Donderdag 07/07/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

‘Een enorme ommezwaai’: voor het eerst leveren de Verenigde Staten zware artillerie aan Oekraïne

Oekraïense soldaten vuren een houwitser af richting Russische stellingen. Beeld REUTERS
Oekraïense soldaten vuren een houwitser af richting Russische stellingen.Beeld REUTERS

De Verenigde Staten hebben woensdag voor 800 miljoen dollar (740 miljoen euro) aan nieuwe wapens voor Oekraïne beloofd. ‘We zullen jullie blijven voorzien van middelen om jullie te verdedigen’, zei president Joe Biden. Naast hypermoderne 'zelfmoorddrones’ zullen de VS voor het eerst ook zwaar artilleriegeschut sturen, wat een nieuwe fase in zowel de Westerse steun als in de oorlog zelf inluidt.

Tommy Thijs

Bidens aankondiging kwam er na een uur durend telefoongesprek met zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelensky. “Het Oekraïense leger heeft de wapens die we al geleverd hebben op een vernietigende manier ingezet”, aldus Biden achteraf. “Nu Rusland zich voorbereidt op een escalatie in de Donbas, zullen de Verenigde Staten Oekraïne blijven voorzien van middelen om zich te verdedigen.”

De nieuwe belofte van 800 miljoen dollar brengt het totaal aan wapenleveringen uit de VS sinds de Russische invasie eind februari al op 2,5 miljard dollar (2,3 miljard euro). Voor Peter Wijninga, analist bij het The Hague Center for Strategic Studies, gaat het om een behoorlijk indrukwekkend lijstje.

Vooral het feit dat Biden nu voor het eerst bereid is om ook zware artillerie te sturen, betekent volgens Wijninga “een enorme ommezwaai, onder andere veroorzaakt door de gruwel van Boetsja en de ontdekking van de burgerslachtoffers daar”. “We zijn duidelijk het stadium gepasseerd waarbij we dachten dat zware wapens een escalatie van de oorlog zouden betekenen.”

Om welke wapens gaat het?

18 zware 155 mm-houwitsers en 40.000 artilleriegranaten

Nog zwaarder, heviger en gruwelijker. Dat verwachten westerse analisten de komende weken van de strijd die zich in het oosten van Oekraïne aankondigt. Terwijl Rusland tot nu toe vooral steden bestookte en in Marioepol al wekenlang van huis tot huis wordt gevochten, zal dat in de open vlaktes van de Donbas helemaal anders zijn, zegt Wijninga.

“Met enkel de lichtere wapens die Oekraïne voorlopig kreeg, zou het op open terrein veel kwetsbaarder zijn. Bovendien zijn die wapens er door hun beperkte reikwijdte ook minder nuttig. Daarvoor heb je zwaarder geschut met een groter bereik, zoals artillerie en tanks, nodig.” Een Javelin-antitankwapen heeft bijvoorbeeld slechts een reikwijdte van 2,5 tot 4 kilometer. Bij een houwitser, die ook nog eens voor veel meer doelen ingezet kan worden, is dat afhankelijk van het type al snel 20 tot 30 kilometer.

“Artillerie zal een uiterst belangrijke rol spelen in het doorbreken van de Russische frontlinie”, klinkt het ook langs Oekraïense zijde. “Artillerie zou ons toelaten de belangrijkste Russische militaire infrastructuur zoals commandocentra, munitieopslagplaatsen en brandstofdepots te bombarderen.”

Heel belangrijk is dat Oekraïne ook zogenaamde ‘counter-artillery radars’ krijgt, zegt Wijninga nog. “Daarmee kun je vijandig artillerievuur detecteren en aan de hand daarvan bepalen waar de Russische artillerie staat. Die kunnen de Oekraïeners dan met hun geschut proberen uitschakelen.”

Australische soldaten vuren een 155 mm-houwitser af tijdens een oefening in 2019. Hetzelfde type artilleriegeschut wordt ook door andere Westerse landen gebruikt, en zal nu naar Oekraïne verscheept worden. Beeld AFP
Australische soldaten vuren een 155 mm-houwitser af tijdens een oefening in 2019. Hetzelfde type artilleriegeschut wordt ook door andere Westerse landen gebruikt, en zal nu naar Oekraïne verscheept worden.Beeld AFP

300 Switchblade-drone-systemen

De Switchblades behoren bij de meest geavanceerde drones die het Amerikaanse leger in zijn bezit heeft. Het zijn goedkope en bijzonder wendbare zogenaamde 'zelfmoorddrones’ die na lancering vanop afstand bestuurd worden, op hun doelwit afvliegen en bij impact exploderen. De Switchblades werden in 2012 voor het eerst ingezet in Afghanistan, waar ze meteen als “bijzonder effectief” werden beoordeeld.

Doordat de Switchblade zo klein en licht is - de 300-versie is 60 centimeter lang en weegt 2,5 kilogram - past de drone gemakkelijk in een rugzak. De toestellen kunnen in minder dan een minuut worden opgesteld en worden vanuit een buis gelanceerd waarna hun vleugels openklappen. Ze kunnen tot 10 kilometer of 15 minuten in de lucht blijven en daarbij snelheden tot 160 km/u halen. Door die snelheid, hun stille motor en hun grootte zijn ze bijna onmogelijk te spotten vooraleer ze zelf zeer gericht toeslaan.

In 2020 kwam er een zwaardere en snellere versie van de drone op de markt, de Switchblade 600. Die weegt 15 kilogram, kan 40 minuten in de lucht blijven, en tot 90 kilometer ver vliegen. Door de grotere springlading kunnen er ook zwaarder gepantserde voertuigen mee getroffen worden.

