Zaterdag 28/05/2022

Dode vis in Schelde leidt tot communautaire klucht

Waalse inspectiediensten negeerden dagenlang vragen om hulp van de Vlaamse Milieumaatschappij, toen vanaf de taalgrens massale vissterfte werd opgemerkt in de Schelde. Bij gebrek aan Waalse metingen staat Vlaanderen juridisch machteloos tegen de vervuiler, het voedselbedrijf Cosucra. Dat ontloopt zo een zware boete.

Een intern document van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) beschrijft chronologisch de gebeurtenissen vanaf maandag 24 september, na de eerste melding van massale vissterfte in de haven van Kerkhove om 15.12 uur. 'Dinsdag 25 september: 13.55 u: nieuwe vraag om informatie aan Waals Gewest, via RIS op vraag van VMM.' Verder in het verslag: '15.30 u: telefoon vanuit Waals Gewest: onderzoek lopende, nog geen bijkomende info.' Deze dinsdag gaat voorbij en de VMM kan enkel machteloos toekijken. Het is nog steeds dinsdag, anderhalve dag na de ramp, de avond valt: '20.54: tel vanuit Vlaams naar Waals Gewest door coördinator van wacht: dringend antwoord gevraagd.'

De VMM mag de waterkwaliteit enkel meten aan haar kant van de taalgrens. Pas op woensdag omstreeks 12.30 uur ontvangt de VMM een eerste verslag van een veldonderzoek van het Waals Gewest, maar daarna blijft het stil ('sedert woensdag: geen verdere resultaten ontvangen').

Tijdens een vergadering op het kabinet van milieuminister Schauvliege (CD&V) spreken kabinetsleden van haar Waalse collega Thierry Henry (Ecolo) op woensdag 3 oktober voor het eerst over een incident bij het voedselverwerkende bedrijf Cosucra in Warcoing. Het bedrijf, dat voedselingrediënten onttrekt aan cichorei en gele erwt, ligt langs de Schelde en heeft een kilometer voor de taalgrens een lozingspijp. Daar ging net voor de ramp iets mis, zo meldt de Waalse milieu-inspectie.

Overgelopen

In een persmededeling, in reactie op de berichtgeving in De Morgen, omschreef Cosucra het incident gisteren als volgt: "Een waterige suikeroplossing kan accidenteel zijn overgelopen in de riolen van ons bedrijf. De riolen worden verpompt naar het (eigen, ddc) zuiveringsstation. We hebben geconstateerd dat de pomp niet op normale snelheid werkte - het is dus mogelijk dat een overloop naar de Schelde heeft plaatsgevonden."

Het mankement werd ontdekt op 25 september, kort na de eerste meldingen. De vissen stierven door acuut gebrek aan zuurstof. De VMM vermoedde organische vervuiling, met een gistend of rottend en mogelijk suikerachtig afvalproduct, meer dan vermoedelijk uit de voedselindustrie. Het mysterie leek dus opgehelderd. In het Vlaams Parlement kondigde Schauvliege deze week aan dat de bron was geïdentificeerd en dat de nodige juridische stappen zouden worden gezet.

'Vlaams' rivierwater

Tot gisteren. Rond de middag ontving Schauvliege van haar Waalse collega een nieuw rapport van het Département de la Police et des Controles (DPC). Het rapport beschrijft hoe donderdag op drie plaatsen de zuurstofgraad van het rivierwater is gemeten. De meetresultaten waren goed vlak bij de fabriek van Cosucra (6,80 milligram per liter) en de samenloop van Spiere en Schelde (5,95). In de Grote Spiere (1,67) lag de zuurstofgraad onder de norm van 4 milligram. Dit is een punt waar 'Vlaams' rivierwater heel even door Waals grondgebied vloeit om daarna stroomafwaarts terug in Vlaanderen en de Schelde terecht te komen. "Dit lijkt te wijzen op een mogelijke andere oorzaak voor de pollutie", zegt een woordvoerder op het kabinet-Henry. "Wij denken dat de bron van de pollutie eerder in Vlaanderen dient gezocht."

Onzin, zegt een woordvoerder op het kabinet-Schauvliege: "Deze metingen dateren van elf dagen na de ramp. Ze zijn van donderdag, een dag van uitzonderlijk zware regenval. Dan krijg je altijd overstorten van riolen en een verlaagde zuurstofgraad. Dit kan helemaal niks te maken hebben met de vissterfte. De VMM heeft in de uren na de ramp overal de zuurstofgraad gemeten, ook in de Grote Spiere. De waarden bleken normaal."

De VMM ging ook donderdag nog eens meten, en het water zat tegen de avond al weer boven de norm - wat de thesis van incidentele vervuiling door zware regenval alleen maar bevestigt. De vervuiling van de Schelde lijkt zo te zijn uitgedraaid op een communautaire klucht waarbij alvast de directie van Cosucra tevreden toekijkt. Terwijl het bedrijf eerst nog mea culpa sloeg, zei operationeel directeur Eric Bosly gisteren aan De Morgen: "Wij betreuren het jammerlijke incident, maar doorslaggevend bewijs van een verband met de pollutie en de massale vissterfte is er wat ons betreft vooralsnog niet."

Hoe bekend de naam van de vervuiler ook mag lijken, voor Schauvliege zat er gisteren niks anders op dan te melden dat ze "klacht zal indienen tegen onbekenden".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234