Donderdag 11/08/2022

Erwin Mortier grijpt AKO Literatuurprijs

Twintig jaar na Brigitte Raskin met Het koekoeksjong is Mortier de tweede Vlaming op het palmares van de prijs, die hem 50.000 euro oplevert. Nadat Dimitri Verhulst dit voorjaar de Libris Literatuurprijs kreeg, staat de winst van Mortier ook symbool voor een hausse van de Vlaamse letteren in Nederland.

Juryvoorzitter en ex-premier Guy Verhofstadt reikte de prijs dinsdagavond uit tijdens een statige bijeenkomst in de Philharmonie te Haarlem en had in zijn interventie eigenlijk niet veel woorden nodig om ter zake te komen. In zijn korte motivatie tijdens het actualiteitenprogramma NOVA poneerde Verhofstadt dat Mortier de prijs kreeg voor Godenslaap “omdat het de eerste grote roman is over de Eerste Wereldoorlog, beschreven vanuit de optiek van een vrouw in een overweldigende en overrompelende taal. Het biedt een uniek beeld van een tijd die tot nu toe onderbelicht is in de Nederlandstalige literatuur.” De evenredig Vlaams-Nederlands samengestelde jury, zo verklaarde hij, had zich bij zijn keuze uitdrukkelijk afgevraagd welk boek het best de tand des tijds zou trotseren. En dan bleek Mortier boven de vijf andere genomineerden uit te torenen. “Met Godenslaap schreef Mortier een homerisch epos, waarin de Eerste Wereldoorlog mythische, universele allures krijgt”, zo staat te lezen in het juryrapport. Mortiers mededingers voor de met 50.000 euro en een sculptuur begiftigde AKO Literatuurprijs waren Joris van Casteren (met het enige non-fictieboek op de Tiplijst Lelystad), Carolina Trujillo (De terugkeer van Lupe Garcia), Tommy Wieringa (Caesarion), Joke van Leeuwen (Alles nieuw) en Christiaan Weijts (Via Cappello 23). Weijts gold als die andere uitgesproken favoriet, die eerder ook al de Gouden Uil aan aan zijn neus zag voorbijgaan. Toch leek geen enkele verliezer achteraf de ontgoocheling openlijk te moeten wegslikken.

Schoonheid van de ontreddering

Voor de uitreiking hadden de auteurs even moeten paraderen op een catwalk en kregen ze een zuinig walking dinner voorgeschoteld. Mortier verklaarde in de obligate prognosegesprekjes vooraf - niet zonder enige ironie - “kansloos” te zijn en vond zijn boek “te goed voor deze jury”. Maar toen hij de blijde mare vernam, gaf hij voor de camera’s zijn vriend Lieven Vandenhaute een lange, hartstochtelijke zoen op de mond. Iets later zei hij zich plots weer te voelen als een “wonder van euforie”. Mortier gekscheerde in het programma NOVA dat “de jury in een vlaag van zinsverbijstering moet gehandeld hebben” en sprak over zijn roman als een poging om “de schoonheid van de ontreddering” te vatten in de terugblik van de bijna honderdjarige Helène Lafont op haar leven, haar beschaafde milieu en het kantelmoment in haar leven: de Eerste Wereldoorlog. Mortier hoopte - in zijn kenmerkende bedeesde vorm van eloquentie - dat zijn boek ook “de nationalistische mythen een pad in de korf” zou zetten en, met een knipoog naar Hugo Claus, “een traan in het oeverloze Verdriet van België” kan betekenen. De bekroning betekent alleszins een eerherstel voor Mortier, wiens boek door de jury’s van de Libris Literatuurprijs en Gouden Uil nogal opzichtig aan de kant werd gezet. En evengoed zou je er een zoveelste signaal in kunnen zien dat de Vlaamse literatuur in Nederland de laatste tijd volkomen naar waarde wordt geschat. Dit voorjaar ging die andere grote Nederlandse literatuurprijs, de Libris Literatuurprijs, immers al naar Dimitri Verhulst en zijn Godverdomse dagen op een godverdomse bol. Een nuance misschien: Mortier was bij de AKO wel de enige overblijvende Vlaming op de Tiplijst. Precies twintig jaar na de prijs voor Brigitte Raskin (met Het Koekoeksjong), is hij pas de tweede Vlaming op de erelijst van de AKO Literatuurprijs. Mortier beleeft lauwerrijke dagen. Zondag jl. kreeg hij op de Boekenbeurs ook nog de ludieke Tzum-prijs in handen gedrukt voor “de mooiste Nederlandse zin van het jaar.” Godenslaap is vanaf het moment van verschijnen, in oktober 2008, een verkoopsucces dat na de AKO allicht snel afstevent op de 100.000 exemplaren. Het werd bijna unisono ingehaald als een meesterwerk, geschreven in een beroezende taal die zich bij momenten tegen Marcel Proust aanschurkt. Ook uitgever Robbert Ammerlaan van De Bezige Bij kon zijn geluk niet op na de bekroning: “Dit boek heeft de kracht en de importantie van de heel grote literaire werken uit de wereldliteratuur. Dit boek wordt over dertig jaar nog gelezen, het is vergelijkbaar met Het verdriet van België van Hugo Claus, met De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch. Die schreven hun meesterwerk na hun vijftigste, zestigste. Erwin Mortier is pas begin veertig.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234