Vrijdag 19/08/2022

'Door zich te verplaatsen, komt een mens zichzelf tegen'

Bestaat er zoiets als een Vlaamse roadmovie? Blijkbaar wel, want La Sicilia van regisseur Luc Pien werd zelfs gelanceerd met de slogan: 'De eerste roadmovie waarin de held zijn auto niet kan starten'.

La Sicilia (1997) vertelt het verhaal van een gepensioneerde mijnwerker, die vanuit Winterslag naar Sicilië vertrekt voor het huwelijk van zijn petekind. Met de auto. Maar dat zorgt al meteen na het vertrek voor problemen.

"Ik vind 'roadmovie' toch wel een bizar begrip", zegt Luc Pien. "Men is dat woord pas eind jaren '60 beginnen gebruiken, maar eigenlijk zijn de helft van alle westerns - ik was reeds als kind een westernfreak - ook allemaal roadmovies.

"Volgens mij gaat het in roadmovies niet zozeer over afstanden, maar gewoon over mensen die op zoek zijn naar zichzelf. Tegelijk blijkt dat 90 procent van alle films over mensen gaan die... op zoek zijn naar zichzelf (lacht). Ik denk dat begrippen zoals roadmovie vooral van belang zijn voor journalisten en filmwetenschappers, maar dat de makers zélf zich daar zo geen zorgen over maken. Ze vertellen een verhaal en om het te plaatsen, om het herkenbaar te maken, wordt daar dan een genre opgeplakt."

Hoe is het verhaal van La Sicilia eigenlijk ontstaan?

Luc Pien: "Het is begonnen als een kortfilmscenario dat ik geschreven had over een Turkse familie, die zich in Schaarbeek voorbereidt op de jaarlijkse reis naar Turkije: de auto wordt volgeladen, de bomma wordt er nog ingeduwd, de vogelkooi wordt op het dak gebonden en ze worden door de hele straat uitgewuifd. Het scenario stopte op de eerste parking van de autostrade, want daar valt de motor uit. Het verhaal ging dus eigenlijk alleen maar over dat vertrek.

"Zelf ben ik altijd iemand geweest die niet kan vertrekken. Maar eens ik weg ben, wil ik niet meer naar huis (lacht). Ik heb dat scenario toen aan producent Sam Cerulus van Kladaradatsch! laten lezen. Die vond dat een fantastisch uitgangspunt, maar hij wou dat het verhaal verder liep. De mensen van Kladaradatsch! kwamen allemaal uit Limburg en zij kenden dus de Italiaanse gemeenschap heel goed. Met scenarist Dirk Chauvaux heb ik dan La Sicilia geschreven over een Italiaanse mijnwerker in plaats van een Turkse familie. Omdat er verschillende producenten waren, zijn er wel wat problemen geweest met dat scenario. In een eerdere versie zat bij voorbeeld een feestje met drugs, seks en alcohol - het hoofdpersonage deed daar wel niet aan mee, maar het was wel een plezante sequentie om iets over de andere personages te vertellen - maar dat werd geschrapt omdat sommigen er meer een familiefilm wilden van maken. En dat is uiteindelijk wel gelukt. Als familiefilm staat La Sicilia nog altijd als een huis. En dat geldt ook voor de muziek van Ad Cominotto. Of La Sicilia ook gelukt zou zijn als hardere, rauwe roadmovie, zullen we nooit weten."

Hier geldt ook dat de reis belangrijker is dan de bestemming?

"In veel roadmovies is de bestemming onbelangrijk. En open. De zoektocht is fundamenteel. De mens zoekt zichzelf, bewust of onbewust. En door zich te verplaatsen, door weg te gaan uit zijn beschermende omgeving, komt hij zichzelf tegen. De essentie is dat er onderweg iets gebeurt met het hoofdpersonage."

Hoe was het om zelf on the road te gaan met een filmploeg?

"Een avontuur! De filmploeg was een jonge, door passie gedreven bende, maar de draaiperiode zelf was niet evident. Negen weken samen op stap. Ik had voorspeld: als we de eerste week doorkomen, dan weten we dat we een goede ploeg hebben. En dat is ook zo. Maar dan weet je ook waar de fouten zitten: mensen die liever de hele nacht zuipen in plaats van te slapen bijvoorbeeld. We zijn beginnen draaien in april en we dachten met de zon mee te gaan. Hoe zuidelijker, hoe meer zon. Maar dat viel nogal tegen. We zijn hier vertrokken met zon en naarmate we naar het zuiden trokken, werd het donkerder (lacht). En we hadden natuurlijk ook niet het budget om te wachten tot bijvoorbeeld de mist was opgetrokken.

"Het echte gevoel van reizen heb je niet tijdens het draaien. Het is werken. En dat gold ook voor het hoofdpersonage. Die ontdekt niets van het land waar hij doorreist, hij ontdekt alleen maar iets over zichzelf. Maar als mensen mij nu vertellen waar ze in Italië op vakantie geweest zijn, heb ik toch het gevoel dat ik daar ook overal geweest ben. Dat komt natuurlijk omdat we op voorhand weken in Italië hebben rondgereden om de juiste landschappen, het juiste klooster, enz. te vinden. In Umbrië hadden we een fantastisch klooster gevonden, waar Luigi Comencini zelfs nog gedraaid had. Maar toen we daar terugkwamen om te filmen, was er inmiddels weer zo'n aardbeving geweest en stond het hele klooster in de steigers. Uiteindelijk hebben we de kloosterscènes op drie verschillende locaties gedraaid. Het einde hebben we niet eens op Sicilië gedraaid, omdat de Italiaanse coproducent op het laatste moment was weggevallen. De Siciliaanse scènes hebben we dan maar opgenomen in een dorpje, zo'n 140 km onder Rome. De magie van de cinema!."

- La Sicilia is samen met Vergeten straat, de Louis Paul Boon-verfilming van Luc Pien, beschikbaar op dvd.

- De retrospectieve Road Movie USA in de Cinematek wordt vanavond afgesloten met Route One USA van Robert Kramer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234