eind juni of begin juli het recht op abortus in ongeveer de helft van alle Amerikaanse staten – voor zo’n 40 miljoen vrouwen – wordt afgeschaft. Zo ook in Missouri. De staat heeft al een zogeheten ‘trigger law’ klaarliggen, een wet die abortus automatisch verbiedt zodra het Amerikaanse Hooggerechtshof ‘Roe v. Wade’ schrapt, de juridische uitspraak die het recht op abortus sinds 1973 in alle staten van de VS waarborgt. Uit een uitgelekt conceptvonnis van het Hooggerechtshof in mei bleek dat de meeste opperrechters deze historische uitspraak willen terugdraaien.

Holt zucht en slaat haar ogen neer. “Ik moet steeds aan die vrouwen denken die straks zonder medische hulp, in keldertjes, illegale abortussen zullen ondergaan, zonder het aan iemand te durven vertellen”, zegt ze. “Dat is mijn nachtmerriescenario. Dat er doden gaan vallen.”

De zon boven het Kiener Park is weer een stukje hoger gekropen. Vanuit verschillende hoeken komen honderden vrouwen in roze T-shirts tevoorschijn. Ze gaan rondom de fontein staan met grote borden en spandoeken. ‘Bescherm, veilige, legale abortussen’, staat er op een. ‘Genoeg is genoeg’, op een ander. Holt staat op en loopt richting de microfoon.

Saint Louis is met 300.000 inwoners de tweede stad van Missouri en wordt door de kronkelende rivier de Mississippi gescheiden van de staat Illinois. Vijf grote bruggen verbinden in de stad de twee staten, het is een autorit van een paar minuten. Toch kan het contrast tussen de twee staten in het abortusdebat niet groter zijn.

Want terwijl Illinois de afgelopen jaren de abortusmogelijkheden met grotere klinieken en extra gynaecologen verruimde, voerde Missouri stapsgewijs steeds strengere, restrictieve regels in.

“Laatst stond ik op de brug vast in de file. Hoe bizar, dacht ik, dat ik een paar meter verderop heel belangrijke rechten verlies”, zegt gynaecoloog Emily Freeman (33). Elke dag reist ze de 1.200 meter van de ene naar de andere kant. Van Illinois, waar ze haar patiënten behandelt, naar Saint Louis, waar ze opgroeide en nog altijd woont.

Missouri en Illinois zijn typische voorbeelden van abortussegregatie. Het staatsbestuur in Missouri heeft al laten weten dat het een totaalverbod op abortus wil invoeren als het Hooggerechtshof die mogelijkheid biedt. In Illinois daarentegen hebben politici het recht op abortus tot 24 weken al voor jaren vastgelegd, wat het Hooggerechtshof deze zomer ook beslist.

De reden dat ze in Illinois zoveel progressiever zijn dan in Missouri heeft alles met metropool Chicago te maken. In de grootste stad van Illinois wonen 9 miljoen mensen, in heel de staat iets meer dan 12 miljoen. Hoewel ze op het religieuze platteland van Illinois net zo conservatief denken als in Missouri, bepalen progressieve stedelingen het abortusbeleid van de hele staat.

En hoewel de staat Missouri het recht op abortus niet zomaar kon verbieden, hebben politici hier de afgelopen jaren wel alle wetgeving eromheen dusdanig uitgekleed dat veel abortusklinieken alsnog hun deuren moesten sluiten, waardoor het aantal ingrepen in tien jaar tijd met 97 procent afnam. Duizenden abortussen per jaar werden er honderden. En straks, als het vonnis van het Hooggerechtshof in hun voordeel uitvalt, willen sommige Republikeinen nog verder gaan: ze willen zwangere vrouwen uit Missouri zelfs verbieden de brug naar Illinois over te rijden.

Want, lichtte senator Mary Elizabeth Coleman in maart toe, “als je net als ik gelooft dat elke persoon waardigheid, respect en bescherming verdient, of ze nu geboren of ongeboren zijn, dan wil je je burgers beschermen, waar ze ook zijn”. Haar voorstel: wie stiekem van plan is de staat uit te reizen zou door medeburgers kunnen worden aangeklaagd. Artsen kunnen worden opgepakt. Na de zomer zal blijken of haar wet erdoorheen komt, maar de kans is aanzienlijk: Republikeinen hebben op staatsniveau een meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Daarna moet de rechter het nog goedkeuren.

Overuren draaien

De demonstratie is begonnen. Terwijl Dr. Love leuzen in de microfoon roept, besluit Emily Freeman de hitte van het protest in een bar te ontvluchten. Met een bezweet voorhoofd, haar zonnebril nog op, is ze op een hoge barstoel geschoven naast haar collega en vriendin Emily Barker (32). Voor Freeman staat een Pina Colada, voor Barker een gifgroene Margarita.

