Zondag 25/09/2022

Dood van Dubcek blijft vragen oproepen

Het Slowaakse ministerie van Binnenlandse Zaken heropent het onderzoek naar de dood van de verlichte communist Alexander Dubcek, tijdens de Praagse Lente president van Tsjecho-Slowakije. Dubcek stierf in 1992 door een auto-ongeluk, kort voor het uiteenvallen van Tsjecho-Slowakije in de onafhankelijke staten Tsjechië en Slowakije. Bij een eerder onderzoek bevond een rechtbank Dubceks chauffeur schuldig aan nalatigheid en roekeloos rijgedrag. Daarmee was de zaak afgedaan. De chauffeur, Jan Reznik, kreeg echter al gratie voordat hij ook maar aan het uitzitten van zijn straf begon. Om het ongeluk heeft altijd een waas van geheimzinnigheid gehangen. Nog voor experts ter plaatse kwamen was het autowrak spoorloos, en het is nooit meer teruggevonden. De aktetas van Dubcek, die naast hem op de achterbank lag, was ook verdwenen. Sommigen menen te weten dat in die tas documenten zaten over Dubceks ondervragingen in Moskou in 1968, en dat die uiterst gevaarlijk waren voor de Russische geheime dienst KGB.

Van de KGB, zoals die dienst toen nog heette, werd trouwens meteen gezegd dat haar agenten de hand hadden in het ongeluk. Dubcek zou vermoord zijn door de KGB om zo te voorkomen dat hij zich verder zou bezighouden met onderzoek naar de sovjetinvasie in zijn land. De Praagse geheime dienst StB zou de Moskouse vrienden van de KGB meer dan een handje hebben geholpen. De Slowaak Dubcek was in 1968 de architect van het experiment van het communisme met een menselijk gezicht. De Russische inval van 21 augustus 1968 maakte een eind aan de zogeheten Praagse Lente en bracht het harde stalinisme opnieuw in het zadel.

Andere geruchten willen dat politieke rivalen achter de dood van Dubcek zitten. Politici die hem als een sta-in-de-weg beschouwden voor hoge functies in het nieuwe, onafhankelijke Slowakije. De Sociaal-Democratische Partij van Slowakije (SDSS), waarvan Dubcek kortstondig voorzitter is geweest, diende het verzoek tot heropening van het hele onderzoek in. Volgens de partij is de dood van de hervormingsgezinde communist nooit grondig onderzocht. Dubcek was, net zoals Vaclav Havel, een hevige tegenstander van het uiteenvallen van de Tsjecho-Slowaakse eenheidsstaat. De SDSS heeft niet bekendgemaakt of zij beschikt over nieuwe bewijzen.

Tot de val van het IJzeren Gordijn werd Dubcek, nadat hij in 1968 eerst door de Russen ontvoerd en naar Moskou werd overgebracht, gedwongen in volstrekte anonimiteit en onder politiebewaking als parkwachter in Bratislava te werken. In 1989 maakte hij een politieke comeback. Hij vervulde zelfs de functie van parlementsvoorzitter van Tsjecho-Slowakije en zou op termijn misschien ook president van Slowakije geworden zijn, tot een onopgehelderd auto-ongeluk een einde maakte aan zijn leven. (FS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234