Dinsdag 04/10/2022

AchtergrondOekraïne

Een ballerina met een AK-47: Oekraïne heeft zijn vrouwelijke soldaten steeds harder nodig

Een vrouw doet mee aan een militaire training in Odesa, vorige maand. Beeld NurPhoto via Getty Images
Een vrouw doet mee aan een militaire training in Odesa, vorige maand.Beeld NurPhoto via Getty Images

Een groeiend aantal vrouwen dient in het Oekraïense leger. Een militaire woordvoerder in Odesa zei deze week zelfs dat hun rol zal moeten worden uitgebreid als de oorlog zich voortsleept en het aantal doden toeneemt.

Stieven Ramdharie

Het Oekraïense leger is apetrots op Olesia Vorotnyk, de ballerina die haar balletschoenen verruilde voor een AK 47-geweer toen de Russen het land binnenvielen. Sinds het Britse weekblad The Economist berichtte over haar bijzondere wisseling van carrière, onder de kop ‘Een Oekraïense ballerina trekt ten strijde’, wordt Vorotnyks verhaal op sociale media aan de man gebracht door Kiev.

Een mooier uithangbord, een toonbeeld van vaderlandsliefde, is immers nauwelijks denkbaar. Drie jaar geleden sneuvelde haar man bij de strijd tegen de pro-Russische separatisten in de Donbas. Vorotnyk (30), die een jonge zoon heeft, aarzelde geen moment toen Moskou het startsein gaf voor de inval.

‘Toen de grootschalige Russische invasie begon, sloot Olesia Vorotnyk, een ballerina bij de Nationale Opera, zich aan bij de militaire reserves’, twitterde het ministerie van Defensie woensdag. Compleet met foto’s waarop Vorotnyk in het operagebouw is te zien én in militair uniform, poserend voor zandzakken met een AK-47 in de hand. De ballerina zelf vond haar keuze niet minder dan logisch. ‘Ik kan schieten, het is mijn hobby’, zegt ze in het weekblad. ‘Ik wist dat ik niet naar het buitenland zou gaan bij een invasie. Ik zou vechten.’

Verdedigen

Bijna negen miljoen Oekraïners zijn het land ontvlucht sinds de oorlog begon, voornamelijk vrouwen en kinderen. Veel achterblijvers, van huisvrouwen tot parlementariërs, sloten zich aan bij de vrijwilligersbrigades om hun buurt te helpen verdedigen. Anderen meldden zich bij het leger en de Territoriale Defensiemacht (TDF), de nationale reserves van de krijgsmacht waar ook oud-militairen dienen.

Mede vanwege de oorlog is het aantal vrouwen in het Oekraïense leger nog nooit zo groot geweest. Staatssecretaris van Defensie Anna Maljar meldde vorig jaar dat zo’n 15 procent van het militaire personeel vrouw was, nu is dit zo’n 22 procent. ‘Wij lopen voorop, ook volgens de Navo-normen’, aldus Maljar over het grote aantal vrouwen, 37.000, in de krijgsmacht.

Vóór de Russische inname van de Krim in 2014 had het vergroten van het aantal vrouwen in het leger niet zo’n prioriteit. Dat veranderde daarna snel, ook vanwege de inval in de Donbas. Het leger onderging, onder Amerikaanse en Europese supervisie, een ingrijpende reorganisatie. Veel functies werden opengesteld voor vrouwen.

Gevechtsfuncties

De tijd was voorbij dat vrouwelijke militairen alleen ondersteunende functies vervulden, zoals koks en verplegers. Nu hebben vrouwen in het leger leidinggevende posities, werken ze als chauffeur en dienen ze aan het front als scherpschutter. Toch zijn ze net als in andere Europese legers van veel gevechtsfuncties uitgesloten, vanwege onder andere de zware fysieke eisen.

De omslag die het leger de afgelopen jaren heeft gemaakt, komt Kiev nu goed uit. Als de oorlog zich zal voortslepen en uitloopt op een uitputtingsslag, zal de legerleiding iedereen kunnen gebruiken. Alleen al in de Donbas zouden nu dagelijks zo’n honderd tot tweehonderd Oekraïense soldaten sneuvelen.

‘De kans is groot dat de meeste mannen, evenals de meeste vrouwen, ten strijde zullen moeten trekken’, waarschuwde dinsdag de militaire woordvoerder in Odesa, Serhej Brattsjoek. Onduidelijk is of hij bedoelde dat meer vrouwen aan het front moeten dienen.

Het leger en de Territoriale Defensiemacht laten dagelijks op sociale media blijken hoe belangrijk ze de rol van de vrouwelijke militairen vinden. Het maakt deel uit van de zorgvuldig uitgekiende strategie om de saamhorigheid onder de bevolking te bevorderen. Als president Volodymyr Zelensky over het leger praat, heeft hij het voortdurend over ‘onze helden en heldinnen'.

Begraven

Op het Twitter-account van de Territoriale Defensiemacht worden vrouwen in beeld gebracht terwijl ze in greppels aan de slag zijn met handgranaten of op de schietbaan staan. ‘Niet alle helden dragen een cape’, is de tekst bij een foto van een vrouwelijke soldaat in een modderig veld. ‘Sommigen dragen een scherfvest.’

Ook Oekraïense vrouwen in het buitenland sluiten zich aan bij het leger of de reserve-eenheden. Zo besloot de 47-jarige Natalia Frauscher, die als arts werkte in het Oostenrijkse Innsbruck, naar haar geboorteland terug te keren na de invasie. Ze diende bij de Hospitallers, een medisch bataljon van eerste hulpverleners. Frauscher overleed vorige week toen haar bus met vrijwilligers op een militair voertuig botste.

Ze werd vorige week onder grote belangstelling begraven in Kiev. Ook werd de Braziliaanse Thalita do Valle, die naar Oekraïne was vertrokken om als scherpschutter mee te vechten, bij Charkiv gedood bij een Russische artillerieaanval. ‘Ze had daar een heel comfortabel en veilig leven met haar familie’, aldus de Oekraïense ambassadeur in Zuid-Afrika, Ljoebov Abravitova, maandag over Frauscher. ‘Maar toen de Russische pest in ons leven kwam, kon ze niet vanaf de zijlijn toekijken.’

Ballerina Olesia heeft de AK-47 inmiddels weer verruild voor haar balletschoenen. De Oekraïense blijft nog elke dag oefenen met schieten omdat ze goed voorbereid wil zijn als ze weer wordt opgeroepen. De Russische soldaten zijn in haar ogen plunderaars en oorlogsmisdadigers. ‘Ik vraag me af of ze Poesjkin hebben gelezen’, zegt ze tegen The Economist, doelend op de beroemde Russische dichter.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234