Zondag 02/10/2022

Het kortste interviewCatherine Van de Heyning

‘Doe alleen aan sexting op apps die daarvoor dienen’: experte waarschuwt voor online afpersing

Catherine Van de Heyning Beeld rv
Catherine Van de HeyningBeeld rv

Een 27-jarige man uit Deurne dwong via een vals online profiel meer dan twintig slachtoffers tot seksueel expliciete beelden en handelingen. Professor Catherine Van de Heyning (UAntwerpen), gespecialiseerd in cybergeweld, ziet online afpersing steeds vaker gebeuren.

Kelly Van Droogenbroeck

Is deze zaak een uitzondering of komt online afpersing vaker voor dan we denken?

Van de Heyning: “Het is zeker geen uitzondering. We zien dat steeds meer. Enerzijds rapporteren slachtoffers het steeds vaker. Sinds 2016 is het strafbaar om naaktbeelden te verspreiden. Als zo’n zaak in de rechtbank komt, kunnen andere slachtoffers zich daarin herkennen. Op dat vlak is deze zaak een goed verhaal: de dader is gevonden en er zal misschien gerechtigheid geschieden.

“Anderzijds zit ook het fenomeen zelf in een stijgende lijn. Sociale media hebben dat versneld. Terwijl er vroeger alleen sexting was via tekstberichten, maken we nu veel gemakkelijker beelden die we snel kunnen uitwisselen. Ook COVID-19 heeft een rol gespeeld. Tijdens de lockdowns hadden we geen rechtstreekse contacten meer. Daardoor waren we nog meer op sociale media aangewezen voor onze seksuele ontwikkeling.”

De dader zou meer dan twintig slachtoffers gemaakt hebben, waarvan hij sommige zelfs zou hebben aangerand of verkracht. Gaan online afpersingszaken altijd zo ver?

“We zien bij dit fenomeen eigenlijk drie verschillende soorten daders. Een eerste type is de (ex-)partner. Die richt zich dan op één slachtoffer, die men wil dwingen om bij zich te blijven, terug te komen, of bepaalde seksuele handelingen uit te voeren. Een tweede soort is wat je hier of bij de zaak-‘Eveline’ zag. Iemand doet zich online voor als iemand anders met het doel om beelden te krijgen waarmee men seksuele handelingen of geld afdwingt. En de derde groep zijn internationale, criminele bendes die het alleen voor het geld doen. Bij hen is afpersing een businessmodel, waardoor ze veel slachtoffers maken.”

De slachtoffers in deze zaak zouden allemaal laaggeschoold zijn, en sommigen ook minderjarig. Zijn bepaalde groepen kwetsbaarder dan andere?

“Er is nog geen onderzoek over de invloed van opleiding, maar leeftijd is absoluut een factor. Het merendeel van de slachtoffers is jonger dan 35 jaar. Op die leeftijd zijn mensen zich nog seksueel aan het ontplooien en zoeken ze meer online contacten. Daarnaast zijn zij ook gewoon meer online aanwezig. Bij minderjarigen zijn de daders vaak mensen die ze kennen. In zulke gevallen eisen ze soms de domste dingen, zoals mobiele herlaadkaarten.

“De daders zijn vaak ook vrouwenhaters. Maar het is een breed fenomeen. Zeker bij lgbtq+-zaken is er een hoog aantal mannelijke slachtoffers. De daders dreigen er dan bijvoorbeeld mee om de geaardheid van het slachtoffer bekend te maken.”

Hoe kunnen mensen zich tegen online afpersing beschermen?

“Door te verhinderen dat er foto’s zijn waarmee je afgeperst kan worden. Mensen denken dat Snapchat veilig is, maar dat is helemaal niet zo. Gebruik in plaats daarvan applicaties die speciaal gericht zijn op sexting. Zorg ook dat je gezicht of andere opvallende kenmerken, zoals een tattoo, niet zichtbaar zijn. Tot slot kunt je al heel wat ellende omzeilen door ervoor te zorgen dat je weet wie er aan de andere kant zit. Dat kan door live contact of streaming.

“Als je toch met afpersing te maken krijgt, blijf er dan niet alleen mee zitten. Er zijn veel manieren om ervoor te zorgen dat die beelden zich niet verder online verspreiden. Rapporteer het onmiddellijk op sociale media en neem contact op met het Instituut voor de Gelijkheid voor Vrouwen en Mannen. Schakel ook de politie in. Zedenslachtoffers zijn vaak bang om hun anonimiteit te verliezen. Maar ze weten niet dat de media hun identiteit moeten geheim houden en dat het Instituut zich in hun plaats burgerlijke partij kan stellen. Zoek ook zeker psychologische hulp als het te traumatisch is.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234