Woensdag 05/10/2022

Dr. Ali Ansari, verbonden aan de universiteit van Exeter en auteur van 'A history of modern Iran since 1921'

'Ik kan op korte termijn niet erg optimistisch zijn. Het falen van de hardlijnse conservatieve factie in de islamistische staat om de sociale kwesties aan te pakken zal binnen niet al te lange tijd leiden tot een ernstige confrontatie. De mensen willen democratie. Sommigen zeggen dat ze louter economische groei willen, maar dan gaat men voorbij aan het feit dat die niet kan worden gescheiden van politieke verandering. Als je momenteel geen werkbare vrije markt of eerlijke competitie hebt in Iran, dan heeft dat alles met de politiek te maken. De economische en de politieke macht zijn in Iran erg verweven, denk maar de religieuze stichtingen of Bonyads bijvoorbeeld. Het probleem is dat er geen rechtsstaat is. En je hebt inderdaad Renault, dat eind oktober vorig jaar het groen licht gaf voor een grote investering, maar die mensen gaan daar louter assembleren, niet produceren. Ze brengen de stukken uit pakweg China en steken ze daar in elkaar.

"Je zou ook kunnen zeggen dat ik optimistisch ben, want vroeg of laat komt er een confrontatie.

"Ik ben er tegelijk van overtuigd dat Khatami, een man waar zovelen nu teleurgesteld in zijn, uiteindelijk door de geschiedenis gunstig zal worden beoordeeld. Kijk, zijn grootste falen ligt in het feit dat hij zijn enorm ambitieuze project niet heeft kunnen realiseren om Iran te transformeren tot een rechtsstaat. Maar dat is iets wat men er de jongste honderd jaar ook niet heeft gekend. Hij was evenwel een voorbeeld van wat had kunnen zijn, en persoonlijk vind ik wel dat hij vorig jaar had moeten opstappen uit protest tegen de repressie, maar tegelijk kun je er niet onderuit dat het Iran dat hij zal achterlaten fundamenteel anders is dan Iran in pakweg 1990. Een voorbeeld: er zijn in de voorbije zeven jaar geen politieke gevangenen meer geëxecuteerd. Zware straffen werden er wel uitgesproken wegens vermeend hoogverraad of godslaster, maar de fysieke eliminatie van politieke tegenstanders vindt men nu toch een brug te ver. Dat is vooruitgang.

"De regering heeft bovendien geen gelijke tred gehouden met de maatschappij. Als er nu een ultraconservatieve regering aan de macht zou komen die meteen onliberale maatregelen neemt, dan krijgt die de wind van voren. Als je nu ziet dat mensen het politieke gevecht tussen zogenaamde hervormers en zogenaamde conservatieven irrelevant vinden, dan is dat niet omdat ze zich neerleggen bij autocratie maar omdat ze gewoon totaal iets anders willen: een seculiere staat, en dus elke discussie over de graad van theocratie niet meer willen voeren.

"Europa zou een veel vitalere rol moeten spelen. De huidige stilte is oorverdovend. Het gros van de hervormingskandidaten wordt uitgesloten van deelname aan de stembusgang en Europa houdt zijn mond. Het zou al iets zijn als ze gewoon zeiden dat ze vonden dat de handelingen van de Raad van Bewakers niet door de beugel kunnen. Maar hun stilte past wellicht in de schandelijke trade off over het nucleair verdrag dat ze in oktober sloten: jullie maken geen atoomwapens en wij houden onze mond over de mensenrechtensituatie.

"Voor de machthebbers is er evenwel geen andere optie dan hervorming: of ze doen wat aan de torenhoge werkloosheid, en dus verwelkomen ze buitenlandse investeerders, of ze gaan eronder uit. Maar ik vrees dat ze de noodzakelijke voorwaarden niet zullen scheppen en die rechtsstaat niet willen." (CV)

'Je zou kunnen zeggen dat ik optimistisch ben, want ooit komt er een confrontatie'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234