Woensdag 19/01/2022

NieuwsNatuur

Een van de gevaarlijkste paddenstoelen ter wereld rukt op, ook in ons land

Komt u deze tegen in het bos? Niet plukken en zeker niet eten. Beeld Shutterstock / Predrague
Komt u deze tegen in het bos? Niet plukken en zeker niet eten.Beeld Shutterstock / Predrague

Het paddenstoelenseizoen breekt aan en dit jaar doen natuurliefhebbers opvallend vaak melding van een bijzonder ongewone soort. De groene knolamaniet lijkt namelijk op een champignon, maar is een van de giftigste paddenstoelen ter wereld. Waar komt de plotse opmars van de gevaarlijke zwam vandaan?

Paul Notelteirs

Hoewel de groene knolamaniet er onschuldig uitziet en volgens enkele kenners bijzonder lekker smaakt, is het geen al te best idee om hem op een gure herfstavond in een stoofpotje te verwerken.

De olijfgroene paddenstoel staat namelijk bekend als de ‘engel des doods’: wie ervan eet, krijgt 12 uur nadien ernstige maag- en darmklachten. Het gif van de zwam richt zich vervolgens op de lever en nieren, waardoor bloedingsstoornissen ontstaan en een behandeling op intensieve zorgen noodzakelijk is. 17 procent van de mensen die de bijzondere paddenstoel naar binnen werken, overlijden binnen de 10 dagen. Dat is niet zo’n goed nieuws voor Belgen, want de paddenstoel duikt dit jaar bijzonder vaak op in bossen verspreid over het hele land.

Op het digitale platform waarnemingen.be, een samenwerking van drie grote Belgische natuurorganisaties, liepen dit jaar al 453 meldingen van de groene knolamaniet binnen. Het gaat daarmee om een toename van 82 procent tegenover 2020 en een veelvoud tegenover alle jaren voor 2014, toen op jaarbasis nooit meer dan 100 waarnemingen gedaan werden. Volgens Roosmarijn Steeman, wetenschappelijk medewerker bij Natuurpunt, is het echter niet eenvoudig om die toename van het aantal meldingen zomaar toe te schrijven aan grootse veranderingen in de natuur.

“Het was een goed jaar voor de paddenstoel an sich: door de natte zomermaanden en de redelijk warme herfst zien we vele soorten vaak opduiken in bossen.” Vorig jaar kende de paddenstoel ook al een goed seizoen. Dat maakt het volgens haar moeilijk om uit te sluiten of de groene knolamaniet niet tijdelijk meeprofiteert van de gunstige weersomstandigheden en of waarnemers niet extra aandacht aan haar besteden.

Volgens Dominique Vandijck, adjunct-directeur van het Belgisch Antigifcentrum, kan zelfs een tijdelijke toename van het aantal groene knolamanieten in de natuur voor problemen zorgen.

“Als er meer paddenstoelen zijn, zullen mensen er bijgevolg vaker mee in contact komen en een groter risico op vergiftiging lopen.” Dat blijkt ook uit het jaarrapport van de organisatie. In 2020 liepen bijvoorbeeld 494 meldingen binnen van vergiftiging na de consumptie van een paddenstoel, terwijl het in 2019 nog om 371 gevallen ging.

De cijfers over vergiftiging door de groene knolamaniet stegen eveneens: van 4 meldingen in 2019 naar ‘een tiental’ dit jaar. Zij konden wel allemaal gered worden: de laatste keer dat iemand in ons land stierf aan de gevolgen van een vergiftiging door de knolamaniet was in 2010.

Komt u deze tegen in het bos? Niet plukken en zeker niet eten. Beeld © F. Hecker
Komt u deze tegen in het bos? Niet plukken en zeker niet eten.Beeld © F. Hecker

Vandijck waarschuwt mensen wel om alert te zijn. Volgens hem trekken mensen door de coronacrisis meer dan ooit de natuur in en is er een toegenomen belangstelling voor allerlei natuurfenomenen. Daarbij gebruiken ze weleens applicaties waarmee het via de camera van hun smartphone mogelijk wordt om in een handomdraai paddenstoelen te identificeren, al zijn daar volgens Vandijck ook risico’s aan verbonden.

“De staat waarin een paddenstoel zich bevindt of de hoek van waaruit de foto gemaakt wordt, kan tot een foute identificatie zorgen. Wie de paddenstoel dan opeet, kan snel in de problemen komen.” Hij wijst er daarbij op dat het in Vlaanderen verboden is om wilde paddenstoelen te plukken en roept op om enkel champignons in winkels te kopen. “Het is de beste manier om ongelukken te vermijden.”

Wie in een omgeving met jonge kinderen woont, kan volgens Steeman wel best nagaan of er geen groene knolamanieten in de buurt groeien. Ze zijn te herkennen aan hun bijzondere kleur en staan bijna altijd in een straal van 20 meter om een eik in een loofbos. “Voor de meeste dieren kunnen de paddenstoelen geen kwaad, al moeten honden wel oppassen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234