Dinsdag 09/08/2022

Er zijn nog Houla's te verwachten

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Syrië balanceert op de rand van de afgrond, het Westen blinkt uit in vrijblijvende verontwaardiging. Dat meent Oud-VRT-journalist en Midden-Oostenspecialist Jef Lambrecht, auteur van 'De Arabische revolutie' en van 'De heilige wereldoorlog'.

OPINIE

Het klinkt goed, het staat goed, het getuigt van een hart en medemenselijkheid om te pleiten voor een bewapening van de Syrische rebellen, voor een zone waarin ze veilig zijn en dus militairen om ze te beschermen, voor een verwijdering van Bashar al-Assad. 'Iedereen' wil Assad weg. Dat wil zeggen, de 'wereldgemeenschap' wil dat en daarmee worden de 'Vrienden van Syrië' bedoeld die eergisteren de Syrische diplomaten hebben uitgewezen. Ze vertegenwoordigen niet eens de helft van de wereld. De kleine vrienden, zonder noemenswaardig gewicht, laten de spierballen rollen maar wie ze kan gebruiken moet rekening houden met een realiteit die ook in dit geval complexer is dan vijandbeelden en kreten suggereren.

Het verbale opbod, de krachttermen, de gratuite eisen die nooit in vervulling gaan en de vrijblijvende heilige verontwaardiging moeten doen geloven dat Assad alleen staat. De onprettige waarheid spreekt dat tegen. Hij is niet geïsoleerd, niet in eigen land en ook niet op de internationale scène. Even onaangenaam is dat het geweld van beide kanten komt en dat ook de rebellen zich volgens een recent onderzoek van de VN schuldig maken aan foltering en moord.

Het toenemend sektarisch karakter van het conflict - Houla is daar een gruwelijk voorbeeld van - brengt Syrië elke dag een stapje dichter bij een catastrofe waarin nog veel meer Houla's te verwachten zijn. Dat de Syrische rebellen de voorbije weken volgens de Washington Post 'aanzienlijk meer en betere' wapens hebben gekregen, betaald door de Golfmonarchieën Saoedi-Arabië en Qatar, versnelt die evolutie en draagt bij tot de mislukking van het plan-Annan dat iedereen nochtans blijft verdedigen, behalve de twee rijke Golfstaten, Israël, Guy Verhofstadt en de westerse media die het plan van bij het begin een doodgeboren kind vonden. De westerse regeringen staan onder enorme druk van de publieke opinie om een operatie op te zetten naar Libisch model. Maar ze tonen daarvoor, ruim een jaar na het begin van de opstand, nog altijd weinig animo.

Al een tijdje werd gewacht op een 'Srebrenica' om de balans te doen overslaan en niet langer te kiezen voor druk maar voor ballen. 'Is de gruwel van Houla een Sarajevo-moment? Wanneer komt er een internationale reactie?', twitterde Rudi Vranckx gisteren, een dag na de uitwijzing van de Syrische diplomaten door vrijwel alle westerse regeringen. Men kan zich, net als de Russen, afvragen of die uitwijzingen niet contraproductief zijn.

Het is in vrij korte tijd een vast patroon geworden. Nog voor de feiten zijn onderzocht, is de schuldige bekend. Het was met Houla niet anders. Op de spoedvergadering van de VN-Veiligheidsraad, vorige zondag, stonden de versies van de Russen en de Britten lijnrecht tegenover elkaar. Moskou zei dat nogal wat slachtoffers de keel was overgesneden of van dichtbij waren geëxecuteerd en dat beide partijen de hand hadden in het bloedbad. Voor Londen was de slachtpartij veroorzaakt door een hevig bombardement van de tanks en artillerie van het regime. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN hakte de knoop twee dagen later door en zei dat minder dan twintig van de 108 slachtoffers zijn omgekomen door bombardementen. Volgens overlevenden zijn de anderen vermoord door de Shabbiha, de burgermilitie die voor het regime wel meer vuile klussen opknapt.

Sektarische afrekening
De voorlopige conclusie is dat zich in het soennitische Houla, een bolwerk van het verzet dat grenst aan alawitisch regeringsgezind gebied, een sektarische afrekening heeft voltrokken onder het goedkeurend oog en met medewerking van de troepen. Dat is niet voor het eerst. Daarbij valt niet uit te sluiten dat het geweld is uitgelokt. Damascus spreekt van een aanval van 'honderden zwaar bewapende mannen' en plaatselijke bronnen bevestigen dat alles begon met een aanval op een controlepost van het leger.

