Zaterdag 20/08/2022

Dokter Epo ontmoet zijn rechters

Michele Ferrari begeleidde renners met 'onopspoorbare middelen'

In Italië is de wielerwereld in de ban van het proces tegen dokter Michele Ferrari. Hij begeleidde in de jaren tachtig en negentig renners als Francesco Moser, Tony Rominger en Mario Cipollini naar de top. Ferrari zong destijds onverbloemd de lof van epo: 'Als ik renner was en ik wist dat er een onopspoorbaar product bestond, dan zou ik het gebruiken.'

Yves Bordenave

De man voor wie gisteren in het Italiaanse Bologna de rechtsgang begon, was de afgelopen week voortdurend onbereikbaar. Zelfs zijn patiënten slagen er niet meer in hem te contacteren. "Sinds juli is hij verdwenen", vertrouwt een van hen, een wielrenner die liever anoniem blijft, ons toe. Dokter Michele Ferrari antwoordt niet meer. "De mythe", zoals zijn landgenoten hem noemden, wordt verdacht van "het aanzetten tot dopinggebruik en het illegaal beoefenen van de geneeskunde". De dottore werd opgepakt door de Italiaanse justitie nadat hij ruim vijftien jaar actief was in de buik van het wielerpeloton. De Amerikaan Lance Armstrong, winnaar van de drie laatste edities van de Ronde van Frankrijk, onthulde onlangs dat hij een beroep deed op de diensten van de arts.

Michele Ferrari begon zijn loopbaan in het begin van de jaren tachtig aan het instituut van Ferrara, aan de zijde van zijn leermeester, Francesco Conconi (inmiddels opgepakt voor verhoor in een andere dopingzaak). Als ploegdokter (Gis, Ariostea en Gewiss) maakte hij zich los van Conconi in 1984. Francesco Moser, nochtans op zijn terugweg - hij was al ouder dan 33 jaar -, verpulverde in januari van dat jaar het werelduurrecord van Eddy Merckx op de wielerbaan van Mexico: 50,808 km/u. Drie dagen later reed hij 51,151 km/u. Een gestroomlijnd kader en volle wielen: op deze futuristische machine leek de Italiaan wel een buitenaards wezen. Maar, meer nog dan naar de technologie, ging zijn aandacht heel bijzonder uit naar zijn biologische en fysiologische voorbereiding.

Francesco Conconi, groot aanhanger van de bloedtransfusie, dirigeerde de medische staf, waarin Michele Ferrari een actieve rol speelt. De onderneming werd een succes, die nog meer weerklank krijgt wanneer Moser twee maanden later de klassieker Milaan-Sanremo aan zijn palmares kon toevoegen en die prestatie nog eens herhaalde in de Ronde van Italië, die hij won voor Laurent Fignon.

Van toen af sloten de Italiaanse kampioen en de jonge dokter (Michele Ferrari was 31 in 1984) een deal. De dokter vervoegde de renner bij de Gis-ploeg. "Ik heb een goede relatie met hem opgebouwd want hij fietste, deed aan triatlon, hij begreep mijn noden. Meer dan drie jaren stond hij zeer dicht bij mij. Daarna heeft hij de fout gemaakt zich niet meer aan een ploeg te binden en is hij meerdere renners per keer gaan verzorgen", verklaarde Francesco Moser in 1999 aan de Franse krant L'Equipe.

1987: gekroond door de "heropstanding" van de Italiaanse kampioen opent Michele Ferrari zijn eigen kabinet. Als oud-atleet - hij werd Italiaans kampioen op de 1.000 meter bij de kadetten - is Michele Ferrari een prestatiefreak. In die tijd wordt de Zwitserse renner Tony Rominger zijn geliefde "patiënt". De wielerploegen, Ariostea, later Gewiss, maken gebruik van zijn diensten. Op het eind van de jaren tachtig maakt de erytropoëtine (epo), dat nog maar net door onderzoekers synthetisch gefabriceerd kon worden, een opzienbarende intrede in het peloton.

Michele Ferrari hief de mantra aan: "Als ik renner was en ik wist dat er een onopspoorbaar product bestond, dan zou ik het gebruiken", zei hij. Dat product bestond. Meer nog, het toonde een doeltreffendheid zonder voorgaande. Het was de befaamde epo waarvan Michele Ferrari zei dat het "even onschadelijk was als een glas sinaasappelsap".

"Ferrari wist wat epo was", zegt Francesco Moser later. "Hij verbond het aan andere producten." De dottore gaat mirakelen verrichten. In 1994 behalen zijn poulains van Gewiss (Moreno Argentin, Giorgio Furlan en Jevgeni Berzin) de eerste drie plaatsen in de Waalse Pijl, imponeren ze in Milaan-Sanremo (Furlan) en triomferen ze in de Giro (Berzin).

Ferrari zingt echter iets té openlijk de lof van epo en wordt ontslagen bij Gewiss. Hij verwijdert zich dan wel van de renners, maar zijn kabinet loopt niet leeg. "Je moest een aanbeveling hebben om een afspraak vast te kunnen leggen", herinnert een van zijn patiënten zich. Een aanbeveling en veel geld. "Vanaf het eerste bezoek moest ik 120.000 frank baar geld betalen", vervolgt dezelfde getuige. Soms laat Michele Ferrari zich betalen met percentages van de winst die "zijn" renners boekten.

Francesco Conconi neemt er aanstoot aan: "Ferrari had gewoon besloten handelaar te worden." Die handel blijft groeien tot in 1998. Tijdens die zomer laat rechter Giovanni Sponosa, die een onderzoek naar de trafiek van medicamenten in een apotheek in Bologna leidt, een huiszoeking verrichten in het kabinet van de dottore in Ferrara. Hij neemt dossiers, recepten en informatiefiches in beslag. De Italianen Ivan Gotti en Mario Cipollini, de Fransman Armand de Las Cuevas, de Spanjaard Abraham Olano en een heleboel anderen stonden op die lijsten. Toen hij ondervraagd werd door de politie, getuigde Filippo Simioni, een renner van de trans-Alpijnse ploeg Cantina Tollo: "In 1997 vertelde de 'mythe' me dat ik epo moest nemen als ik een goede Tour wilde rijden en Andriol (testosteron) om mijn krachten te doen toenemen en om na de trainingen te recupereren." Het verhoor van de renner, dat in augustus in het Italiaanse tijdschrift GQ werd gepubliceerd, is een bezwarend element voor de dokter. Zijn proces, dat zich een jaar na dat van Rijsel afspeelt, moet de rol die verscheidene dokters speelden in het banaliseren van dopinggebruik in de sport aan het licht brengen.

Na een eerste procedurele zitting werd de voortzetting van het proces gisteren uitgesteld tot 12 december.

© Le Monde

Voor de Italiaanse dokter Michele Ferrari was epo 'even onschadelijk als sinaasappelsap'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234