Vrijdag 20/05/2022

Een nieuw genre, een nieuw geluid

LITERAIR TIJDSCHRIFT. Het nieuwe nummer van DW B verkent de contouren van de graphic poem, een zich naarstig ontwikkelend genre dat van vele walletjes proeft.

Cross-over: het is een vaak misbruikt modewoord in de kunstenbranche. Maar het tijdschrift DW B heeft er steeds een alert oog voor gehad én gaf er door de jaren heen een aparte invulling aan, met vaak grensverleggende nummers op het snijvlak tussen literatuur, fotografie of andere artistieke takken.

In het nieuwe juninummer beproeft DW B een verkenning van het nog premature genre van de graphic poem. Gelieve niet te verwarren met de graphic novel, zo bezweren samenstellers Lies Van Gasse en Patrick Bassant ons ten overvloede. De graphic poem is misschien wel het kleinere opgroeiende zusje, maar weet zich er kranig van te onderscheiden.

Voor dit themanummer trokken Van Gasse en Bassant aan de mouw van een achttal tekenaars, dichters en kunstenaars. Het duo grijpt daarbij terug op een van de onbewuste voorlopers van het genre: de graficus Frans Masereel. In 1920 maakte hij de 83 houtsneden van L'Idée, wat later uitgroeide tot zijn favoriete boekwerk.

Masereel vond een eigengereide vorm voor de poëtische weergave van politieke ideeën, universeel en expressionistisch, aldus Bassant. Deze graphic poem avant-la-lettre vormde het uitgangspunt voor een rist bespiegelingen en opdrachten.

Zo blijft Wide Vercnocke althans in de vorm dicht bij het origineel. Wasco ziet dan weer de wereld als canvas en voert een kabouter in blokjurkje op. Annemarie Estor koppelt in haar wellustige stijl tekst en beeld aan elkaar. En Luc Fierens verwijdert zich ver van het genre met zijn mash-ups, waarin hij oude Italiaanse fotoromans verwerkt, maar ook 'gevonden regels over semiotiek, kunst en kapitalisme'.

Hans Wap speelt vervolgens met houtsneden die talloze grafische mogelijkheden van de computer exploreren. In Randall C's bijdrage pogen twee mensen in de stad in elkaar op te gaan.

Van Gasse zélf bewerkt linoleumsnedes, ook digitaal, soms drie lagen dik, over een klein wezentje dat door het hoofdpersonage gevonden wordt.

Ontdekkingsreis

Maar waarin schuilt nu de essentie van de graphic poem? In de zoektocht naar een definitie, spreken de essayisten over de 'verminderde aandacht voor de verhaallijn' en 'een verder doorgevoerde interactie tussen woord en beeld'.

Bovendien sluit het taalgebruik van de graphic poem 'eerder bij poëzie dan bij proza aan' en is de 'tekenstijl eerder los en tastend, dan klaar en precies'. Ten slotte is er 'een techniek die meer aansluit bij zeggingskracht en emotie dan bij rationaliteit en precisie'.

Volgens Toon Horsten (auteur en hoofdredacteur van Stripgids) is het graphic-poemgenre "schatplichtig aan vele moeders, vaders en voorvaderen uit de beeldende kunsten, de strip, de illustratie en de literatuur". Hier mag je, zoals Lies Van Gasse aanstipt, ook de surrealisten, de dadaïsten, maar ook Cobra en Lucebert toe rekenen.

Horsten concludeert: "Het is een jonge kunstvorm die uiteindelijk nergens echt bij hoort" en nog volop in exploratie is. "Gewapend met een vlindernet trekken ze een nog onontgonnen woud in, middenin de literaire en artistieke jungle, en hakken zich een weg door struikgewas en geboomte, to explore strange new worlds, to seek out new life and new civilizations, to boldly go where no man has gone before."

Een niche met toekomst én internationale allure, net als de Belgische graphic novel? Zover zijn we nog lang niet, maar het is verre van denkbeeldig.

DW B, juni, MER Paper Kunsthalle, voor abonnementen en losse verkoop, zie dwb.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234