Woensdag 06/07/2022

Elke week één olie- of gaslek op boorplatform in Noordzee

In 2009 en 2010 waren er meer dan honderd gevaarlijke lekken van olieboorplatformen in de Britse Noordzee. In het grotere gebied waartoe de Noordzee behoort, is er ruim één per dag. Er zijn dan ook twee keer zoveel platformen als twintig jaar geleden. 'Het risico op een ramp zoals in de VS is steeds reëler', zegt groen europarlementslid Bart Staes.

Door Barbara Debusschere

Iedere week is er zeker één ernstig olie-of gaslek van een van de vele boorplatformen in de Noordzee. Dat blijkt uit documenten van de Britse overheidsinstantie Health and Safety Executive waar de Britse krant The Guardian de hand op wist te leggen. Sinds de ramp met het Britse boorplatform Piper Alpha, waarbij exact 23 jaar geleden 167 arbeiders omkwamen, verzamelt die overheidsinstantie alle incidenten met industriële offshore-installaties.

Zowel in 2009 als in 2010 telde de instantie iets meer dan honderd lekken die ze ernstig noemt omdat ze zo groot waren dat ze dodelijke explosies konden veroorzaken. Vooral de olieboorplatformen van Total en Shell in Britse wateren blijken problematisch. Total heeft er drie in dat gebied, Shell elf.

In 2006 lieten twee arbeiders het leven op het Brent Bravo-platform van Shell. In datzelfde jaar verklaarde een van Shells eigen veiligheidsadviseurs, Bill Campbell, dat het bedrijf "al jaren veiligheidsprocedures in de wind slaat". De toenmalige ceo gaf dat min of meer toe en het bedrijf benadrukte toen van veiligheid voortaan de allergrootste prioriteit te maken. Die boodschap herhaalden alle grote olie- en gasbedrijven na de ramp met het boorplatform Deepwater Horizon vorig jaar in de Golf van Mexico, waarbij elf mensen omkwamen.

Maar vandaag is het Brent Charlie-olieplatform van Shell verantwoordelijk voor de meeste lekken in de Britse wateren, zo blijkt. In 2009 en 2010 waren er zeven ernstige lekken. Vorig jaar lekte eind april vier ton gas uit de installatie, die toen tijdelijk dicht moest.

Ook platformen van het Deense conglomeraat Maersk en van het Canadese Talisman blijken serieuze lekken te kennen. Het waren er telkens vijf per jaar, zo staat in het Britse verslag. Bij het Mungo ETAP-platform van BP waren het er vier.

De Britse klokkenluiders zeggen dat dit maar het topje van de ijsberg is. Volgens hen worden minder zware ongelukken verzwegen omdat de medewerkers bang zijn hun job te verliezen.

Vertegenwoordigers van de industrie reageren dat er "zeer hoge veiligheidsnormen worden nageleefd en er vooruitgang is geboekt".

Schade aan ecosysteem

Informatie van het OSPAR-commissie, de internationale organisatie verantwoordelijk voor de de bescherming van het maritieme milieu in de Noord-Oostelijke Atlantische Oceaan, wijst in dezelfde richting. Uit één OSPAR-rapport uit 2007 blijkt dat er door ongelukken bij olieplatformen 3.907 ton olie in het zeewater terecht kwam. Daarnaast kwam er nog eens 9.596 ton olie via het zogenaamde productiewater in zee terecht.

Het meest recente rapport toont dat er in 2008 in de Noordoostelijke Atlantische Oceaan 491 lekken boorplatforminstallaties waren, waarvan er bij 278 incidenten meer dan een ton olie vrij kwam. Het gros van de lekken, 262, gebeurde op platformen in Britse wateren. Op de tweede plaats komt Noorwegen met 164 lekken, gevolgd door Denemarken met 24 lekken en Nederland met 20 lekken. In Spanje en Duitsland zijn geen ongevallen gerapporteerd. In Ierland, ten slotte, was er één.

Ons land heeft geen offshoreboorplatformen voor de kust. "Maar de Noordzee is een geheel en door de grote booractiviteiten ondervindt het ecosysteem hoe dan ook schade", zegt expert Ronny Schallier van de Beheerseenheid van het Mathematisch Model van de Noordzee.

Die situatie zal niet meteen verbeteren aangezien er steeds meer olie en gas wordt opgepompt. Tussen 1998 en 2008 nam het aantal boorplatformen in de NOA toe van 560 tot 1282. Het aantal installaties met olielekken steeg van 395 tot 746.

Europarlementslid bij de Groenen Bart Staes ziet twee bedreigingen: "Er is de chronische vervuiling van al die lekken, zelfs al zijn ze niet potentieel dodelijk. Daarnaast stijgt natuurlijk het risico op wel ernstige lekken die tot gevaarlijke explosies en vernieling kunnen leiden."

Door de ramp met de Deepwater Horizon is de kwestie wel hoger op de agenda beland. Staes zegt tevreden te zijn omdat de milieucommissie in het Europees Parlement recent zijn voorstel goedkeurde om het Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid niet alleen schepen maar ook boorplatformen te laten inspecteren. Volgende week stemt de commissie bovendien voorstellen om de minimumveiligheidsnormen op de te schroeven, de inspectie te verscherpen, de snelle reactie van de EU bij rampen te verzekeren en de milieuaansprakelijkheid voor verantwoordelijken te verzwaren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234