Zondag 03/07/2022

Elf tijgers creperen in Chinese zoo

In een zoo in het noordoosten van China zijn elf Siberische tijgers omgekomen van de honger. China lijkt met stip op nummer een te staan als het om lamentabele dierentuinen gaat. Maar ook elders is het niet altijd een lolletje om olifant, alpaca of jachtluipaard te zijn.

Erbarmelijke toestanden in dierentuinen blijken niet beperkt tot derdewereldlanden

Het is een verhaal dat dierentuinconsultant Harry Schram (49) vaak heeft moeten horen: hoe hij als tienjarige op vakantie in Frankrijk aan het stuur van de auto trok op het moment dat er een wegwijzer ‘Parc zoölogique’ verscheen. Bijna veertig jaar later heeft Schram liefst 737 dierentuinen bezocht. Een kwart daarvan zou beter gesloten worden, meent hij.

Nadat in november in een zoo in de Chinese provincie Liaoning twee ondervoede tijgers een verzorger aanvielen en neergeschoten werden, werden elf soortgenoten op secreet gezet. Ze kregen amper nog eten en stierven in de afgelopen maanden een voor een, raakte gisteren bekend. Het verwondert Schram niet.

“Ik hou de artikeltjes over ongevallen in dierentuinen bij”, zegt hij. “En hoewel China maar goed is voor 10 procent van alle dierenparken neemt het wel de helft van alle ongelukken voor zijn rekening. Dat is niet altijd omwille van uithongering. Slechte infrastructuur en alcoholmisbruik zijn ook een probleem.”

“Sinds de economische boom zijn er in China tal van dierentuinen en safariparken bijgekomen”, weet Schram. “Slechts een klein deel daarvan voldoet aan de criteria van de Europese zoovereniging EAZA. In safariparken rijdt er vaak een vrachtwagen vol levende dieren uit voor een bus toeristen. Vervolgens wordt er een koe, geit of schaap tussen de leeuwen gegooid en kijken bezoekers toe hoe het beest verscheurd wordt. Ter vergelijking: er zijn Europese dierentuinen waar zelfs geen levende muis voor de ogen van toeristen gevoerd mag worden.”

Het internet wemelt van foto’s en filmpjes van dieren die in de meest erbarmelijke omstandigheden gehouden worden. Van gek geworden beren in Libanon over een leeuw aan een uiterst korte ketting in Somaliland tot een flink uit de kluiten gewassen aap in een kooitje ter grootte van een wc in Vietnam. “Maar het is niet zo dat dierentuinen in derdewereldlanden altijd slecht zijn. Algemeen geldt inderdaad: hoe armer het land, hoe slechter de zoo. Er zijn geen middelen, dus dat is logisch. Maar er zijn ook uitzonderingen: in Oeganda is een prachtige zoo waar stagiaires uit Europa en Amerika naartoe trekken. Idem in Belize of Madagaskar.”

Omgekeerd zijn rijkere landen niet altijd een toonbeeld van hoe het moet. Een paar jaar geleden nog kwam een zoo in Vancouver in opspraak omdat een babynijlpaard al anderhalf jaar eenzaam in een donker hok opgesloten zat. “En de ergste zoo die ik ooit bezocht heb, blijft die van Zwartberg in Belgisch Limburg, die ondertussen gelukkig gesloten is.”

Hoewel Schram ook prachtige voorbeelden van het tegenovergestelde weet, lijken toch vooral kleine dierentuinen, in feite niet meer dan uit de kluiten gewassen privécollecties, vaak dubieus te zijn. Afgelopen week werd nog een alarmerend rapport over minidierentuinen in Pakistan de wereld in gestuurd.

“Over ex-Joegoslavië doen ook verhalen de ronde”, zegt Schram. “Ik was een paar jaar geleden in een zoo bij Belgrado en ik vroeg aan de directeur of de verhalen over privéverzamelingen klopten en of we zouden kunnen bezoeken. Het klopte, maar bezoeken zou niet lukken want de eigenaars zijn warlords die allemaal gezocht worden. Naar het schijnt hebben ze onder meer orang oetangs en een hele zeldzame soort ara’s. Het ergste zijn vaak de holding areas: dat zijn in feiten plekken waar handelaars hun stock bewaren. Ze doen dat onder het mom van een zoo omdat veel luchtvaartmaatschappijen enkel dan wilde dieren willen vervoeren.”

Maar er is meer dan het leed van te kleine kooien, onverzorgde wonden en onaangepast voedsel. “Als dat gebeurt, is het vaak niet eens de schuld van de werknemers”, zegt Schram. “Vaak wordt een zoo gefinancierd door een overheid, wisselt de overheid en is er geen geld meer voor. Ik herinner mij zo de dierentuin in Paramaribo. De kooien waren zo verroest dat je bang was om er langs te wandelen. Maar die directeur had de beste bedoelingen. Hij wist dat wij kwamen en hij had zijn hele bureau behangen met foldertjes en posters van de Zoo van Antwerpen en Planckendael (lacht). Via een sponsorprogramma hebben Artis en Blijdorp daar inmiddels heel wat dingen kunnen verbeteren.”

Er zijn ook dierentuinen die alle middelen hebben maar toch niet koosjer omspringen met het dierenwelzijn. “Ik denk dan aan witte tijgers of witte neushoorns”, zegt Schram. “Ze zijn in feite gehandicapt maar omdat bezoekers dat graag zien, wordt ermee gekweekt en ontstaan er programma’s om de bedreigde witte tijgers of neushoorns te redden. Dat is klinkklare onzin. Een witte tijger komt niet voor in de natuur. Hij zou niet overleven, maar om ze in stand te houden passen sommige dierentuinen, ook Europese, inteelt toe. Met alle gevolgen van dien: die beesten worden veel sneller blind en hebben minder weerstand.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234