Vrijdag 30/09/2022

Een vrouw om in te bladeren

Voor elk wat wils: ingesnoerde lieden vertonen expliciete standjes, genaaid of gebonden. Hoge zwarte kousen leiden onze blik. Lijven zijn landschappen en bergketens

Expo l Eros intime, (s)ex librissen in Naamse Ropsmuseum HHHH

Eric Min

Als er een plek bestaat waar bibliofiele erotomanie kan gedijen, dan lijkt het Naamse Ropsmuseum wel uitverkoren: het is tegelijk hel, vagevuur en paradijs. Dat Félicien Rops (1833-1898) een man van veel muziekjes was en bijvoorbeeld ook als landschapsschilder uitstekend werk heeft nagelaten, leren we op de bovenverdiepingen van het fraaie pand, maar voor de tijdelijke tentoonstellingen mag zijn sulfureuze reputatie weleens de inspiratie leveren. De ongeveer driehonderd ex librissen van de Fondation Internationale d'Arts et Littératures Erotiques uit het Zwitserse Lausanne, die er tot eind december te zien zijn, passen perfect in het kabinet van Pornokratès. Geen andere vorm van toegepaste grafiek sluit zo nauw aan bij het fetisjistische koesteren van boeken als het erotische ex libris. Verzamelaars van libertijnse geschriften en bibliofiele pornografen die hun schatten door de klamme handjes laten gaan komen zichzelf graag tegen in het papieren rechthoekje dat als een kleine spiegel op het schutblad is gekleefd. Een bevriende kunstenaar heeft het ontwerp gemaakt: het is een ets, een lino- of houtsnede die iets vertelt over de persoonlijkheid van de opdrachtgever en zijn naam, monogram of familiewapen draagt.

De ex librissen die in Namen getoond worden, zijn discrete juweeltjes uit de lange twintigste eeuw die rond 1890 begon en gisteren nog bezig was. We krijgen academische naakten en ronduit hitsige taferelen te zien, tedere lijntekeningen en complexe miniatuurtjes, gestileerde vormen en zelfs een fresco in zakformaat (een orgie van Mark Severin) naast de vrolijke pop-up van een neukend koppel. De plakplaatjes lichten op in boeken die niet voor jan en alleman bestemd zijn en dus aan de censuur ontsnapten. We herkennen alle stijlen van rococo over art deco en nieuwe zakelijkheid tot experimenten met foto's en computertechnieken. Lang geleden haalden de grafici hun inspiratie uit de mythologie, de Bijbel of het bordeel. Tintoretto en de andere oudjes wisten al weg met Leda's zwaan, met satertjes en de blote Suzanne in het bad. Als je Antoine heette, was je ex libris zo klaar: een 'Verzoeking van de heilige Antonius' is altijd goed voor enig erotisch geweld. Eros en thanatos voeren hun dodendansen op, skeletten en vrouwen van vlees en bloed walsen de kamer rond - we zijn hier toch te gast bij Rops? Vooral na de Eerste Wereldoorlog nemen de seksuele fantasieën van opdrachtgevers en kunstenaars het over. Dat levert weelderige vrijpartijen op en uitdagende vrouwen die de hand aan zichzelf slaan. Er is voor elk wat wils: ingesnoerde lieden vertonen expliciete standjes, genaaid of gebonden en desnoods in de spiegel. Hoge zwarte kousen leiden onze blik. Lijven zijn landschappen en bergketens. Zoals het in encyclopedische milieus hoort, krijgt de herenliefde een apart muurtje.

In een boudoir met rode gordijnen werden de meest expliciete stukken verzameld. De mannen (en een enkele vrouw) die deze tekeningen in hun boeken plakten, waren bemiddelde burgers. Er zit nogal wat geleerd volk tussen, met titels als doctor of vorst. De Zwitserse verzameling telt exemplaren uit het gehele oude Europa, met een voorliefde voor Frankrijk, Duitsland en Tsjechië, met een zwaartepunt tussen 1900 en 1930. Grote namen als Rops, Rassenfosse of Blossfeld zijn present met enkele miniaturen, maar het zijn vooral nobele onbekenden die voor het leeuwendeel van de ex librissen zorgen: Karel Simunek, Michel Fingesten van de Wiener Sezession, die als gedegenereerd artiest het concentratiekamp niet overleefde, of de Weense Kroaat Franz markies von Bayros, die getrouwd was met de dochter van Johann Strauss maar door de politie werd gezocht.

Op een van de mooiste ex librissen uit de collectie rust een openvallend boek tussen de gespreide benen van een vrouw. Een vrouw om in te bladeren - daar was het deze verzamelaars toch altijd al om te doen ?

Tot 30 december in het Ropsmuseum, rue Fumal 12, Namen, toegang 5 euro.

www.ciger.be/rops

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234