Maandag 26/09/2022

De passie van devos

Eddy Wally in het Witte Huis

President Donald Trump bij zijn inauguratiespeech.  Beeld REUTERS
President Donald Trump bij zijn inauguratiespeech.Beeld REUTERS

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Carl Devos

Wie de analyses leest die de voorbije dagen over president Trump passeerden, moet vrezen dat de wereld in groot gevaar is. Zelfs al is elk element daarvan afzonderlijk juist en terecht, de vraag blijft of het geheel voldoende genuanceerd is. Het gaat er niet om hem 'een kans te geven' omdat hij 'nu eenmaal verkozen is', maar fundamenteler: is het allemaal waar wat over de man zonder waarheid wordt gezegd?

Hij houdt er enkele zeer te veroordelen, discriminerende meningen op na, maar hebben we nog voldoende kritische distantie om zonder al te grote vooringenomenheid en betrokkenheid zijn beleid te evalueren? Opdat we juist zouden reageren moeten we eerst correct analyseren. Wie hierin enige verdediging van Trump, zijn ideeën of stijl ziet, vergist zich schromelijk. Het is wel veelzeggend dat deze dienstmededeling nodig is.

Voortaan is 'president' Trump onderwerp van veel verontrustende analyses. Dat begon met zijn inaugurale rede, die geheel in de lijn van zijn campagne lag. Critici vonden hem daarom niet presidentieel genoeg. Mocht Trump de baseline van zijn campagne verlaten hebben, was de opmerking dat hij zijn bocht al aan het nemen was en beloftes inslikte. Allebei juist.

Carl Devos. Beeld photo news
Carl Devos.Beeld photo news

De focus van veel media ligt daarbij op bekend Amerika, op New York en Washington, en laat het grootste deel ervan buiten beeld. Waar veel leftbehinds - deplorables in Clinton-taal - wonen. Die zich bizar genoeg identificeren met een multimiljonair die geen belastingen betaalt en zijn werknemers exploiteert of met buitenlandse productie beconcurreert. Die verklaring is de voorbije maanden al gemaakt. Een vraag die daarbij blijft hangen is waarom acht jaar 'change' van die inderdaad fantastische Obama niet volstond om Clinton een meerderheid van de kiesmannen op te leveren.

Dialoog

Trump liet weten dat hij Amerikaanse werknemers, belangen en grenzen zou verdedigen. Dat klinkt niet modern en open. Dat zou zelfs dom en nog minder fraai zijn. Maar als we dergelijke standpunten hard en genadeloos afbranden, niet altijd met argumenten, zelfs ridiculiseren, hoe moeten zoveel burgers - ook hier - zich dan voelen die daar, minstens in stilte, begrip of zelfs steun voor voelen? Er zijn er nogal wat die voor werk in en van eigen streek, tegen buitenlandse lageloonconcurrentie of illegale immigratie zijn. Het is niet dat we deze gedachten niet tegen de haren mogen strijken om de aanhangers ervan niet te bruuskeren, we moeten daarover op een slimme manier in dialoog gaan.

Want Trump is slim. Taalkundigen ontwaren in zijn bokkige stijl - een inversie van Obama's eloquentie, die door anderen dan weer als hollywoodiaanse praatjes werd afgedaan - een eigen, succesvolle benadering. De onsamenhangende buikspreker lijkt een systeem te hanteren. Misschien zelfs onbewust en chaotisch, maar een systeem dat intuïtief aanslaat. 'Build that wall' en 'drain the swamp' zijn klassiekers. Hier en daar doemt de Eddy Wally-vraag op. Het werd nooit helemaal duidelijk hoezeer Eduard René Van De Walle samenviel met zijn alter ego Eddy Wally. Was het een typetje van sluwe zakenman Van De Walle, of was Wally echt? Een succes was hij zeker, zelfs op studentenfuiven waar ze hem ook uitlachten.

Trump met argumenten weerleggen is moeilijker dan zijn leuzen geloven. Niet zozeer intellectueel. In een van de eerste middelbare lessen economie passeert de Britse econoom David Ricardo en diens befaamde 'theorie van de comparatieve voordelen': handel is altijd beter dan protectionisme. Toch vanuit een rationeel perspectief. Zelfs een eenvoudige theorie uit de eerste jaren van het middelbaar onderwijs, over wijn en laken in Portugal en Engeland, spreekt de vertaling van 'America first' in het afsluiten van Amerikaanse handelsgrenzen tegen. Dus?

Dat mag niet tot zelfgenoegzaamheid leiden. Het is niet dat slimmeriken voor vrijhandel en dommeriken ertegen zijn. Protectionisme is emotioneel en verleidelijk. Zo is in eigen land het pleidooi te horen om producten van eigen producenten te kopen, niet van online buitenlandse. Nadat premier May voor een 'harde brexit' pleitte, lieten enkele felle verdedigers van de EU weten dat de Britten niet op veel goodwill moeten rekenen. De EU moest zich ferm opstellen en in ruil voor handelsakkoorden allerlei forse tegeneisen stellen, over productnormen en vrij personenverkeer. Daar zijn in specifieke gevallen ook goede, rationele en economische redenen voor.

Maar niet altijd. Het dient ook als dreigement, als een voorbeeld voor wie er in de toekomst aan zou denken om uit de EU te stappen. Blijkbaar geloven zelfs die voorstanders niet meer in de spontane overtuigingskracht van de 'evidente' voordelen van het EU-lidmaatschap. Open grenzen en handel zijn altijd beter, toch? De Trump-kiezers zijn niet alleen. Ze zijn onder ons.

Ze zijn niet met beledigingen en dreigementen te overtuigen. Dat geldt ook voor kritiek op zijn mediakritiek. Wat Trump doet is intimideren en liegen, hij brengt de vierde macht in diskrediet, door systematische verdachtmaking en aanvallen. Dat ondermijnt de geloofwaardigheid van media, cruciaal in een democratie. Er is geen Lügenpresse, maar de vraag mag gesteld worden: is er voldoende tegenmacht voor de vierde macht? Die moet vooral van binnenin komen. Is er genoeg mediakritiek en reflectie binnen media? Is de scheiding tussen feiten, analyse en duiding, en commentaar voor iedereen duidelijk genoeg?

Wie zegt dat Trump zich ook met zijn visie op media vergist, heeft gelijk. Maar dat hij zich alleen maar vergist, is geen genuanceerd standpunt. Daar zijn we toch voor?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234