Zondag 25/09/2022

Een thuis voor de archetypische kosmopoliet

Honderd jaar geleden besloten Manhattan, Brooklyn, Queens, de Bronx en Staten Island om samen te smelten. New York City was geboren. Het eeuwfeest duurt het hele jaar. Stadsbewoners en toeristen kunnen in de vijf stadsdelen genieten van speciale museumtentoonstellingen, rondwandelingen, concerten, theater, dans en symposia. Vele evenementen zijn gratis toegankelijk.

Op 1 januari 1898, na decennia van onderhandelen en bekvechten, keurde een meerderheid van de mannelijke stemgerechtigde New Yorkers (vrouwen mochten in die tijd nog niet naar stembus) het consolidatieplan voor "Greater New York City" eindelijk goed. 40 plaatselijke gemeentebesturen, waaronder de afzonderlijke steden Brooklyn en New York, versmolten tot de stad die we vandaag kennen. Niet iedereen was onverdeeld gelukkig. De kleinburgerij van Brooklyn - hoewel verleid door de belofte van onbezoedeld drinkwater, gecentraliseerde gasvoorziening en openbaar vervoer - vreesde dat de fusie het religieuze en ethnische karakter van haar stad teniet zou doen. De armen en migranten-arbeiders van Manhattan waren bang dat het nieuwe stadsbestuur hen zou negeren en de inwoners in het oosten van Queens klaagden dat het landelijke karakter van hun gemeente zou verdwijnen. Alleen de inwoners van Staten Island keurden de vereniging met een overweldigende meerderheid goed (ironisch genoeg spraken ze zich in 1993 in een niet-bindend referendum uit voor de afscheuring van hun eiland, dat voorlopig echter een deel van New York blijft). New York City, de nieuwe metropool met een bevolking van meer dan 3 miljoen mensen, was na Londen de grootste stad ter wereld. Manhattan vaarde het best bij de vereniging. Het werd het centrum van kapitaal en cultuur, bediend door excellent openbaar vervoer.

Het debat over de voor- en nadelen leeft tot vandaag voort. En dat kan ook moeilijk anders, want de vereniging deed de tegenstellingen niet verdwijnen. New York City blijft een vat vol tegenstrijdigheden. Het is de wereldstad bij uitstek, maar staat ook symbool voor stedelijke chaos en armoede; het is een plaats van intense interculturele samenwerking en vernieuwing maar ook een haard van diepe raciale en ethnische conflicten; een thuis voor de archetypische kosmopoliet maar ook het archetypische volkse Archie Bunker-type.

In elk van de vijf stadsdelen wordt New Yorks eerste eeuw op een of andere manier herdacht. Een goed begin is een bezoek aan het Museum of the City of New York, dat tevens zijn eigen 75ste verjaardag viert. Trek er gerust een halve dag voor uit. Het pronkstuk is The New Metropolis: A Century of Greater New York, 1898-1998, een verhalende tentoonstelling die de eenmaking illustreert aan de hand van teksten, stadsplannen, oude foto's, politieke spotprenten, verkiezingspropaganda en een uitstekende filmdocumentaire. In New York From Above: An Aerial View, een tweede tentoonstelling in het museum, ligt het accent op kunst. Het begint met enkele negentiende-eeuwse panoramische zichten van de stad, onder meer John Bachmanns Vogelperspectief van Manhattan uit 1859. Het eiland wordt erin vervormd tot een bol, wat bevestigt dat menige New Yorker anderhalve eeuw geleden ook al dacht dat Manhattan niet alleen het centrum van de wereld maar de wereld tout court was. Ander werk in Aerial View is van Spelman Evans Downer, een jonge hedendaagse kunstenaar die gefascineerd is door New Yorkse stadsplannen. Hij kopieert die plannen en breidt ze met minutieuze zorg uit door er met olieverf in reliëf wegen, gebouwen, topografie en begroeiing aan toe te voegen. Zijn twee kaarten van de Harlem Rivier behoren tot de meest dramatische van de expo. De eerste kaart laat de rivier zien voor de kronkelingen ervan recht werden getrokken. De tweede toont hoe het topje van Manhattan daardoor geografisch een deel van de Bronx werd. Bridging New York is ten slotte een derde tentoonstelling die het verhaal vertelt, onder meer met schilderijen en postkaarten van een aantal van New Yorks 2.027 (jawel, tweeduizendzevenentwintig) bruggen.

