Woensdag 05/10/2022

Een vertraagde estafette

Verteltheater dat zich sterk inleeft maar geen standpunt inneemt

theater l de parade speelt 'de emigrés' van w. g. sebald HHH

Jan De Smet

Wilfried Gerald Sebald werd geboren in 1944. In het Duitsland van zijn jeugd heerste een cultuur van zelf opgelegde zwijgzaamheid. Niemand repte over de oorlog die van zijn land en heel Europa een puinhoop had gemaakt. In de lezingen Luftkrieg und Literatur doorbrak Sebald het taboe van de nooit gestelde vragen over de vernietiging van zijn land door de overkill van geallieerden aan het einde van de oorlog.

In Duitsland zelf en in Engeland, waar hij sedert 1966 woonde en doceerde, werd hij bekend met Die Ausgewanderten (De emigrés, 1992). Daarin sijpelt hij zelf binnen als medeverteller in vier lange documentaire verhalen, in feite fictieve biografieën. De personages zijn van joodse komaf en hebben het nationaal-socialisme of de holocaust aan den lijve ondervonden. Dat gaf hun leven een knauw en veroordeelde hen tot levenslang herinneren, met dramatische gevolgen. Ze plegen zelfmoord of worden psychiatrische patiënten.

Niet verwonderlijk dat regisseur-acteur Rudi Meulemans uitkwam bij Sebald. Veel van Meulemans' werk voor zijn Brusselse theatergezelschap De Parade is ook op biografisch materiaal gebaseerd en vertrekt van bekende, soms marginale kunstenaars.

Meulemans gaat zo omzichtig en respectvol om met het verhalende karakter van Sebalds tekst dat de term theaterbewerking verkeerde verwachtingen wekt. Er is wel een sobere enscenering: de in hoefijzervorm opgestelde snuisterijen en meubelen uit de betere brocantezaak vormen een sepiakleurig decor. Verder blijft deze Emigrés meer een gedramatiseerde lezing en met zijn twee en een half uur meer een intense luisteroefening dan een echte toneelvoorstelling. De uitvoerige tekstpartituur bestaat uit detaillistisch en wijdlopig proza vol marathonzinnen en verhalen die traag meanderen door talrijke reisbeschrijvingen, nevenpersonages en locaties. Zo massief als de tekst is, zo minimalistisch spelen de acteurs. Af en toe projecteren ze lichtbeelden met aandoenlijk primitief materiaal, maar verder bewegen ze nauwelijks. Vormelijk doet hun interactie denken aan een vertraagde estafette.

De ene verteller geeft de draad van het verhaal door aan de andere en soms wordt dan van vertelperspectief gewisseld. Van bij de eerste voorstelling is De emigrés ingespeeld. De dictie van Tom de Hoog, Johan Heestermans, Caroline Rottier, Andreas Van de Maele en Hilde Wils is onberispelijk, een zeldzaam genoegen in het hedendaagse theater. Ze brengen hun tekst ingetogen en gedempt. Door die intimistische sfeer lijkt het alsof hun meticuleuze reconstructie van het verleden ingegeven is door plichtsbesef.

De vier fragmentarische verhaallijnen leggen keer op keer het razen van de ontheemde ziel bloot. De toeschouwer moet de som der delen maken. Dit gedepouilleerde literaire verteltheater, waarin het ontbreekt aan plotontwikkeling en dramatische spanning, neemt geen standpunt in.

WAAR EN WANNEER 12 en 13 april, 20.30 uur, Kaaitheaterstudio's, www.kaaitheater.be of 02/201.59.59

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234