Vrijdag 19/08/2022

Duitse tekenaar Reinhard Kleist verstript indringend portret van Johnny Cash

De 'Man in Black' in zwart-wit

In Duitsland geldt Reinhard Kleist (39) als een van de belangrijkste striptekenaars van het moment. Dat dankt hij onder meer aan zijn stripbiografie van countryrebel Johnny Cash, die hem de Max und Moritzprijs voor 'de beste publicatie van 2008' opleverde. Het boek, oorspronkelijk uit 2006, verscheen zopas in het Nederlands.

Door Dirk Steenhaut

BRUSSEL l Cash - I See a Darkness dient zich aan als een graphic novel of literaire strip, een genre dat ook door Art Spiegelman en Marjane Satrapi wordt beoefend. Kleists onopgesmukte tekenstijl, volledig in zwart-wit, past uitstekend bij de turbulente levenswandel van zijn hoofdfiguur.

De titel I See a Darkness is een verwijzing naar een song van Bonnie 'Prince' Billy die Johnny Cash aan het eind van zijn leven opnam als onderdeel van zijn American Recordings. Het lied paste hem als een handschoen en wie een beetje vertrouwd is met de biografie van de 'Man in Black' begrijpt waarom. Cash (1935-2003) kon zich probleemloos inleven in de psychologie van gedetineerden en drop-outs die een zware misstap hadden begaan, omdat hij zelf, door zijn zelfdestructieve natuur, meer dan eens aan de rand van de afgrond had gestaan. Geen toeval dus dat schuld en boete in zijn werk altijd een belangrijke plaats zouden blijven innemen.

Fans van Johnny Cash zullen uit Kleists stripbiografie weinig nieuws vernemen. Maar eigenlijk gaat het minder om het verhaal dan om hoe het verteld wordt. De auteur, een graficus die tegenwoordig ook actief is als boekillustrator, ontwerper van platenhoezen en reclametekenaar, wilde oorspronkelijk cineast worden. Alleen stelde hij vast dat hij voor zoiets veel te individualistisch ingesteld was. "Strips tekenen is een goed alternatief", zei hij ooit in een interview. "Het is als het maken van een film op papier, waarbij je in je eentje het hele filmproductieteam bent." Cash - I See a Darkness heeft dus iets van een biopic. Het is alsof Reinhard Kleist achter zijn tekentafel een onzichtbare camera hanteert. De tekenaar onderbreekt zijn verhaal ook op geregelde tijdstippen met visuele uitbeeldingen van songs als 'Folsom Prison Blues', 'Big River' of 'A Boy Named Sue'.

Alcohol en pillen

Het boek begint in de gevangenis en zoomt in op Glen Sherley, een bajesklant die een opname van zijn song 'Greystone Chapel' naar Johnny Cash stuurt, in de hoop dat die er iets mee zal doen. Later zal blijken dat de countryzanger het nummer tijdens zijn beruchte optreden in de Folsomgevangenis inderdaad op zijn repertoire zet. Maar een exhaustieve biografie heeft Kleist zeker niet getekend. In de plaats daarvan concentreert hij zich op enkele sleutelfasen uit Cash' leven. We zien de artiest opgroeien in een arme familie van katoenplukkers en al vroeg getraumatiseerd worden door de dood van zijn lievelingsbroer Jack. We zijn getuige van de eerste muzikale stappen van Johnny Cash met The Tennessee Two, de eerste opnamen in de Sun Studio van Sam Phillips met Elvis Presley en Carl Perkins, zijn tot mislukken gedoemde huwelijk met Vivian Liberto. Naarmate het succes toeneemt, laat Cash zijn levensstijl steeds meer domineren door alcohol en pillen waardoor zijn gedrag onvoorspelbaar en gewelddadig wordt.

In het tweede hoofdstuk, dat de periode 1977-'67 omspant, zien we hoe Johnny Cash rebelleert tegen de routine die de roem met zich meebrengt en hoe de neerwaartse spiraal zich voortzet, met herhaaldelijke aanhoudingen wegens drugsbezit en een bijna fatale autocrash als gevolg. Dank zij de steun en de liefde van zangeres June Carter van The Carter Family, die op dat moment nog met een ander getrouwd is, zal hij de situatie uiteindelijk te boven komen. De artiest put ook kracht en troost uit zijn hervonden geloof.

Snapshot van een bewogen leven

Het centrale luik in het boek is januari 1968, de periode waarin de 'Man in Black' optreedt in Folsom Prison en door zijn empathie met het leed van de gevangenen uiteindelijk de stem en het geweten van de VS wordt. Daarna maakt Reinhard Kleist een enorme sprong in de tijd: drie decennia later ontmoeten we Cash als oude man in de studio met Rick Rubin, die zijn slabakkende carrière alsnog een renaissance bezorgt. De laatste beelden zijn die van een grijsaard die zijn demonen nog één keer in de ogen kijkt voor hij in zijn eentje de leegte tegemoet blikt.

I See a Darkness is een indringend portret van de mens én de muzikant Cash, een snapshot van een bewogen leven en een doorvoelde hommage aan een van de grootste artiesten van de voorbije eeuw. Een literaire strip waar, haast letterlijk, muziek in zit.

Cash - I See a Darkness van Reinhardt Kleist is verschenen bij Uitgeverij Silvester. Het boek (gebonden) kost 19,95 euro.

Kleist tekent geen exhaustieve biografie, maar concentreert zich op enkele sleutelfasen uit Cash' leven

n Cash - I See a Darkness is een doorvoelde hommage aan een van de grootste artiesten van de voorbije eeuw. Weinig nieuws voor de fans in de zwart-witte graphic novel, maar de vertelstijl is belangrijker dan het verhaal zelf.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234