Dinsdag 27/09/2022

Facebook-censuur

Facebook, waar de meest preutse gebruikers de lijnen uitzetten

Zo goed, Facebook? We haalden voor alle zekerheid zelf de censuurbalkjes boven. Beeld Giovanni Troilo
Zo goed, Facebook? We haalden voor alle zekerheid zelf de censuurbalkjes boven.Beeld Giovanni Troilo

Facebook ligt nog altijd in de knoop met naaktfoto's. Porno, nieuws of kunst: de sociaalnetwerksite heeft alle moeite van de wereld om het niet op één hoop te gooien. Gevolg is dat de meest puriteinse gebruikers de lakens uitdelen. Dat ondervond DeMorgen.be-eindredacteur Tom Windey in de nasleep van de commotie rond de ingetrokken World Press Photo Award van Giovanni Troilo.

Tom Windey

Foto's met naakt: ze lachen er niet mee bij Facebook. Een collega kreeg deze week een waarschuwing dat hij de gebruiksvoorwaarden had geschonden, en moest daarop een rist foto's op zijn profiel aanvinken en beloven dat die wél door de beugel konden. Voor mij volstond die ingreep niet: ik kreeg ook nog eens 24 uur 'Facebook-schorsing' aangesmeerd.

Aanleiding voor de Facebook-strubbelingen was onze verslaggeving rond de veelbesproken fotoreeks 'La Ville Noir - The Dark Heart of Europe,' die de Italiaanse fotograaf Giovanni Troilo indiende voor de World Press Photo Awards. Nadat Charleroi-burgemeester Paul Magnette (PS) zijn beklag had gedaan over de 'gekleurde' manier waarop Troilo zijn stad portretteerde, kwam aan het licht dat een foto van een kunstinstallatie met naaktmodellen niet in Charleroi maar in Molenbeek was genomen. Een overtreding van de World Press Photo-regels, en voor de organisatie een reden om Troilo's award in te trekken.

Dat is groot nieuws, zowel voor wie geboeid is door media en fotografie als voor wie het debat over de reactie van Paul Magnette had gevolgd. Dus postten we het beeld in kwestie op Facebook. Twee keer zelfs: één keer om het harde nieuws onder de aandacht te brengen, en één keer ter illustratie bij een satirisch stuk over de moeizame relatie tussen N-VA en de sociale partners, met als titel 'Parenclub Groep van Tien weigert De Wever voor sociale partnerruil'.

Kunst of porno?

Niet elke Facebook-gebruiker kon erom lachen, en niet iedereen was gediend met het naakt dat in zijn Facebook-feed opdook, zo bleek uit het feit dat één of meerdere mensen de post aan Facebook rapporteerden en/of ons een mailtje stuurden. Dat is uiteraard ieders goed recht. Minder begrijpelijk is de manier waarop Facebook met dergelijke klachten omgaat. De site geef namelijk geen inzicht over hoe ze porno en nieuws- of kunstbeelden uit elkaar houdt, en lijkt daar ook niet al te veel benul van te hebben.

Het besef dat het initiële standpunt 'elke borst is er één te veel' niet vol te houden was, is er nochtans bij de sociaalnetwerksite. Zo vermeldt Facebook expliciet in de 'community standards' dat de David van Michelangelo geen reden is om iemand de mantel uit te vegen, en dat borstvoedingsfoto's ook kunnen.

Wel stelt de site grenzen aan 'het tonen van naaktheid', zonder enigszins duidelijk te maken waar die grenzen dan wel liggen. Op veel transparantie hoeven we niet te hopen, want onze uitleg over de Troilo-post - en ons verzoek om die posts opnieuw toe te laten - bleef tot nu toe zonder reactie.

Wat ís dan 'té naakt' voor Facebook? Dat hangt af van wie het onder ogen krijgt, blijkbaar. Facebook grijpt onder meer in wanneer een post door een verontruste gebruiker - of gewoon iemand die een slechte dag heeft - gerapporteerd wordt.

Michelangelo's David: er is tenminste consensus dat dit geen pornografie is. Beeld rv
Michelangelo's David: er is tenminste consensus dat dit geen pornografie is.Beeld rv

Schenkt Frankrijk klare wijn?

Het zijn niet alleen De Morgen en World Press Photo die met de intransparante Facebook-politiek inzake blootbeelden worstelen. In Frankrijk bijvoorbeeld klaagde een leraar Facebook aan. Zijn account werd in 2011 geschorst nadat hij een foto 'L'origine du monde' postte, een 19de-eeuws schilderij van Gustave Courbet waarop een vagina te zien is. Ook daar luidt het argument 'Facebook ziet geen verschil tussen porno en kunst'. De Franse rechtbank noemde de klacht deze week ontvankelijk en buigt zich op 21 mei ten gronde over de zaak.

Dat wordt een interessante uitspraak, en niet alleen omdat Facebook in zijn gebruiksvoorwaarden stelt dat alleen Amerikaanse rechtbanken bevoegd zijn voor gebruikersklachten. Het is ook een uitgelezen kans om de site eindelijk klare wijn te laten schenken over zijn naaktpolitiek.

Inmiddels haalde Facebook 'L'origine du monde' wel van de zwarte lijst. Een Facebook-vriend die het schilderij eerder deze week postte, kreeg te horen dat het wel gerapporteerd was door een vriend, maar niet in strijd met de richtlijnen. Het schilderij kon dus gewoon op zijn profielpagina blijven staan.

'L'origine du monde': het schilderij is te bewonderen in het Parijse Musée d'Orsay, maar mocht tot voor enkele jaren niet op Facebook. Beeld rv
'L'origine du monde': het schilderij is te bewonderen in het Parijse Musée d'Orsay, maar mocht tot voor enkele jaren niet op Facebook.Beeld rv

Anoniem rapporteren

Zolang Facebook die richtlijnen bewust vaag houdt, laat het de discussie 'wat is kunst en wat is gratuit naakt?' aan de willekeur over en worden nieuwswaardige foto's zonder boe of ba in de ban geslagen. Daarbij hebben de puriteinse gebruikers een streepje voor dankzij de makkelijke en anonieme 'report'-knop: als u gerapporteerd wordt, weet u niet door wie.

Zo bepalen de conservatievere Facebook-users mee wat de anderen al dan niet te zien krijgen. Door simpelweg een foto te rapporteren als zijnde in strijd met de richtlijnen, kunnen de meest preutse gebruikers hun slag thuis halen. Dat is erg jammer. Want de volgende keer dat er groot nieuws is rond een foto waarop toevallig een blote borst, een penis of een pluk schaamhaar te zien is, willen we dat graag kunnen meedelen aan onze ruim 150.000 volgers op Facebook. Liefst zonder dat één geschokte meneer of mevrouw beslist dat niemand het hoort te zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234