Zondag 03/07/2022

AchtergrondStrips

Eindelijk girlpower op het stripfestival van Angoulême: Julie Doucet wint van twee andere vrouwen

Pénélope Bagieu, Catherine Meurisse en Julie Doucet: alle genomineerden voor de Grand Prix waren vrouwen. Doucet haalde het uiteindelijk. Beeld Stripfestival Angoulême / RV
Pénélope Bagieu, Catherine Meurisse en Julie Doucet: alle genomineerden voor de Grand Prix waren vrouwen. Doucet haalde het uiteindelijk.Beeld Stripfestival Angoulême / RV

De Canadese Julie Doucet heeft gisteren de Grand Prix gewonnen op het stripfestival van Angoulême. Ze haalde het van twee andere vrouwen, Pénélope Bagieu, Catherine Meurisse. Girlpower in de Franse stripscene? Inderdaad, en dat werd tijd.

Geert De Weyer

Was het de lange, verplichte pauze door corona die Europa’s grootste stripfestival tot inkeer bracht? Feit is dat er sowieso een vrouw de Grand Prix zou winnen in Angoulême. En dat voor een festival – en bij uitbreiding de Franse stripscene – dat bekendstond als mannenbastion.

Voor het stripfestival was het ongezien dat er drie vrouwen de shortlist haalden. Dat was de allereerste keer ooit in de geschiedenis van het internationaal gerenommeerde stripfestival. Het ging om Pénélope Bagieu, Catherine Meurisse en Julie Doucet. De eerste twee zijn Françaises die hun nominaties meenemen van eerdere, door Covid-19 afgezegde edities en haalden het niet. De derde, de winnares, is een Canadese undergroundtekenares die voor het eerst meedong. En zo was het dus honderd procent zeker dat een vrouw Europa’s belangrijkste stripprijs zou krijgen.

Te doorzichtig, menen kenners. Toch is het een dikke pleister op een oude etterende wonde. Een wiedergutmachung, zeg maar. Maar wel eentje waaraan de organisatie niet langer kon ontsnappen.

Catherine Meurisse.  Beeld Stripfestival Angoulême / RV
Catherine Meurisse.Beeld Stripfestival Angoulême / RV

In januari 2016, enkele weken voor het festival opende, lagen de organisatoren zwaar onder vuur. Het festival leek zich altijd al weinig om vrouwen te hebben bekommerd, maar van ‘onvervalst seksisme’ waren ze nooit eerder publiekelijk beschuldigd. Niet één vrouw bevond zich immers bij de dertig genomineerden voor de Grand Prix. Nadat eerst een leger vrouwelijke auteurs schande sprak, kwamen ook hun mannelijke collega’s in opstand. Riad Sattouf, die voor zijn Arabier van de toekomst was genomineerd, gaf te kennen van de lijst te worden afgehaald. Een hele stoet van bekende genomineerden volgden, zoals de Amerikanen Charles Burns, Chris Ware, de Italiaan Milo Manara, of de Fransmannen François Bourgeon of Joann Sfar, Die laatste liet zelfs weten dat die keuze haaks stond op de evolutie in de stripscene.

De toplui van het festival wuifden de kritiek eerst weg. “De geschiedenis van de strip is wat ze is. Als u naar het Louvre gaat, treft u daar ook weinig werk van vrouwen”, liet afgevaardigd bestuurder Franck Bondoux doodleuk optekenen in Le Monde. Uiteindelijk werden toch vrouwen aan de longlist toegevoegd. Niet om de vrouwen ter wille te zijn, wel om de aanhoudende slechte publiciteit te counteren.

Stemronde

“Ach ja, 2016… Hopelijk kunnen we dat snel achter ons laten”, zegt Victor Macé de Lépinay, een van de drie nieuwe artistiek directeuren, aan de telefoon. Hij kijkt uit naar eindelijk nog eens een festivaleditie nadat die van 2021 moest worden afgelast en die van 2022 in allerijl moest worden verplaatst naar maart. “Dit jaar konden zo’n 1.800 auteurs van over de hele wereld stemmen voor wie ze maar wilden, zonder een door ons opgestelde longlist. Op die manier hopen we tegemoet te komen aan de kritiek.” Of dat niet te doorzichtig is? “Ik hoor dat soms,” zegt hij, “maar ik wijs er graag op dat we op geen enkele manier stemmen manipuleerden.” Over auteurs die hun unieke stemcode tijdens de eerste stemronde op sociale media weggaven aan de eerste de beste volger, weet hij naar eigen zeggen niets.

Pénélope Bagieu. Beeld Stripfestival Angoulême / RV
Pénélope Bagieu.Beeld Stripfestival Angoulême / RV

Voor de organisatie is het een uitgemaakte zaak dat deze shortlist het festival goed deed, meent hij. “Het neemt de kritiek weg. En weet je, vrouwen maken steeds vaker strips, dus lijkt het me maar normaal dat er een dag moest komen dat drie vrouwen samen de top 3 aanvoerden. En dat het in de volgende jaren normaal is dat er twee mannen en één vrouw geselecteerd worden. Of zelfs enkel drie mannen.”

Op de vraag of met Sonia Déchamps, een van de huidige drie artistiek directeuren, die functie voor het eerst naar een vrouw ging, moet hij even nadenken. “Euhm, ja, ik denk het wel.” En zo hoopt het stripfestival ook de volgende editie gespaard te blijven van polemiek rond gender. Décamps zorgt dan samen met een van de drie huidige genomineerden voor de look en feel van het festival.

Eco-Fauve

Toch blijkt ook editie in 2022 niet vrij van kritiek. Ditmaal riep de Prix Eco-Fauve weerstand op. De vijfkoppige jury ervan, bestaande uit een auteur, journalisten en wetenschappers, weigerde die prijs toe te kennen omdat hen niet werd meegedeeld dat Raja, een verpakkingsbedrijf en multinational als een van hoofdsponsors van het festival, zich aan deze ecologische prijs verbond. “De jury wou niet dat die prijs met een bedrijf werd geassocieerd,” vat Macé de Lépinay het samen. De oplossing van de organisatie bleek even brutaal als ongeloofwaardig. “We hebben de jury vervangen door zeven lezers uit de regio Angoulême.”

Julie Doucet. Beeld Stripfestival Angoulême / RV
Julie Doucet.Beeld Stripfestival Angoulême / RV

Het zal de 200.000 bezoekers worst wezen. Op deze 49ste editie tekenen zo’n duizend internationale auteurs present en zijn er twaalf grote expo’s te zien rond onder meer Chris Ware (de vorige Grand Prix-laureaat), Robert Kirkman (scenarist van The Walking Dead), scenarist Pierre Christin (Ravian) of Wallace Wood.

Het publiek lijkt zich ondertussen trouwens niet te storen aan de de recente hoge besmettingscijfers die de laatste dagen weer werden opgetekend. “Alle hotels en guesthouses zitten opnieuw eivol”, vertelt Macé de Lépinay. “Even leek het erop als zou de schoolgaande jeugd wegblijven, maar twee weken geleden stroomden de reserveringen toch binnen. Het wordt opnieuw koppen lopen in de straten van Angoulême.”

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234