Vrijdag 30/09/2022

Dr. Frankenstein schept zelf levende wezens

Laat de steeds verder schrijdende gentechnologie ons toe zelf levende wezens te maken? Als het aan de Amerikaanse geneticus Craig Venter ligt, is het antwoord op deze vraag positief. Op een congres van de American Association for the Advancement of Science (AAAS) in het Californische Anaheim deed de man het afgelopen weekend uit de doeken hoe hij momenteel de laatste hand legt aan het eigenhandig creëren van een Mycoplasma genitalium, het eenvoudigste micro-organisme.

Brussel.

Van onze medewerker

Het werk van Venter herinnert aan Mary Shelleys Dr. Frankenstein, die ook uit lichaamsdelen een 'monster' creëerde. Ook Venter wil uit een bestaande bacterie een nieuwe bouwen. Terwijl de mens ongeveer 80.000 genen heeft, beschikt M. genitalium er slechts over 470. Venter haalde genen weg uit de bacterie om uit te vissen welke genen noodzakelijk zijn om het wezentje in leven te houden. Met 300 genen lukt dat. Met dat beperkte aantal genen wil Venter nu een nieuwe bacterie maken. In theorie is het zelfs mogelijk om het genetische materiaal na te maken. De vaag blijft natuurlijk of het namaken van dit genetische materiaal op zichzelf wel voldoende is. Er is immers nood aan een omhulsel, een cel om dit materiaal te stockeren. "Wat Craig Venter doet, kunnen we moeilijk als 'zelf creëren' omschrijven", zegt professor Peter Marynen, geneticus verbonden aan het Centrum voor Menselijke Erfelijkheid van het Leuvense U.Z. Gasthuisberg. "Het micro-organisme heeft het laagste aantal gekende genen van alle bacteriën, zodat het inderdaad mogelijk is om de volledige combinatie te kennen en na te maken. Het probleem blijft dan dat er nog steeds een 'omgeving' nodig is om dit genetische materiaal in te stoppen. Er kunnen dus wel zelf vervaardigde stukken in bestaande bacteriën ingebracht worden, maar dat lijkt me nog iets anders dan het zelf creëren van bacteriën uit het niets." Nochtans stelde Craig Venter op het congres in Anaheim dat het mogelijk moet zijn om het genetisch materiaal in een mengsel te brengen met daarin de noodzakelijke bestanddelen zodat zich, net zoals bij het ontstaan van leven op onze planeet, spontaan een omhulsel zal vormen rond het genetische materiaal. "Het is onmogelijk om de evolutie waar we al miljarden jaren mee bezig zijn van vandaag op morgen in een labo dunnetjes over te doen", denkt professor Marynen.

Een en ander neemt niet weg dat het zinvol is om na te denken over de mogelijkheden en de ethische problemen die zich stellen bij het geëxperimenteer met erfelijk materiaal. Het aanpassen van een micro-organisme door er zelf vervaardigd genetisch materiaal in aan te brengen, lijkt Peter Marynen verdedigbaar. "Als de oude Belgen de juiste gisten selecteerden om het beste bier te brouwen, was dit ook een proces waar geen haan om kraaide. Vermits gemodificeerde micro-organismen nuttig kunnen zijn, zowel voor de industrie als voor de ontwikkeling van geneesmiddelen, lijkt me de ontwikkeling ervan het overwegen waard. Wanneer we ooit echt zelf micro-organismen zouden kunnen creëren, ligt de zaak natuurlijk anders. Niet alleen zie ik niet onmiddellijk concrete toepassingen, op dat moment duiken er ook andere belangrijke ethische vragen op." Dat beseft Venter ook. "Is het wel ethisch verantwoord om synthetisch leven te maken", vroeg hij tijdens een persconferentie. Alvorens verder te experimenteren wil hij raad vragen aan ethici en theologen. "Maar de discussie is de moeite waard", zei Venter. "Want in essentie stellen we de vraag: wat is nu precies leven?"(ToC / JDZ)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234