Maandag 26/09/2022

Onderwijs

Elke school zijn eigen examens

Eindexamens of permanente beoordeling: blokken blijft een must. Beeld Thomas Legrève
Eindexamens of permanente beoordeling: blokken blijft een must.Beeld Thomas Legrève

De examens in het middelbaar waren ooit glashelder: bij kerst, Pasen en in juni een examen van elk vak. Daarna krijg je je punten. Dat lijkt nu verleden tijd. Een mengvorm van permanente evaluatie en examens is de nieuwe norm. Honderd scholen? Honderd verschillende werkwijzen.

Benjamin Van Synghel

Juni is bijna halfweg, dus wordt er in tal van Vlaamse huishoudens op kousenvoeten gelopen. De kans is namelijk groot dat zoon- en/of dochterlief midden in de examens zit. Vroeger verliep dat volgens een duidelijk stramien: elke voormiddag één of twee examens, tot alle vakken achter de rug zijn. Zowel voor kerst, bij Pasen als in juni. Maar dat lijkt nu veranderd. Tussentijdse toetsen – groot of klein – en andere vormen van permanente evaluatie lijken steeds vaker het examen (deels) te vervangen. Het ene kind moet amper een examen afleggen, het andere moet enkel de hoofdvakken blokken, het derde moet alsnog voor alle vakken aan de bak.

Gestroomlijnde aanpak

De praktijk toont een waaier van werkwijzen. Het Sint-Gummaruscollege in Lier is een eerste voorbeeld. Daar moeten de leerlingen uit de eerste graad nu alleen van de hoofdvakken een examen afleggen. “Voor hen zijn dat vijf à zes examens. De tweede graad krijgt er een paar bij, in de derde graad is het pakket nog ietsje groter. De jongsten leggen drie keer per jaar examens af, de oudsten twee keer”, zegt Tom Jansen, algemeen directeur ad interim. Er zit dus evolutie in die examenperiodes, om de schoolcarrière zonder al te bruuske stoten te laten verlopen.

Ook in het Brugse Sint-Lodewijkscollege moeten de jongere leerlingen minder 'grote' examens afleggen dan de oudere. Van vakken als techniek, muziek en lichamelijke opvoeding wordt sowieso geen examen afgenomen. “Die worden permanent geëvalueerd, maar dat kan nooit voor alle vakken”, vindt directeur Koen Seynaeve. “Geschiedenis of Latijn, bijvoorbeeld, gaan over het groter geheel. De leerlingen moeten meer kunnen dan kennis ophoesten. Het examen is een leermoment, te waardevol om te vergooien."

Het Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwecollege experimenteert dan weer met een andere mengvorm. “Leerlingen die onvoldoende scoren op de permanente beoordeling, kunnen hun resultaat redden met een eindproef. Wie wél goed scoort, wordt ervan vrijgesteld”, zegt directeur Philippe Van Goethem.

Vele tinten grijs

Drie scholen, drie modi operandi. En dat lijkt tekenend voor het onderwijslandschap. De onderwijsnetten hebben hun eigen visie, maar het zijn de scholen die beslissen. De netten blinken vooral uit in nuance. "Het gaat niet over meer of minder toetsen, het is vooral de totaalaanpak die telt. Welke vakken zitten er in die studierichtingen? Wat staat er in de leerplannen? Hoe wil je dat bereiken?”, zegt Anne Berckmoes van de Onderwijskoepel van Steden en Gemeenten.

Die afweging toont zich nu al sterk in het kunst-, technisch of beroepsonderwijs. Die tellen meer praktijkvakken, die zich weer minder goed lenen tot een groot eindexamen. In sommige beroepsrichtingen zijn eindexamens trouwens al helemaal verdwenen. In het algemeen en technisch secundair loopt het niet zo'n vaart. De waarheid is namelijk – zoals wel vaker – niet zwart of wit. "Dé goede aanpak, die bestaat niet. Enerzijds is er het testing effect: kortje testjes en bijbehorende feedback geven zeker een meerwaarde. Maar als je te veel belang hecht aan die tests, ervaren leerlingen misschien te veel druk of stress", zegt pedagoog Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool). "Cruciaal is: goed nadenken wanneer je wat en waarom evalueert."

En die denkoefening moet eigenlijk voor elke studierichting en graad afzonderlijk worden gevoerd. In de Latijnse of wiskunde-wetenschappen zal het grote eindexamen waarschijnlijk nooit verdwijnen. Want dat bereidt vooral voor op de universiteit, waar grote brokken leerstof de norm zijn. Voor de meer praktijkgerichte opleidingen ligt dat dan weer anders. Daarom: elk profiel een eigen aanpak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234