Zaterdag 28/05/2022

Eerst 3,5 jaar per vergissing in Guantánamo, nu in Vorst

Eerst werd hij per abuis drieëneenhalf jaar lang opgesloten in Guantánamo Bay. Nu zit Hobokenaar Mosa Zemmouri opnieuw in de gevangenis, deze keer in die van Vorst. Zo te zien opnieuw per abuis.

Het berichtje gaf ergens een geruststellend gevoel, zeker toen enkele dagen later een onverlaat met een kalasjnikov op de Thalys bleek te zijn gestapt. Terwijl wij allemaal zomerden en terrasjes deden, had de politie in het Antwerpse en in Charleroi twee islamitische terreurcellen ontmanteld. Onder de arrestanten bevond zich een oude bekende: Mosa Zemmouri (37), in de kranten van de volgende dag meteen al omschreven als "topjihadist".

De naam van Zemmouri prijkte vier jaar geleden op een door WikiLeaks geopenbaarde lijst van 's werelds 779 allergrootste pechvogels sinds de War on Terror. Het ging om 779 zogeheten GTMO-files, beoordelingsverslagen van de Amerikaanse inlichtingendiensten, waarin die jammerlijk moest concluderen dat al deze mensen helemaal voor niks waren opgepakt en de hele Atlantische Oceaan overgevlogen tot in het gevangenenkamp van Guantánamo Bay.

Terrorist te koop

In de maanden na de aanslagen van 11 september 2001 had het Amerikaanse leger in zijn zoektocht naar Osama bin Laden nog een hoop te leren. Om de zaken te doen vooruitgaan was het in de armste dorpen van Pakistan en Afghanistan tot 25.000 dollar cash gaan bieden aan al wie een terrorist van Al Qaida kon verklikken. Er ontstond meteen een bloeiende handel in terroristen, en zo kwam het dat ook de vanwege prostaatkanker terminaal zieke Afghaanse boer Mohammed Sadiq (89) door zijn familie werd verkocht en kuchend en strompelend in Guantánamo belandde. De WikiLeaks-lijst van 779 vermeldt ook een joch van 14, bij aankomst in Guantánamo gediagnosticeerd op tbc.

De GTMO-file van Hobokenaar Mosa Zemmouri, gevangene nummer 270, liet zien dat hij eind 2001 op doorreis was in Pakistan en daar staande werd gehouden door een soldaat die hem vroeg wat dat daar was, om zijn pols. Een Casio F-91W, het digitale waterbestendige polshorloge dat je in die jaren kon kopen voor 5 dollar en waar in pre-smartphone-tijden wereldwijd miljoenen mee rondliepen. Binnen de Amerikaanse inlichtingendiensten circuleerde helaas een memo die militairen als instructie meegaf dat een Casio F-91W dé manier was om een terrorist te herkennen. Want: bij een poging tot bomaanslag op het World Trade Center in 1993 was een Casio F-91W gebruikt als detonator voor een tijdbom.

De aanslag was wel mislukt. Omdat de bom niet was afgegaan. Maar toch.

Zemmouri werd in 2005 samen met een tweede onschuldig in Guantánamo opgesloten Belg vrijgelaten en naar Melsbroek overgevlogen. Zemmouri trok terug in bij zijn moeder in het Antwerpse en schreef een boek over zijn wedervaren in Guantánamo: Hoe ik 3 jaar gemarteld en vernederd werd. Toen een journaliste van deze krant hem bij die gelegenheid interviewde, trof ze een wat verwarde man met een lange baard, een donkerbruine tuniek en een gebedsmutsje die resoluut haar uitgestoken hand afwees. Hoewel nog ongehuwd mocht hij geen andere vrouw aanraken, zei hij: "Dat moet zo van de islam."

Kussens opengesneden

Inlichtingendiensten hebben een hoop bijgeleerd sinds 2002. Ze weten nu dat wie bij zijn aanhouding nog geen terrorist was dat tijdens een nodeloos jarenlang verblijf in de gevangenis wel eens kan worden. De broers Kouachi, plegers van het bloedbad bij Charlie Hebdo, hadden weinig of niks met geloof of de profeet, tot ze in de gevangenis in contact kwamen met een haatpredikant. Zemmouri wordt daardoor al tien jaar lang in de gaten gehouden door de Belgische inlichtingendiensten.

Sinds 23 juli zit Mosa Zemmouri opnieuw in de gevangenis, deze keer die van Vorst. Hij werd om 6 uur 's ochtends gearresteerd in de sociale woning van zijn moeder in de Rector Vermeylenlaan in Hoboken. Daar was hij drie weken daarvoor ingetrokken met zijn echtgenote en een tienjarig nichtje. Blijkens een door de huisarts bezorgd medisch attest was de inval, met vijf op het allerergst voorbereide mannen in combat dress, alvast voor moeder Zemmouri een nare ervaring: 'De agenten lieten de woning na een drie uur durende huiszoeking als een puinhoop achter. Hoofdkussens werden opengesneden, meubilair lag omver, huisraad lag er wanordelijk bij, alle computers, laptops en gsm's werden in beslag genomen.'

De politie schaduwde al een tijdje vier mannen die ze ervan verdacht woninginbraken te plannen om geld in te zamelen. Een politiebron verklaarde twee dagen na de inval in Gazet van Antwerpen: "Om de gewapende strijd in Syrië te steunen."