Sinds beiden besloten gynaecoloog te worden, zijn dit soort rustmomenten uitzonderlijk. Eerst behandelden ze voornamelijk inwoners van Illinois en Missouri, maar inmiddels kloppen ook vrouwen uit Texas, Oklahoma, Tennessee, Iowa, Arkansas en Kentucky bij hun kliniek aan. Sommige meisjes en vrouwen rijden dagenlang, slapen tussen vrachtwagenchauffeurs op parkeerplaatsen langs de weg, om in Illinois een ingreep van tien minuten te ondergaan.

“Veel patiënten krijgen bij ons voor het eerst in hun leven voorlichting over seks,” zegt Freeman, “als ze al zwanger zijn dus. Wat veilige seks is, weten ze niet. Ook niet wat voor anticonceptie ze kunnen gebruiken. Daarna komt nog de vraag of ze de anticonceptie en de abortus kunnen betalen.”

Net als Holt aan de andere kant van de brug, zien Freeman en Barker iedere dag wat de schadelijke gevolgen van het kennisgebrek zijn. “Ik had deze week een meisje van 16 of 17 jaar op bezoek dat zwanger was”, zegt Barker. “Ik vroeg of ze een condoom had gebruikt tijdens de seks. Haar antwoord was dat ze eigenlijk geen idee heeft wat daarbeneden allemaal gebeurt.”

Veel meisjes ervaren geen beslissingsbevoegdheid over hun eigen lichaam, zegt Barker, alsof seks niet ook voor hen is bedoeld. En dan hebben ze het nog niet over de vele meisjes en vrouwen in hun praktijk die zijn verkracht. Ook voor die groep wil de staat Missouri abortus straks verbieden.

Celstraf

En daar blijft het waarschijnlijk niet bij: als de wet verandert, wacht vrouwen in Missouri die stiekem toch een abortus laten uitvoeren, een celstraf tussen de 5 en 15 jaar. Het is niet de enige staat waar dergelijke wetgeving alvast wordt voorbereid. Texas wil vrouwen die toch hun zwangerschap hebben laten afbreken een levenslange gevangenisstraf kunnen opleggen.

De abortuswetgeving treft niet iedereen even hard. Voor 1973 vlogen rijke Amerikaanse vrouwen naar Europa voor een abortus. Mensen met geld zullen nu ook creatieve oplossingen kunnen vinden. Het zijn vooral vrouwen uit armere milieus die verder in de armoede worden gedrukt. Uit de bekende ‘Turnaway’-studie, van de University of California San Francisco, blijkt dat vrouwen die in de kliniek te horen kregen dat ze net te laat waren, er jaren later slechter voor staan dan vrouwen die wel op tijd waren om een abortus te ondergaan. De kans is groter dat ze in de schulden raken en uit huis worden geplaatst omdat ze de huur niet kunnen betalen.

Een op de vier Amerikaanse vrouwen ondergaat in haar leven een abortus. Uit onderzoek blijkt tevens dat een verbod op abortus niet betekent dat zwangerschappen niet meer worden afgebroken. Abortussen worden vooral duurder, ingewikkelder en gevaarlijker – zeker wanneer de tijd dringt.

Bovendien, waarschuwen onderzoekers, bestaat de kans dat júíst door de restrictieve wetgeving het aantal ongewenste zwangerschappen zal stijgen. Op plekken waar strenge abortusregels gelden, hebben vrouwen vaak ook minder toegang tot anticonceptie.

Waar Freeman en Barker zich het meest zorgen over maken, zijn vrouwen uit arme milieus, die hun kinderen niet zomaar een paar dagen kunnen onderbrengen om elders in het land een abortus te regelen. Vrouwen die geestelijke problemen hebben, verslaafd zijn. En over vrouwen die door de komst van een baby voor de rest van hun leven vastzitten aan een gewelddadige partner.

“Wij zien ze iedere dag”, zegt Barker. “Als je deze groepen dwingt om zwanger te blijven, dan heeft dat zulke grote maatschappelijke gevolgen.” Gefrustreerd tikt ze met haar voet tegen de poten van de tafel. “Als samenleving hebben we ons hier helemaal niet op voorbereid.”

Standpunt al jong ingeprent

Zelf waren Freeman en Barker al geneeskundestudenten toen ze voor het eerst formele seksuele voorlichting kregen. Thuis hoorden ze net zoals veel van hun patiënten dat abortus immoreel was. In de voortuin van de oma van Freeman stond een bord: ‘Abortussen vermoorden baby’s’. En Barker, die in Wisconsin opgroeide, reed dagelijks langs een weg met een afbeelding van een kind met de tekst: ‘Ik had al vingerafdrukken toen ik zes weken was.’

