Dinsdag 27/09/2022

Een Oscar voor klimaatpolitiek, een Raspberry voor financiën

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

De Morgen-buitenlandredacteur Maarten Rabaey over de betwiste erfenis van 'governator' Arnold Schwarzenegger. Rabaey volgde Californië tijdens de presidentsverkiezingen in 2008 en de congresverkiezingen in 2010.

PE Author

Californië nam gisteren afscheid van gouverneur Arnold Schwarzenegger (63). De Republikeinse 'governator' laat zijn Democratische opvolger een betwiste erfenis na: een financiële en bestuurlijke puinhoop, maar ook maatregelen waarmee de achtste economie ter wereld in de VS koploper werd inzake klimaatpolitiek.

Als de voormalige Hollywoodacteur zijn optreden als gouverneur zou laten beoordelen door een jury zou hij wellicht de bedenkelijke eer hebben om op het podium geroepen te worden voor een Golden Raspberry, de jaarlijkse bekroning voor de slechtste rol van het seizoen. Met een populariteitspercentage van nauwelijks 23 procent laat hij zijn opvolger een begrotingstekort na dat sinds zijn aantreden in 2003 met 28 miljard dollar ongeveer even groot is gebleven, maar met een schuld die verdrievoudigde: van 34 miljard dollar tot 91 miljard dollar in juni vorig jaar.

Elke man, vrouw en kind in de Golden State heeft zo 2.362 dollar schulden, tegenover 977 dollar zeven jaar geleden. Alleen maar om de intresten van deze schuld jaarlijks af te betalen moeten 7,1 procent van alle begrotingsuitgaven worden aangesproken. Tegen 2012 kan dat percentage oplopen tot tien procent, slecht nieuws voor 's werelds achtste grootste economie die twee van Amerika's grootste inkomstenbronnen genereert: Silicon Valley en Hollywood, de alma mater van Arnie de Terminator en Kindergarten Cop.

Schwarzenegger werd destijds verkozen met een populistische agenda die toenmalig Democratisch gouverneur Gray Davis de laan uitstuurde tijdens een hoogst uitzonderlijke 'recall'-verkiezing. Davis kon de staatsfinanciën niet onder controle houden en kreeg van zijn eigen partij een genadeslag toen ook het elektriciteitsnetwerk door wanbeheer voortdurend was onderbroken. Schwarzenegger kreeg toen steun van een geolied Republikeins campagne-apparaat en fondsen van de energielobby, die brood zag in zijn beloftes om de energiemarkt te dereguleren.

Maar zo makkelijk het voor Schwarzenegger was om met slogans te beloven dat hij de staat zou redden, zo moeilijk bleek de praktijk. Al tijdens zijn wittebroodsweken flaterde hij door de autobelastingen af te schaffen, een onpopulaire maar broodnodige maatregel van zijn voorganger om het begrotingstekort weg te werken. De staatskas zag meteen 4 miljard dollar inkomsten verloren gaan.

Samenwerking met Democraten
Twee jaar later maakte Schwarzenegger de grootste fout uit zijn politieke carrière door tijdens een bijzonder referendum een groot aantal bezuinigingen te laten stemmen waarmee hij de machtige onderwijs- en verplegingsvakbonden uit de openbare sector tegen zich in het harnas jaagde, maar waarmee het begrotingstekort niet zou worden weggewerkt. Alle vier propositions werden afgekeurd, waarna hij zich vernederd moest verontschuldigen tijdens zijn State of the State-toespraak. Na deze nederlaag besliste hij om meer te gaan samenwerken met de Democratische meerderheid in het staatsparlement, waardoor hij binnen zijn eigen partij veel pluimen verloor.

