Donderdag 30/06/2022

Duitse politicus Oskar afontaine bestempelde buitenlandse arbeiders met nazi-term 'Fremdarbeiter'

'Het is een schande dat Lafontaine de emoties tegen buitenlanders aanwakkert door op dat soort woorden terug te grijpen'

Rode Oskar slikt bruine woorden niet in

De linkse Duitse politicus Oskar Lafontaine slaat wel vaker een scherpe toon aan. Maar op een verkiezingsmeeting vorige week in het Oost-Duitse Chemnitz maakte hij het erg bont: toen hij het had over buitenlandse werknemers die in Duitsland voor lage lonen werken, gebruikte hij de term Fremdarbeiter: niets minder dan een nazi-woord voor gedeporteerden die in een werkkamp aan de slag moeten. Flinke ophef verzekerd in de aanloop naar de Duitse parlementsverkiezingen.

Brussel

Eigen berichtgeving

In de aanloop naar de voor september geplande parlementsverkiezingen in Duitsland neemt de zenuwachtigheid toe. De rood-groene regering-Schröder heeft niet alleen een geduchte tegenstrever aan de christen-democratische CDU van Angela Merkel, ook aan de linkerflank krijgen sociaal-democraten en groenen het flink warm.

Geen wonder dus dat een recente uitschuiver van Oskar Lafontaine, ooit nog voorzitter van de SPD en minister van Financiën maar sinds kort bezig met de oprichting van de dissidente socialistische stroming WASG ('Democratisch Alternatief voor Arbeid en Sociale Gerechtigheid'), door de regeringspartijen dankbaar aangewend wordt om tegen hem van leer te trekken. Had Lafontaine zich maar niet tot buitenlanderonvriendelijk taalgebruik moeten verlagen.

Dat laatste gebeurde vorige week in het Oost-Duitse Chemnitz, het vroegere Karl-Marx-Stadt. Op een politieke meeting liet Lafontaine, wiens nieuwe links-linkse formatie in het licht van de vervroegde verkiezingen zal samenwerken met de post/neo-communistische PDS van Gregor Gysi, zich de term 'Fremdarbeiter' ontvallen. Eigenlijk was het Lafontaines bedoeling kritiek te spuien op kanselier Schröder, die volgens hem niets onderneemt om te vermijden "dat familievaders en vrouwen werkloos worden terwijl Fremdarbeiter ('buitenlandse arbeidskrachten') tegen een goedkoop loon hun arbeidsplaatsen wegnemen".

Dat Oskar Lafontaine zich op die manier tot een Duitse vertaling van het Franse 'Poolse-loodgietercomplex' liet verleiden, tot daaraan toe. Lafontaine is altijd al fel van leer getrokken tegen de sociale dumping waar de Europese sociaal-economische politiek in zijn ogen toe leidt en toonde zich ook een overtuigd tegenstander van de ter ziele gegane Europese grondwet.

Maar dat was bepaald niet het probleem. De verontwaardiging zat helemaal in het woord 'Fremdarbeiter' - een term die onder Hitler gebruikt werd voor dwangarbeiders, weggevoerden uit de door nazi-Duitsland bezette landen die in het Derde Rijk in kampen tewerkgesteld werden of in mensonwaardige omstandigheden voor de Duitse oorlogsindustrie ingezet werden. In heel Duitsland is dan ook sterk afkeurend op Lafontaines foute taal gereageerd.

"Het heeft gewoon geen pas dat buitenlandse werkneemsters en werknemers door een Duitse politicus beladen worden met een boosaardige, historisch bezwaarde term als 'Fremdarbeiter'", reageerde politiek bondgenoot Wulf Gallert, fractievoorzitter voor de PDS in het deelstaatparlement van Saksen-Anhalt. "Elke schijn van xenofobe vooroordelen moet uit het debat geweerd worden", zei ook Wulfs collega uit Thüringen, Bodo Ramelow. Ramelow voegde eraan toe dat de zaak "in alle vriendelijkheid" met Lafontaine besproken zou worden.

Werd 'Rode Oskar' door zijn bondgenoten op de korrel genomen, dan was voor zijn centrumlinkse tegenstrevers het huis te klein. "Lafontaine zet aan tot xenofobie en dat is aanstootgevend", fulmineerde de voorzitster van de parlementaire commissie Binnenlandse Zaken van de Bundestag, SPD'ster Cornelie Sonntag, tegen de Saarlandse politicus. "Hij heeft een Unwort uit de nazi-tijd gebruikt", reageerde ook de groene rechtsspecialist Jerzy Montag. "Het is een schande dat Lafontaine de emoties tegen de buitenlanders aanwakkert door op dat soort woorden terug te grijpen." Ook andere SPD- en groene kopstukken trokken hard tegen Lafontaine van leer.

Lafontaine, nooit te beroerd voor een krasse uitspraak en al vaker betrapt op slips of the tongue of controversiële attitudes, neemt intussen niets terug van wat hij gezegd heeft. Volgens de ex-minister van Financiën, die in 1999 op spectaculaire wijze het kabinet-Schröder verliet omdat hij zich niet kon vinden in de onafhankelijkheid en soevereiniteit van de Europese Centrale Bank, heeft hij nooit de bedoeling gehad een discriminerende toon aan te slaan tegen buitenlanders. Als hij dat wel gewild had, zo legde hij uit, dan zou hij een andere term gebruikt hebben, Zwangsarbeiter ('dwangarbeiders').

De episode roept hoe dan ook herinneringen op aan het recente grondwettelijke debat bij onze zuiderburen. In de aanloop naar het referendum van 29 mei werden extreem-linkse en socialistische tegenstanders van de grondwet ook in Frankrijk herhaaldelijk op de korrel genomen voor uitspraken die volgens het jakamp op het randje van de xenofobie balanceerden of minstens de indruk wekten dat 'Franse arbeiders eerst!' het officieuze motto was.

In hoeverre de hele rel gebruikt zal worden in het vervolg van de campagne, blijft koffiedik kijken. Zeker is wel dat Lafontaine er zijn entree als WASG-voorman alvast niet mee gemist heeft. De politicus wil opkomen in Noordrijn-Westfalen, de economische motor en volkrijkste deelstaat van Duitsland. Lafontaine keerde de SPD de rug toe nadat de historisch 'rode' staat enkele weken geleden voor zwart geopteerd had: bij de deelstaatverkiezingen haalde de CDU er een verpletterende overwinning. (LD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234