Het 'ding'

Of dat werkelijk zo is, moet nog worden bewezen. Blijkens afgeluisterde telefoongesprekken was het viertal eerder die nacht met een auto op pad om een gewapende inbraak te plegen bij een erg vermogende Turkse moslim in Hoboken. Een van de vier was de 45-jarige Algerijn Soufian Abbar El Houari, die zelf van 2002 tot 2008 gevangen zat in Guantánamo, daar Zemmouri leerde kennen en die sinds zijn vrijlating - ook bij hem zonder opgave van redenen - geregeld zag. Zemmouri zat niet in de auto, hij lag thuis te slapen. Toch achten de speurders hem medeplichtig.

De politie wist een telefoongesprek te onderscheppen tussen Zemmouri en El Houari, waarin op zeker ogenblik in het Arabisch sprake is van 'de bevende' ('mzaa za'). Volgens de twee mannen was dat een grapje, een manier waarop ze het met elkaar hadden over de fysische gevolgen van een jarenlang verblijf in Guantánamo.

De speurders zien dat anders. Volgens hen duidde 'mzaa za' op een voorwerp dat Zemmouri werd verondersteld mee te brengen tijdens de nog te plegen inbraak, hoe hard hij tijdens zijn ondervragingen ook herhaalde wat hij drieëneenhalf jaar lang bleef herhalen tegenover zijn ondervragers in Guantánamo: "Ik weet van niks."

Het bevende voorwerp, de 'bever' zeg maar, is volgens de politie gevonden bij het doorzoeken van zijn auto. Een taser, een stroompistool.

Mosa Zemmouri verscheen op 12 augustus voor de raadkamer in Brussel. Zijn advocaat Walter Van Steenbrugge vocht er het door onderzoeksrechter Isabelle Panou uitgevaardigd aanhoudingsmandaat aan. Tevergeefs, want anders dan gebruikelijk - en wettelijk verplicht - liet de politie na de overtuigingsstukken over te maken aan de griffie van het parket, en zo ook het stroompistool. "Mijn cliënt kreeg het voorwerp enkel tijdens zijn arrestatie één keer heel kort te zien", zegt Van Steenbrugge. "Het ding zei hem helemaal niks. Het was in elk geval niet van hem, en het leek volgens hem eerder op de afstandsbediening van iets."

De buurman

Alle verzoeken van de verdediging om samen met het openbaar ministerie even rustig te kijken naar het 'ding', bleven tot nu toe onbeantwoord. Het voorwerp is nu al een week of zeven onderweg tussen het politiekantoor en de rechtbank, net als de pet van Zemmouri die volgens de politie kenmerkend is voor moslimterroristen en een vlag die zou wijzen op sympathie voor IS, maar volgens Zemmouri niks anders uitbeeldt dan de profeet Mohammed in de nationale vlag van Saudi-Arabië.

De vraag of het 'ding' kan hebben gediend om het geluid van de tv te regelen dan wel een ongelukkige neer te laseren, is intussen zonder voorwerp. Doordat Zemmouri al tien jaar lang bijna permanent wordt gevolgd door politie en Staatsveiligheid is zijn autogebruik vrij grondig gedocumenteerd. Hij rijdt rond in een oude VW Golf met nummerplaat 1 DNX 588. Dat is al jaren zijn auto. Op 20 juli nog, drie dagen voor de arrestatie, wordt Zemmouri door de federale politie geschaduwd als hij naar Brussel rijdt voor een afspraak met Soufian Abbar El Houari. Met die Golf, met de bekende nummerplaat die politiediensten bij elke controle direct alarmeert en trefwoorden als 'Guantánamo' en 'Pakistan' doet oplichten.

In een rapport over de ochtendlijke huiszoeking in de Rector Vermeylenlaan in Hoboken beschrijven de speurders hoe ze het stroompistool hebben aangetroffen in "de wagen van Zemmouri, een donkerblauwe VW Golf met nummerplaat GRE 146". Een heel andere nummerplaat.

Als de politie je auto doorzoekt, wordt de verdachte doorgaans verondersteld daarbij aanwezig te zijn. De politie zal de verdachte vragen om zelf zijn auto te openen, omdat het al te vaak is voorgekomen dat criminelen de politie ervan betichten dat die zelf drugs of wapens in de koffer heeft gelegd. In de ochtend van 23 juli is van de procedure afgeweken. De speurders hebben zich de sleutelbos laten overhandigen door het tienjarige nichtje van Zemmouri, dat ze wist hangen aan een kapstok in de slaapkamer. De sleutel bleek niet te passen bij de auto en dus heeft de politie het slot dan maar geforceerd, zo staat er.

De ware eigenaar van de auto heeft zich nu gemeld. Hij is de buurman van Zemmouri. Dat twee buurmannen allebei met een VW Golf rondrijden is het soort pech dat een mens nu eenmaal hebben kan. Zoals op het verkeerde moment op de verkeerde plek rondlopen met een Casio F-91W om je pols. Ook de buurman betwist dat het in zijn auto gevonden 'ding' een stroompistool zou zijn.

De Brusselse kamer van inbeschuldigingstelling buigt zich volgende week over de zaak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234