In de New York Historical Society, New Yorks oudste museum, loopt op dit ogenblik Signs and Wonders: The Spectacular Lights of Times Square, een fascinerende tentoonstelling over honderd jaar lichtreclame op `s werelds beruchtste plein. Twee andere tentoonstellingen hier gaan ook over Times Square. The Deuce laat de bezoeker kennismaken met de rauwe foto's van Andreas Feininger uit de jaren zeventig, toen seks de hoofdbezigheid was in de wijk. Times Square Then and Now illustreert de architecturale transformaties van de buurt. Nog twee andere tentoonstellingen in hetzelfde museum sluiten nauw aan bij de al eerder vermelde The New Metropolis. To Hell with Reform: The Race to Become Mayor of Greater New York illustreert de soms smerige en corrupte politieke campagnes van de vier mannen die vochten voor het prestigieuze eerste burgemeesterschap van het nieuwe New York. Before Central Park: The Life and Death of Seneca Village documenteert dan weer het wel en wee van een kleine gemeenschap van zwarten en blanken die plaats moest ruimen voor Central Park, een van de allereerste voorbeelden van stadsvernieuwing in New York. De Brooklyn Historical Society en de Bronx County Historical Society openen deze lente elk met hun eigen tentoonstellingen over de vereniging van New York. In de Staten Island Historical Society, ondergebracht in een niet onaangenaam minidorp met authentieke houten gebouwen uit de zeventiende en achttiende eeuw, loopt de bij tijden romantische mijmering Made on Staten Island: Agriculture, Industry and Suburban Living in the City, 1800-1984.

Brandweerliefhebbers kunnen deze lente terecht in het New Yorks Fire Museum voor de geschiedenis van honderd jaar blussen. Wandelaars kunnen kiezen uit tientallen begeleide wandelingen in en soms zelfs helemaal rond Manhattan, de Bronx, Queens, Brooklyn en Staten Island.

Fotoliefhebbers met interesse voor de inwoners en de architectuur van New York kunnen hun hart ophalen in diverse galerijen. 1930's New York in de Howard Greenberg Gallery in Soho, brengt een groepstentoonstelling van zwartwitfoto's van bekende kunstenaars. In de aangrenzende Gallery 292 loopt een boeiende tentoonstelling van foto's uit de jaren veertig van Rebecca Lepkoff, over de bewoners en architectuur van de stad. Centraal in haar werk is het samenspel van licht en schaduw. In de Parsons School of Design in Greenwich Village loopt Living for the City: 20 years of New York Street Photography, een groepstentoonstelling van 17 bekende stadsfotografen. Beelden van opwinding en beklemming: vechtersbaasjes in Alphabet City, gays in de West Village, metroreizigers, zonnekloppers op een bank in Brighton Beach, mensen met uitzinnige hoedjes, een man met een handvol slangen op 34th Street, oude straatstenen die koppig uit het asfalt piepen en een niet eens meelijwekkende duif met bebloede bek op de rand van het voetpad.

De straten van New York zijn een bron van eindeloze fascinatie. Bovenstaande lijst is onvermijdelijk onvolledig. Een hele reeks evenementen is nog in de maak. Voor de beste, volledigste en actueelste informatie over het feestprogramma van New York City 100 doet men best beroep op het weekblad Time Out. Voor korting in musea, restaurants en attracties allerhande kunt u zich het gratis 'Do New York Right Centennial Winter Funpass' aanschaffen, dat tot 31 maart te krijgen is in de New Yorkse luchthavens, de Empire State Building, het World Trade Center en de warenhuizen Macy's en Bloomingdales. Jacqueline Goossens

THE MUSEUM OF THE CITY OF NEW YORK, Fifth Avenue en de 103de straat, Manhattan. Open op zondag van 1 tot 5; woensdag tot zaterdag van 10 tot 5. Toegangsprijs 5 dollar. THE NEW-YORK HISTORICAL SOCIETY, 2 West 77TH Street aan Central Park West, Manhattan Open van dinsdag tot zondag van 11 tot 5. Toegang 5 dollar. GALLERY 292, 120 Wooster Street en Prince Street, Soho. Open van dinsdag tot zaterdag van 11 tot 6. HOWARD GREEN GALLERY, 120 Wooster Street en Prince Street, Soho. Open van dinsdag tot zaterdag van 11 tot 6. PARSONS SCHOOL OF DESIGN, 66 Fifth Avenue en de 13de straat, Greenwich Village. Open van maandag tot vrijdag van 9 tot 6.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234