Dit scenario van provocatie en reactie is inmiddels welbekend en leidt trouwens binnen het verzet tot grote onenigheid onder meer in het nabijgelegen Homs. Een gelekte mail van 25 maart aan voorzitter Burhan Ghalioun van de Syrische Nationale Raad, bevestigt dat het al-Farouk Bataljon, de sterkste en meest fanatieke verzetsgroep in Homs en omgeving, door 'roekeloze' aanvallen op legerposten het beleg had uitgelokt van de wijken al-Khaldiyeh en Baba Amr, eerder dit jaar. De militie ging zich ook te buiten aan geweld tegen wijken die sympathiseren met het regime en zelfs tegen andere verzetsgroepen. Daarover deden 24 oppositieorganisaties hun beklag. Ze verenigden zich in een front tegen al-Farouk dat volgens hen 'genereus' wordt gefinancierd door machtige Saoedische geldschieters die de opstand in een 'ongewenste richting' sturen.

Wie gelooft dat het Syrisch verzet uitsluitend bestaat uit lammeren die uit zelfverdediging handelen tegen hun despoot is slecht ingelicht. Groepen als al-Farouk en hun royale peetvaders in de Golf weten dat resultaten alleen met offers worden bereikt. En zeker hebben ze niets te winnen bij een demilitarisering van het conflict.

Wie is het meest gebaat bij Houla? Zeker niet Assad. Voor zijn regime is de slachtpartij een ramp. Voor Ghalioun daarentegen is het aanleiding om op te roepen tot een voortzetting van de vrijheidsstrijd tot de Veiligheidsraad instemt met een militaire interventie.

Toch is de kans dat na Houla het 'R2P', het 'right to protect', wordt ingeroepen zoals dat voor Libië gebeurde, vrijwel onbestaande. Zowel Rusland als China gaven vorig jaar, door zich te onthouden, groen licht aan resolutie 1973 die militaire actie mogelijk maakte tegen Kadhafi. Dat hebben ze zich beklaagd toen het Westen zich niet aan de afspraak hield en 1973 gebruikte om Kadhafi van de macht te verdrijven. Zo'n blunder willen Moskou en Peking geen twee keer, en de hervorming van de planeet naar Westers beeld en gelijkenis staat niet op hun programma. 'Het Westen moet geen medewerking verwachten van China en Rusland als het zijn waarden en opvattingen wil opleggen aan de wereld', schrijft de Chinese partijkrant People's Daily onomwonden.

Kantelmoment
Maar ook het Westen zelf heeft minder trek in militaire avonturen in de Arabische woestijnen dan een jaar geleden. President Obama was daar nooit een groot voorstander van en pas nog beloofde hij enkel Amerikaanse troepen naar het buitenland te sturen als dat 'absoluut noodzakelijk' is. De Amerikaanse stafchef, generaal Dempsey, verduidelijkte zondag dat best alle economische en diplomatieke drukkingsmiddelen worden uitgeput vooraleer militaire opties worden overwogen. Nicolas Sarkozy, de vader van de Libische interventie, heeft plaats moeten ruimen voor Hollande die omzichtiger is. Ook vandaag stuurt het Westen aan op een regimewissel maar het wil naar het woord van Laurent Fabius, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, geen nieuw Irak en niemand is bereid om grondtroepen te sturen.

Turkije zou wat graag de NAVO betrekken in het conflict maar Evere loopt daar niet warm voor. Het economisch verzwakte Westen bedankt voor een confrontatie met Rusland en China. De 'Jemenitische' oplossing is aantrekkelijk maar ze ligt niet voor de hand. De voormalige president Saleh heeft trouwens nog altijd een dikke vinger in de kolkende pap van zijn land en hij ging pas wankelen toen hij de steun verloor van het machtige buurland Saoedi-Arabië. Rusland en Iran daarentegen, zijn niet bereid om Assad te laten vallen.

Dan toch maar wapens leveren? Het gebeurt volop en dat duwt het land onafwendbaar naar de totale chaos waarin, zoals in Houla, alles gepermitteerd is. Volgens Kofi Annan beleeft Syrië een kantelmoment. Hij heeft helaas vermoedelijk gelijk, al blijft hij er in geloven. "Met goede wil en hard werk kunnen we slagen", zei hij op de terugweg van Damascus. Het antwoord dat hij daar kreeg was dat het welslagen van zijn plan afhangt van de drooglegging van de wapensmokkel en het indijken van het oprukkend terrorisme.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234