Hoeveel Switchblades en van welk type Oekraïne eerder al kreeg, is niet exact bekend, maar volgens het Pentagon stuurden de VS stuurden bij vorige leveringsrondes er al “honderden”.

Een Switchblade 300-drone tijdens een demonstratie. Beeld Creative Commons 4.0 Lance Cpl. Tyler Forti
Een Switchblade 300-drone tijdens een demonstratie.Beeld Creative Commons 4.0 Lance Cpl. Tyler Forti

11 Mi-17-helikopters

Oekraïne kreeg er al eens vijf, daar komen er nu nog elf bij: de Mi-17, oorspronkelijk van Russische makelij en “een van de meest gebruikte helikopters ter wereld”, aldus Wijninga. “Het gaat om gemoderniseerde middelzware transporthelikopters die vooral worden ingezet voor het verplaatsen van troepen en lichte voertuigen. Ze waren oorspronkelijk bedoeld voor Afghanistan, maar die levering ging niet meer door na de regimewissel daar vorig jaar.”

Volgens Oekraïense bronnen zouden de helikopters oorspronkelijk niet in het nieuwe pakket hebben gezeten, en er pas aan zijn toegevoegd na een uitgebreid pleidooi van Zelensky.

Een Mi-17-helikopter, hier in Wit-Russische dienst. Beeld REUTERS
Een Mi-17-helikopter, hier in Wit-Russische dienst.Beeld REUTERS

200 APC’s (Armored Personnel Carrier of gepantserde transportvoertuigen) en 100 andere voertuigen

“Elke aanval op een zwaar verdedigd gebied zonder tanks en APC’s is zelfmoord”, zo zegt Oekraïne zelf. “Net om die reden zijn we niet in staat om een aanval te lanceren op Marioepol (de door Rusland belegerde stad in het zuiden van Oekraïne, red.). Oekraïne heeft dringend honderden tanks en APC’s nodig om de Russische troepen een zware slag toe te brengen.”

Echte tanks komen er - voorlopig - niet uit de VS, maar dus wel honderden gepantserde voertuigen. “Amerikaanse tanks zijn op dit moment nog een brug te ver”, zegt Wijninga, “maar de Verenigde Staten ondersteunen wel al landen als Tsjechië en Polen die eerder al gemoderniseerde T-72-tanks uit het Sovjet-tijdperk richting hun buurland hebben gestuurd.”

Een Oekraïense APC eerder deze maand nabij Kiev. Beeld Getty Images
Een Oekraïense APC eerder deze maand nabij Kiev.Beeld Getty Images

Naast de nieuwe wapens krijgt Oekraïne ook nog een onbekend aantal ‘onbemande schepen’ om de kustlijn te verdedigen, beschermende pakken tegen chemische, biologische en nucleaire aanvallen, 30.000 kogelwerende vesten en helmen, explosieven en medische uitrusting.

De bedoeling is het Amerikaanse wapentuig de komende dagen in Oekraïne te krijgen, maar de tijd dringt. Bovendien moeten Oekraïense militairen voor sommige wapens ook getraind worden, aangezien ze er nog geen ervaring mee hebben.

Volstaat dit?

De cruciale vraag is nu of dit nieuwe miljoenenpakket volstaat voor Oekraïne? De strijd om de Donbas kan volgens analisten maanden of zelfs jaren gaan duren. Zonder een continue aanvoerlijn van wapens en munitie uit het westen is Oekraïne kansloos tegen het nog altijd veel grotere Russische leger, alle verliezen aan die kant ten spijt.

“Meer is altijd beter, maar dit is toch een behoorlijk stevige aanvulling op wat eerder al geleverd is”, beoordeelt Wijninga. “Ondertussen gaan ook de kleinere leveringen uit Europa gewoon door.” Gisteren beloofde op die manier ook Frankrijk om nog eens voor 120 miljoen euro aan materiaal te sturen.

In een videoboodschap woensdag zette Zelensky de Oekraïense noden nog eens op een rij. Een groep militaire experten en vrijwilligers plaatste bovendien een website online met daarop een overzicht van wat er nodig is. Een vergelijking leert dat niet alle noden nu zijn ingevuld.

Zo dringt Zelensky nog altijd aan op meer tanks, meer luchtverdedigingssystemen en echte gevechtsvliegtuigen. Vooral dat laatste blijft een moeilijke kwestie. De Verenigde Staten schoten vorige maand nog een Pools plan af waarbij dat land zijn oude MiG-29-gevechtstoestellen naar Oekraïne zou verschepen, in ruil voor moderne Amerikaanse jachtvliegtuigen. De vrees voor escalatie in Washington was toen nog te groot.

Toch ligt ook dat vandaag al anders. Het Pentagon zou zich niet langer verzetten. Onder ander Slovakije kondigde maandag aan dat het nadenkt over de levering van zijn twaalf MiG-29's “als ons luchtruim dan op een andere manier beschermd kan worden”. Vorige week stuurde Slovakije al een S-300 luchtverdedigingssysteem naar Oekraïne, dat in staat is vijandige vliegtuigen tot op 150 kilometer uit de lucht te halen. In ruil kreeg het een moderner Amerikaans Patriot-systeem. Biden zei woensdag zulke transfers “te zullen blijven faciliteren”. Rusland claimde de S-300 al vernietigd te hebben bij een bombardement, maar dat wordt in Kiev ontkend.

Lees/luister ook

Joe Biden noemt wat in Oekraïne gebeurt een genocide, klopt dat ook? ‘We ondergraven onze eigen geloofwaardigheid’

▶ De belangrijkste lessen uit Boetsja: ‘Schrikwekkend hoe de propaganda van Poetin tot bij ons doorsijpelt’

Volg alle ontwikkelingen rond Oekraïne in onze liveblog

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234