Vrijdag 07/10/2022

Een viering van zuivere esthetiek

Donderdag is in Los Angeles de wereldberoemde celebrityfotograaf Herb Ritts overleden. Hij werd amper vijftig en bezweek aan de gevolgen van een longontsteking. Ritts verwierf faam met sprankelende portretten van Hollywood-vedetten als Madonna, Janet Jackson, Jack Nicholson en twee weken geleden nog Ben Affleck. De meest gereputeerde bladen ter wereld, waaronder Vogue, Rolling Stone en Vanity Fair, plaatsten zijn werk regelmatig op de cover en als vaste modefotograaf voor onder meer Calvin Klein, Gap, Versace en Levi's maakten zijn foto's vrijwel overal ter wereld deel uit van het straatbeeld.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Steenhaut

Ritts was al 26 toen hij voor het eerst een camera in handen kreeg en begon in de late jaren zeventig informele foto's te nemen van vrienden uit de filmindustrie. Aanvankelijk combineerde hij die hobby met een baantje in het meubelbedrijf van zijn ouders, maar toen Ritts in 1978 Jon Voight en Ricky Schroeder voor de lens kreeg tijdens de opnamen van The Champ, ging de bal aan het rollen. Newsweek drukte de foto af en maakte zo de weg vrij naar een indrukwekkende carrière. Ook het geluk stak Ritts een handje toe. In 1980 maakte hij een fotoreportage met de toen nog onbekende Richard Gere. Hij liet de acteur poseren aan een tankstation in het midden van de woestijn, en toen een paar weken later American Gigolo meteen een gigantisch kassucces bleek, gingen de beelden de wereld rond.

Ritts rekende niet alleen portretfotografen als Man Ray en August Sander tot zijn lichtende voorbeelden, maar liet zich eveneens inspireren door de stijl van Bruce Weber en Helmut Newton. Die waren vooral in de modewereld actief, een wereld waarin hij zich later ook tot de absolute top zou opwerken. Hij verzorgde de reclamecampagne voor de parfums Rochas en Guess, rekende huizen als Giorgio Armani en Donna Karan tot zijn klanten, en was een van de eersten om Kate Moss op de gevoelige plaat vast te leggen.

De rij sterren die Ritts in de loop der jaren voor de lens kreeg oogt trouwens ronduit indrukwekkend. Hij was de man achter de beroemde fotoreeks waarin een beschilderde Jack Nicholson poseerde als zijn Batman-personage The Joker, kreeg Madonna zover om zich met Mickey Mouse-oortjes te laten fotograferen, en beklemtoonde heel vaak de details waaraan zijn modellen hun roem te danken hadden. Hij reduceerde zijn portret van Elisabeth Taylor tot alleen haar ogen overbleven, fotografeerde de hemelse lippen van Julia Roberts, en zoomde in op de bolle wangen van trompettist Dizzy Gillespie. Vaak legde hij hen vast in harde, expressieve zwartwitbeelden, die nog intiemer aandeden doordat Ritts zijn sterren van heel dichtbij fotografeerde. Bovendien slaagde hij er ook in om bekende sterren te fotograferen op momenten dat het hen iets minder voor de wind ging. Een voor de hand liggend voorbeeld is Christopher Reeves, de held uit Superman, die zich na een val van zijn paard in zijn rolstoel liet zien, en ook de foto van opnieuw Liz Taylor met kort stekelkapsel en de wonde van haar hersenoperatie nog duidelijk zichtbaar haalde haast alle kranten en tijdschriften.

Ritts was evenwel een stuk veelzijdiger dan de meeste van zijn collega's. Hij regisseerde videoclips (voor onder meer Tina Turner, Madonna en Michael Jackson), maakte een vijftigtal platenhoezen in opdracht van Elton John, James Taylor, Prince en Britney Spears, en specialiseerde zich daarnaast ook in naaktfotografie. Hij haalde de gerenommeerde danser en choreograaf Bill T. Jones voor de lens, en fotografeerde hem in een inmiddels klassieke reeks portretten waarop krachtige, vloeiende bewegingen werden vastgelegd. Voor Ritts was het naakte lichaam een viering van power, sensualiteit en esthetiek. Zijn voorliefde voor verstrengelde lijven komt tot uiting in het boek Men/Women (1989) en twee jaar later trekt Ritts die lijn door in het boek Duo's. Daar diept hij dezelfde thematiek verder uit met de hulp van een homokoppel, onder wie een een gewezen Mr. Universe.

In veel van zijn foto's uit die periode vervagen de grenzen tussen man en vrouw, en brengt hij zijn modellen zodanig in beeld dat het op de duur niet meer duidelijk is of ze nu het een zijn of het ander. Daar vertoont het werk van Ritts raakpunten met dat van Robert Mapplethorpe, al choqueert het minder en is het Ritts niet zozeer om de fier overeind staande penissen te doen, dan wel om de zuivere esthetiek. Hij voelt zich aangetrokken tot klare lijnen en symmetrische vormen. Het verklaart meteen waarom hij graag met fotomodellen, bodybuilders en atleten werkte. Onder hen basketbalster Dennis Rodman en hardloopster Jackie Joyner Kersee.

"Ik hoop dat mijn foto's de mensen aan het denken kunnen zetten", vertelde hij toen zijn werk zes jaar geleden voor het eerst in een museum werd tentoongesteld. "Natuurlijk wil ik entertainen, maar als een van mijn portretten daarnaast ook een discussie kan uitlokken, is dat een mooi compliment."

In 1994 maakte Herb Ritts de befaamde Pirelli-kalender en het jaar daarvoor ondernam de Amerikaanse beeldenmaker een reis naar het oosten van Afrika die ver afstond van de glitter en de glamour waarmee hij zijn brood verdiende. Behalve van landschappen en dieren maakte hij er adembenemende beelden van Masai-vrouwen. Het menselijke lichaam bleef ook daar centraal staan, maar in een andere context: te midden van de uitgestrekte natuur, besmeurd met modder en met een kind aan de borst; zo benaderde Ritts naar eigen zeggen de essentie van het leven. Aan dat leven is nu dus een abrupt einde gekomen in het UCLA Medical Center van Los Angeles. Ritts wordt overleefd door zijn vriend, zijn moeder en drie broers.

'Ik hoop dat mijn foto's de mensen aan het denken kunnen zetten'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234