Donderdag 27/01/2022

erfgoed u archeologen trekken aan alarmbel

Erfgoedorganisatie is al in aanvaring gekomen met ministerie van Energie

Iran zet erfgoed onder water

Een ambitieus stuwdamproject vormt een bedreiging voor het Iraanse erfgoed. Honderden bekende en onbekende archeologische vindplaatsen, van de prehistorie tot de islamitische periode, zullen door de stuwmeren worden opgeslokt. Zelfs de omgeving van Pasargadae, een van Irans beroemdste vindplaatsen, is in gevaar. Archeologen voeren noodopgravingen uit, maar de tijd dringt: het reservoir van de grootste dam van het project is nu al aan het vollopen.

Brussel

Van onze medewerker

Bart Biesbrouck

De meer dan tweehonderd meter hoge Karun 3, een dam op de Karun-rivier in de zuidwestelijke provincie Khuzestan, is al klaar. Het is de hoogste dam van Iran, en de zevende hoogste ter wereld. Sinds begin november is het water in de vallei langzaam maar zeker aan het stijgen. Binnen vier tot zes maanden zal het stuwmeer helemaal volgelopen zijn.

Een archeologenteam van de Iraanse organisatie voor culturele erfgoed ICHTO kreeg slechts één maand de tijd om de vijftig kilometer lange vallei te onderzoeken. Het noodonderzoek bracht al achttien epipaleolithische vindplaatsen (20.000 tot 10.000 voor Christus) aan het licht, waaronder grotten en schuilplaatsen in de rotsen. Enkele rotssculpturen, graven en andere overblijfselen uit de Elamitische tijd (2.700 tot 645 voor Christus) zijn al onder het water verdwenen. Ook in de provincies Oost-Azerbeidzjan en Gilan lopen tal van vindplaatsen gevaar.

De beroemdste bedreigde vindplaats is Pasargadae, in de provincie Fars, het kerngebied van de Perzen. In de zesde eeuw voor Christus was dat de hoofdstad van het Achaemeniden-rijk, dat zich uitstrekte van de Middellandse Zee tot de Indus en van de Zwarte tot de Arabische Zee.

Vlak bij Pasargadae ligt de Tang-i Bulaghi, de bergkloof waarin de Koninklijke Route loopt, die leidt naar de latere Achaemenidische hoofdsteden Susa en Persepolis. Als in februari 2006 de Sivand-dam op de Polvar in gebruik wordt genomen, verandert de kloof in een stuwmeer. Enkele resten van antieke kanaalsystemen langs de Koninklijke Route zullen opgeslokt worden. De paleisruïnes en het grafmonument van Cyrus de Grote, de stichter van Pasargadae, zouden net niet onder water komen te staan, maar er wordt gevreesd dat de stijgende waterspiegel de monumenten zal beschadigen.

De omgeving van Pasargadae ligt bezaaid met honderden vindplaatsen die amper onderzocht zijn. Archeologisch onderzoek van die plekken zou een beter beeld kunnen bieden van het dagelijkse leven in de Achaemenidische tijd. In tegenstelling tot het doen en laten aan het hof, is immers bitter weinig geweten over de gewone man, die er in veel gevallen een nomadische levenswijze op na hield. Maar ook uit andere tijdperken dreigt onschatbare archeologische info voorgoed verloren te gaan. Een internationaal reddingsteam van Franse, Duitse, Italiaanse, Poolse en Japanse archeologen zal het komende jaar redden wat nog te redden valt.

Met zijn pogingen om de werken te vertragen, zodat de archeologen meer tijd krijgen, is de ICHTO intussen in aanvaring gekomen met het ministerie van Energie. Afgevaardigden van de ICHTO, die waren uitgenodigd op de inhuldiging van de Karun 3-dam, stuurden hun kat. Daarmee riskeren ze uit de gratie te vallen bij het regime. De bouw van de stuwdammen is immers een prestigeproject, dat deel uitmaakt van een groot moderniseringsplan. Op dit ogenblik staan er niet minder dan 85 dammen in de steigers, verspreid over het hele land. Het opgestuwde rivierwater moet dienen voor de irrigatie van de landbouwgronden, die de afgelopen jaren met een uitzonderlijke droogte te kampen hadden. Even belangrijk is de productie van elektriciteit. Tegen 2021 wil Iran 20 procent van zijn stroomverbruik door de stuwdammen laten opwekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234