Donderdag 30/06/2022

AchtergrondMaatschappij

‘Een sticker is klein, tot het over jou gaat’: steden in de ban van het gevecht om het kleverige stukje papier

Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld. Beeld Tine Schoemaker
Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld.Beeld Tine Schoemaker

Ze zijn even trendy als flippo’s en ongeveer zo gevaarlijk als een klaproos. Toch vormen stickers anno 2021 nog steeds de inzet van kleine maar verhitte oorlogjes in het straatbeeld. ‘Het is een kleine daad van verzet.’

Stavros Kelepouris

Een zwarte streep over een regenboogvlag, omringd door de tekst ‘Gewoon normaal’. Stickers van amper enkele vierkante centimeters groot zorgden de voorbije week in Antwerpen voor opschudding. De Antwerpse politie startte intussen een onderzoek, omwille van de duidelijk haatdragende boodschap tegenover de lgbtq+-gemeenschap.

Al decennialang zijn stickers een manier om te tonen dat je fan bent van een artiest of tot een bepaalde subcultuur behoort. Mensen tonen met stickers wie ze zijn, waar ze van houden en wat ze verachten. Ook in de publieke ruimte.

Ze mogen dan wel klein en onbeduidend lijken, in vele steden zijn stickers bijzonder felbevochten. Boodschappen van het andere kamp worden van muren en vuilbakken getrokken of overplakt met eigen plaatjes, in een eindeloos getouwtrek tussen allerhande groepen in een stad. Op sommige plaatsen zijn vijf kleverige laagjes over elkaar te vinden. Maar waarom? Wat heeft een sticker dat het internet niet beter kan?

Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld. Beeld Tine Schoemaker
Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld.Beeld Tine Schoemaker

“Het plakken van een sticker op een campus of lantaarnpaal is een metapolitieke daad: een sticker kan bewustzijn creëren over een bepaald standpunt. Het is een middel in een ideologische strijd”, zegt cultuurwetenschapper Ico Maly (Universiteit Tilburg). De thema’s die in het midden van de stickeroorlog staan, zijn dan ook thema’s die de gemoederen tussen links en rechts flink verhitten: geaardheid, migratie, identiteit, racisme.

Als voorbeeld verwijst Maly naar de stickers die verkocht werden door de uiterst rechtse jongerenbeweging Schild & Vrienden, waarmee aanhangers het gedachtegoed van de beweging konden verspreiden. Vandaag verkoopt de beweging bijvoorbeeld nog steeds stickers met het opschrift ‘Liever dood dan rood’ of ‘Vlaanderen voor de Vlamingen’.

Stickers worden niet eender waar geplakt, zegt Maly. Hoe zichtbaarder, hoe beter de boodschap verspreid wordt. Bushokjes en toiletdeuren zijn daarom ideale aanplakplaatsen – iedere Vlaming komt er vroeg of laat langs. En in tegenstelling tot het internet hebben toiletdeuren geen filterbubbel – je boodschap bereikt dus ook mensen buiten je netwerk van gelijkgezinden.

Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld. Beeld Tine Schoemaker
Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld.Beeld Tine Schoemaker

Het is daarnaast verkeerd om te denken dat het gevecht om de sticker enkel op de lantaarnpaal gevoerd wordt, zegt Maly. Heel vaak wordt het overplakken gefilmd, om de beelden daarna via het internet te kunnen verspreiden. Zo krijgt een sticker online een tweede leven.

De stickerstrijd wordt vaak gevoerd door activistische jongerengroepen, maar evengoed door losse individuen. “Stickers zijn maar een deel van een groter verhaal, maar ze zijn wel constant in het straatbeeld aanwezig. Voorbijgangers pikken onbewust die boodschappen op”, zegt Laura (*), die zelf lange tijd deelnam aan de Gentse stickeroorlog. Ze sprak met gelijkgezinden af om stickers met extreemrechtse boodschappen te zoeken en te overplakken.

Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld. Beeld Tine Schoemaker
Politiek getinte stickers in het Antwerpse straatbeeld.Beeld Tine Schoemaker

“Een sticker is klein, tot het over jou gaat”, zegt ze. Voor de geviseerden zijn zelfs die paar vierkante centimeter genoeg om hen eraan te herinneren dat ze voor sommigen niet welkom zijn. “Volgens die stickers in Antwerpen ben ik ook niet normaal. Dat is echt heel grof.”

“De openbare ruimte is van iedereen. Racistische stickers die een stukje van die ruimte claimen, kras ik weg of trek ik van de muur. Het is een kleine daad van verzet – een druppel op een hete plaat, maar wel een druppel die weinig moeite kost. En je stuurt er een signaal mee naar mensen die ideeën verspreiden die ingaan tegen de mensenrechten: we hebben jou in de gaten, we laten je niet zomaar je gang gaan.”

(*) Laura is een fictieve naam, haar echte naam is bekend bij de redactie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234