Omdat ze de wereld van hun patiënten goed kennen, snappen ze de woede van de tegenstanders van abortus: als je aangeleerd krijgt dat abortus moord is, dan kan je daar heel moeilijk níét tegen zijn. Ze denken wel twee keer na voordat ze mensen in hun omgeving vertellen over hun beroep.

“Trouwens,” zegt gynaecoloog Barker, “veel anti-abortusactivisten hebben zelf ook een abortus ondergaan. Tijdens de ingreep zeggen ze tegen mij dat ik naar de hel ga voor wat ik aan het doen ben. Zó diep zit de schaamte hier in de gemeenschap. Sommigen bekritiseren vrouwen die ze in de wachtkamer zagen zitten, dan zeggen ze tegen mij: ik had het nooit gedaan als ik al zover was als zij.”

Wat voor Freeman en Barker belangrijk is om duidelijk te maken: of iemand nu de pil vergeten is of verkracht is, of zelf dagelijks buiten een abortuskliniek tegen abortus protesteert, niemand heeft minder recht op een abortus dan een ander.

Dodelijke wapens

“Die politici hier zijn zulke idioten”, zegt Janet Ferry (80), die het protest samen met haar vriendin Maxine Stone (78) gadeslaat vanuit de schaduw van een boom. Hoofdschuddend vertellen de vrouwen hoe bevreemdend het voor hen voelt om te moeten strijden voor een hoofdstuk dat, wat hen betreft, allang was afgesloten. Ze zijn verbaasd dat de antiabortuslobby en -politici de afgelopen jaren zo succesvol zijn geweest dat het recht nu daadwerkelijk op het spel staat.

“Die conservatieven beweren dat ze pro-life zijn, maar dat zijn ze helemaal niet”, zegt Stone. ‘Dan zouden ze iets doen tegen al die wapens die zoveel mensen doden.” Of de gezondheidszorg verbeteren, zegt ze, de grote armoede aanpakken. “Ze kunnen er gewoon niet tegen dat vrouwen geen broedmachines meer zijn. Dat ze een baan hebben, hun eigen levens leiden – dát is wat hierachter zit!”

Een protestmars in Saint ­Louis tegen de dreigende inperking van de abortuswetgeving door het Hoog­gerechtshof. 
 Beeld Christopher Smith
Een protestmars in Saint ­Louis tegen de dreigende inperking van de abortuswetgeving door het Hoog­gerechtshof.Beeld Christopher Smith

Scout, een middelbare scholier die op haar eerste demonstratie staat, denkt er hetzelfde over. Ze heeft de vingers van haar ene hand geschoven in die van haar schoolvriendin, Molly, met haar andere hand houdt ze een bord op: ‘Jullie zijn pro-life tenzij het kind arm, zwart, homoseksueel, transgender, immigrant, lichamelijk beperkt is’, staat er.

Velen onder de boog vandaag zijn gefrustreerd dat politici in Washington D.C. zo weinig aan de vrouwen in het conservatieve midwesten van de Verenigde Staten hebben gedacht. Ze zijn boos dat rechts vrijheden van vrouwen inperkt, en links het heeft laten gebeuren. De Democraten hebben vorige maand geprobeerd het recht op abortus alsnog vast te leggen via een wet, maar de Republikeinen in de Senaat houden dat tegen. De vrouwen hier willen weten waarom de Democraten hier zo lang mee hebben gewacht: ze hadden vijftig jaar lang de tijd om zo’n wet te regelen. Hadden ze wel voldoende door wat er op het vlak van vrouwenrechten al jarenlang aan het gebeuren was in het midwesten van het land?

Een paar dagen na het protest staat Latrice Holt met een schorre stem aan de Missouri-kant van de Mississippi-rivier. Ze kijkt naar een schip dat onder de Martin Luther King Brug doorvaart. In 2013 reed ze die brug zelf over om verderop in Illinois een abortus te laten uitvoeren.

“Ik associeer deze brug met vrijheid”, zegt ze, terwijl de wind in haar gezicht blaast. Ze kan niet geloven hoe het leven voor jonge vrouwen in haar thuisstad moet zijn, als ze straks die brug niet meer over mogen rijden. “Dreigen met een verbod is voor veel vrouwen al voldoende”, zegt ze. “Die horen abortus en gevangenisstraf en weten genoeg. Dat is waarom politici hier zo succesvol zijn: ze houden vrouwen klein en spelen in op hun angsten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234