Dinsdag 05/07/2022

'En, wil je dat ik blijf?'

Laurence Olivier sprak neerbuigend over haar als 'een professionele amateur' en Otto Preminger noemde haar een 'vacuüm met tepels'. Truman Capote omschreef haar als 'a beautiful child' en diehard feministes als Susie Orbach, Naomi Wolf en Germaine Greer omhelzen haar als het gezonde, stralende, levenslustige tegenbeeld van Kate Moss. Aanbeden of verguisd, één ding is zeker: de mythe omtrent Marilyn Monroe is onsterfelijk.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Op 30 september 1955 reed de toen 24-jarige James Dean zich in de buurt van Paso Robles, in de staat California, te pletter met zijn Porsche Spider. Naar verluidt had hij amper twee uur eerder nog een 'speeding ticket' geïncasseerd. Een handige Amerikaan kocht het wrak van die zilvergrijze sportwagen en gebruikte het een tijdlang als 'relikwie'. Treurende fans konden zich - uiteraard tegen vergoeding - samen met het wrak laten fotograferen en mochten - tegen een nog hogere vergoeding - zelfs even plaatsnemen achter het stuur. Toen de belangstelling een beetje begon te tanen, vond de naarstige neringdoende een nog lucratievere oplossing. De Porsche Spider werd vakkundig uit elkaar gehaald en de diverse onderdelen werden afzonderlijk doorverkocht. En doorverkocht. En nog eens doorverkocht, tot niemand nog met enige zekerheid kon stellen dat het om authentieke autobrokstukken ging. Dat inspireerde een van de talrijke biografen van James Dean tot de sarcastische bedenking dat er momenteel waarschijnlijk voldoende onderdelen in omloop zijn om er een vliegdekschip mee te bouwen.

Het is een anekdote waar ik soms aan terugdenk als er bij Christie's of Sotheby's nog maar eens een veiling van zogenaamde Marilyn Monroe-memorabilia wordt aangekondigd. Had zij inderdaad zoveel avondjurken, schoenen, hoeden, nep- en andere juwelen? En hoe 'persoonlijk' waren al die zogenaamde 'persoonlijke bezittingen', gaande van kookpannen tot een exemplaar van de bijbel?

Van haar en van haar alléén was ontegensprekelijk de beroemde avondjurk die ze droeg op 19 mei 1962, toen ze het podium van Madison Square Garden op schuifelde om haar inmiddels legendarische versie van 'Happy Birthday, Mister President' ten gehore te brengen naar aanleiding van de 45ste verjaardag van John F. Kennedy. Ze had die vleeskleurige zijden jurk, 'die alleen Marilyn Monroe kon dragen', speciaal voor de gelegenheid laten ontwerpen door de Oscar-winnende couturier Jean Louis. Het met duizenden lovertjes en bergkristallen pareltjes behangen geheel was zo nauwsluitend dat zij er de avond zelf 'ingenaaid'moest worden. Het verjaardagsfeestje werd indertijd door de Amerikaanse televisie uitgezonden, wat de krantencolumniste Dorothy Kilgallen inspireerde tot de opmerking dat "she was making love to the President in direct view of 40 million Americans". Even terzijde: Dorothy Kilgallen overleed op 8 november 1965 in volgens sommigen verdachte omstandigheden, omdat ze naar verluidt van plan was een boek te publiceren waarin zij de officiële versie van de moord op president John F. Kennedy in twijfel zou trekken. Maar dat is weer een ander verhaal.

In oktober 1999 werd de beruchte verjaardagsjurk van Marilyn Monroe tijdens de zogenaamde 'verkoop van het millennium' in New York voor ruim 1, 26 miljoen dollar verkocht aan de eigenaar van een memorabiliawinkel in Manhattan met de wel erg toepasselijke naam 'Gotta Have It Collectibles'.

Net zoals er geen einde lijkt te komen aan de 'persoonlijke bezittingen' van de vrouw, die gewoon 'Chanel 5' of ook nog 'I had the radio on' antwoordde op de vraag wat ze in bed aanhad, worden er met de regelmaat van de klok nieuwe fotoboeken met 'nooit vertoond' materiaal en forse brokken onthullingsjournalistiek gepubliceerd (zie kader). Als Marilyn Monroe vandaag de dag een verhouding zou hebben met de president en/of zijn broer, zouden de Amerikanen hun leider samen met de rest van de wereldbevolking rechtstreeks op televisie zien blozen. Maar de tijden en journalistieke mores waren in de prille jaren zestig nog helemaal anders. Monica Lewinsky wordt misschien ooit een voetnoot in een presidentiële geschiedenis, maar zeker geen geliefde en bewonderde legende.

Net zoals het geruzie over de doodsoorzaak van deze mythische Hollywood-ster zal de discussie over haar acteertalent wel nooit een bevredigend einde kennen. Laurence Olivier, die met haar werkte aan The Prince and the Showgirl, noemde haar neerbuigend "een professionele amateur" en regisseur Otto Preminger had het zelfs over "een vacuüm met tepels". Maar zelfs Billy Wilder, die haar regisseerde in Some Like It Hot en die vaak wanhopig werd van haar laattijdigheid of gebrekkige kennis van haar dialogen, moest toegeven: "Anyone can remember lines, but it takes a real artist to come on the set and not know her lines and give the performance she did."

Haar laatste film, die in oktober op het Filmfestival Gent nog eens vertoond zal worden, droeg de toepasselijke titel The Misfits, naar een scenario dat trouwens speciaal voor haar geschreven werd door haar ex-echtgenoot Arthur Miller. Het werd ook de laatste film van dat andere Hollywood-idool Clark Gable, die kort nadien aan een hartaanval overleed. Haar allerlaatste film werd nooit afgewerkt. Dat moest Something's Got To Give worden, in een regie van George Cukor. Daaruit komen ook de beroemde zwembadfoto's (zie pagina 1). Er liep van alles mis met de opnamen, omdat Marilyn vaak veel te laat of gewoon niet op de set verscheen. Uiteindelijk werd ze zelfs ontslagen. Sommigen zagen daarin voldoende reden voor de zogenaamde zelfmoordthesis. Pas jaren later raakte bekend dat de actrice wel degelijk door de Hollywood-studio Fox opnieuw was ingehuurd en dat de opnamen eerstdaags hervat zouden worden, wellicht met een andere regisseur. Maar daar stak de fatale nacht van 4 op 5 augustus toen een stokje voor.

Intussen zijn een hele reeks opnamen van Something's Got To Give tot een min of meer coherent geheel gemonteerd en geïntegreerd in een lange biografische documentaire. Het zou de eerste film geworden zijn waarin Marilyn Monroe, ooit door Truman Capote liefdevol omschreven als 'a beautiful child', de rol van moeder zou spelen. Bij de gedraaide scènes zitten er beelden van Marilyn Monroe die van op afstand naar haar kinderen (die ze jarenlang niet gezien heeft) staat te kijken. En er is ook een scène waarin ze hen vraagt of ze willen dat ze bij hen blijft: "Would you like me to stay?" Wie zou op zo'n vraag naar het antwoord moeten zoeken?

Net zoals het geruzie over haar doodsoorzaak zal de discussie over haar acteertalent wel nooit een bevredigend einde kennen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234