Zaterdag 01/10/2022

Een succesformule voor Gordon Brown

Ja, de nieuwe premier zal ervoor moeten knokken, maar alles ligt binnen handbereik

Johann Hari ziet kansen voor Labour na het afscheid van Blair

Tony Blair geeft meer afscheidsconcerten dan Frank Sinatra. Er is al een emotioneel afscheid geweest op de partijconferentie van Labour in oktober en deze week was er een tranerig vaarwel voor Noord-Ierland. Er staan er nog drie op het programma: over zeven weken geeft hij een afscheidsrede in Downing Street, hij zal in Washington DC opduiken om een Congressional Gold Medal in ontvangst te nemen en kort daarna zal hij afscheid nemen van zijn makker Bush. Maar gisteren droeg hij in zijn Noord-Engelse kiesdistrict Sedgefield de leiding van de Labourpartij over. Heeft hij spijt? Van een paar dingen, maar te weinig om op te noemen. (Don't mention the war.)

En zo nadert de lange mars van Gordon Brown naar Nummer 10 Downing Street haar einde. Hoe kan hij ervoor zorgen dat zijn premierschap geen voetnoot wordt na een jarenlang Labourbewind? De cijfers zien er veel beter uit voor Brown dan de Tory's laten uitschijnen. In een hele reeks vooraanstaande steden in Midden-Engeland verloren de Tory's terrein. In Liverpool, Manchester en Newcastle hebben ze zelfs geen enkele afgevaardigde. De bevooroordeelde pers is wild enthousiast over het Cameroneffect, maar het volk is niet onder de indruk. Ja, Brown zal ervoor moeten knokken, maar alles ligt binnen handbereik.

Maar hij kan zijn tactiek van de voorbije weken niet blijven gebruiken. Het zal niet volstaan om alleen maar de prestaties van de regering in het afgelopen decennium te benadrukken of elke vraag te beantwoorden met een trits miljarden die al geïnvesteerd zijn. Brown heeft ambitieuze plannen nodig van het slag 'dat doen we wel even voor jullie' om een contrast te vormen met de lauwe visie van een overheid die alleen maar de kaders oplegt die Cameron voorstelt. Het gerucht gaat dat Brown massaal woningen zal laten bouwen. Dat is een goed begin om de miljoenen mensen tegemoet te komen die inzake huisvesting uit de boot vallen.

Hier zijn nog twee ideeën die inspelen op problemen aan beide zijden van het leeftijdsspectrum en die de visie van Brown toelichten dat de overheid aan jouw kant staat en dingen doet die je in je eentje nooit kunt realiseren.

Wat jongeren betreft, heeft de overheid goed werk geleverd met het opstellen van steunprogramma's en opvang om ze te helpen - voor de groep tot 12 jaar. Er zijn startcentra voor peuters en een enorm aantal goed gesubsidieerde naschoolse clubs. Maar zodra de hormonen de kop opsteken, knijpt de overheid ertussenuit. Tegenwoordig kunnen tieners in Groot-Brittannië nergens meer terecht. Ze mogen steeds minder samenscholen in winkelcentra en andere commerciële structuren die tegenwoordig moeten doorgaan voor openbare ruimte. Maar ze hebben ruimte nodig om uitdrukking te geven aan hun natuur - schreeuwerig zijn, gillen, snoeven.

Onderminister David Lammy oppert allang dat er een voor de hand liggende oplossing is: zet een netwerk van jeugdcentra op in heel Groot-Brittannië, goed gesubsidieerd en vrij toegankelijk. Daar kunnen tieners rondhangen en hun ding doen. Brown moest Camila Batmanghelidjh, de heldhaftige stichtster van Kids Company, maar vragen ze te leiden. Ze heeft in Zuid-Londen bewezen dat een liefdevolle plek onder toezicht waar je kunt rondhangen, zelfs de moeilijkste kinderen kan doen bijdraaien.

Bij de bejaarden kan Brown zijn ambitie evengoed botvieren. De overheid heeft gescoord door belastingvermindering te verlenen aan de armste gepensioneerden, maar de problemen doen dat voordeel teniet. De toestand van de bejaardentehuizen is ronduit obsceen. Ik moest mijn oma weghalen uit twee tehuizen die zo verschrikkelijk waren dat ik voor haar leven vreesde. Deze week heeft de Commissie voor Sociale Inspectie aangekondigd dat een op de drie tehuizen nauwelijks geschikt is. Er wonen 400.000 mensen in zulke tehuizen en hun aantal groeit elk jaar. Haast elke bejaarde leeft in angst om ooit daar te eindigen, en met reden.

Maar wat kan Brown doen? Als een bejaarde ongeschikt geacht wordt om voor zichzelf te zorgen, wordt hij haast meteen naar een tehuis gestuurd. Dat kost de overheid 20.000 tot 45.000 euro per jaar. Kunnen die middelen niet beter aan de familie overgemaakt worden, zodat die zelf voor opvang kan zorgen? Heel wat families zouden een veel betere verzorging bieden dan een tehuis, als ze jaarlijks voor 20.000 euro thuisverpleging en verbeteringen aan het huis konden krijgen.

En voor wie toch nog in een tehuis terechtkomt, is er een oplossing die een groot verschil kan maken: zorg voor meer personeel. Als een verzorgster tien bejaarden moet verzorgen, kan ze niet anders dan een kop thee voor de bejaarde kwakken en verder hollen. Als een verzorgster maar vijf mensen moet verzorgen, kan ze al eens een praatje maken en de bewoner beter leren kennen.

Brown zou een maximum van vijf personen per verzorger moeten propageren. Hij mag best emotionele toespraken houden over de generatie die de wereld van het fascisme heeft gered. Hij mag er gerust op wijzen dat de Tory's, telkens als ze een bestuur overnemen, in het budget voor warme maaltijden aan huis snoeien.

Op die manier kan Brown winnen. Hij moet de vinger leggen op de grote problemen: de huisvestingscrisis, verveelde tieners, verwaarlozing van bejaarden, en aantonen dat een weggekwijnde Torystaat die ons versplinterd en alleen achterlaat, die problemen nooit kan oplossen. Voor Blair is het einde gekomen en - laat die piano maar spelen - nu valt het doek voor hem. Maar als de Labourpartij genoeg ambitie laat zien, kan ze best opnieuw winnen.

Johann Hari is columnist van The Independent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234