Toch is het net zijn samenwerking over de partijgrenzen heen die hem zijn mooiste succes opleverde, en waarvoor een jury hem vandaag zou belonen met een 'Oscar voor gunstige klimaateffecten'. Eind september 2006 introduceerde hij, tegen de fossiele brandstoffenlobby van zijn eigen Republikeinse partij in, een historische klimaatwet. De 'AB-32'-wet was de eerste wet wereldwijd die de reductie van broeikasgassen noemt. In Californië moet de uitstoot van broeikasgassen in 2020 dezelfde zijn als in 1990. In 2050 moet dit teruggebracht zijn met nog eens tachtig procent van het niveau in 1990. De staat is sindsdien op weg om de grootste schone energieleverancier van de VS te worden. Let wel, de CO2-uitstoot is er nog altijd de tweede hoogste van de VS, met een jaarlijkse emissie van 100 miljoen ton per jaar, maar het omslagpunt is er al. De volledige Californische economie maakt vandaag de overstap naar cleantech, dat één van hun grootste exporttechnologieën aan het worden is.

De milieugevoelige Californische kiezers beloonden hem in november 2006 met een tweede termijn, maar velen waren ook al snel weer ontgoocheld. Schwarzenegger steunde omstreden olieboringen voor de kust van Santa Barbara, een beslissing die hij pas na de olieramp met de Deepwater Horizon in mei dit jaar terug introk. Ook zijn beslissing om flink te besparen op staatsparken, unieke natuurparken zoals Yosemite, zorgde voor wenkbrauwengefrons. In peilingen zakte hij verder weg: Republikeinen vonden hem te Democratisch, Democraten vonden hem uiteindelijk te Republikeins. Alle kiezers bleven met ongeloof kijken naar de groeiende schuldenberg.

Twee jaar geleden zag Schwarzenegger zich hierdoor genoodzaakt om de 'financiële noodtoestand' uit te roepen. Meer dan 20.000 staatsambtenaren verloren hun baan. Meer dan 150.000 anderen werden gedwongen om twee onbetaalde verlofdagen per maand te nemen, vorig jaar gevolgd door een derde dag. Veel ambtenaren werden een tijd uitbetaald met 'IOU's' (letterlijk 'I owe you', ik sta bij je in het krijt), een schuldpapier in afwachting van het afronden van de vastgeroeste begrotingsdebatten. De openbare dienstverlening kwam in een historische crisis terecht.

Ondertussen ging het van kwaad naar erger met de Californische infrastructuur. Wegen, bruggen, spoorwegen en waterleidingen takelden zienderogen af wegens gebrek aan onderhoud. Toch heeft Schwarzenegger op het einde van zijn termijn geprobeerd om daar nog het tij te keren. Hij stampte een programma van 40 miljard dollar uit de grond om de komende jaren grote herstellingen te laten uitvoeren. Tegelijk was hij één van de grootste pleitbezorgers om een hogesnelheidslijn, naar Europees model, uit te bouwen op de lijn San Diego-L.A.-Sacramento-San Francisco, een project van 5,5 miljard dat ook met steun de federale overheid gebouwd zal worden tussen 2012 en 2017. Maar voor beide projecten blijft de vraag of de armlastige staat zelf voldoende geld in het laatje kan brengen om aan alle financieringsvereisten te voldoen.

Is dit het roemloze einde van Schwarzeneggers politieke carrière? Niet noodzakelijk. 'I'll be back' is per slot van rekening zijn credo, maar hou vooral zijn echtgenote in de gaten: Maria Shriver. Als dochter van Eunice Kennedy Shriver, zus van de vermoorde president JFK en wijlen senator Ted Kennedy, wordt deze ras-Democrate door velen gezien als de drijvende kracht achter Schwarzeneggers politiek over de partijgrenzen heen. In 2009 met Emmy Awards bekroond voor haar HBO-documentaire over de ziekte van Alzheimer is deze voormalige NBC-journaliste een politieke carrière aan het voorbereiden in de schoot van het Center for American Progress (CAP), de denktank die mee achter talrijke beleidsmaatregelen zit van Barack Obama's regering. Shriver schreef in samenwerking met het CAP het rapport 'A woman's nation changes everything', waarin wordt aangestipt dat Amerikaanse vrouwen voor de eerste keer meer dan de helft van hun beroepsbevolking uitmaken, en hoe families, de bedrijfswereld, en de politiek zich daar moeten aan aanpassen. Nu haar echtgenoot de bühne verlaat staat zij in de coulissen klaar voor een concreet afscheid van zijn machopolitiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234